II SA/Wa 2028/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), , Protokolant referent stażysta Joanna Mazur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2020 r. sprawy ze skargi H. N. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] maja 2019 r. nr [...]

W związku ze skierowaniem wystawionym [...] marca 2019 r. przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień w M. w celu ustalenia aktualnej zdolności do zawodowej służby wojskowej H. N. (dalej: "skarżący") – kandydata do ww. służby, Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w W. (dalej: "RWKL", "organ pierwszej instancji"), działając na podstawie art. 5 ust. 1, ust. 6 i ust. 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 860; dalej: "s.w.ż."); § 4, § 11, § 16 pkt 1 i pkt 2, § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r., poz. 761 ze zm.; dalej: "rozp. z 2015 r."), a także § 5 i § 7 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz.U. z 2012 r., poz. 1013 ze zm.; dalej: "rozp. z 2012 r."), wydała w dniu [...] maja 2019 r. orzeczenie nr [...], w którym rozpoznała u skarżącego: 1) [...] - § 2 pkt 3 zał. Nr 1 do rozp. z 2015 r., 2) małą niedomykalność zastawki trójdzielnej serca - § 38 pkt 9 zał. Nr 1 do rozp. z 2015 r., 3) hipercholesterolemię - bez § bez pkt, 4) bliznę powłok skóry prawego łuku brwiowego - § 3 pkt 1 zał. Nr 1 do rozp. z 2015 r., 5) przebytą boreliozę bez następstw - bez § bez pkt. W oparciu o powyższe rozpoznanie RWKL zaliczyła skarżącego do kategorii N grupy I (obejmującej m.in. osoby ubiegające się o przyjęcie do zawodowej służby wojskowej, w tym pełniące służbę kandydacką na pierwszym lub drugim roku nauki [studiów]), wedle zał. Nr 1 do rozp. z 2015 r., tj. uznała go za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej. Jednocześnie stwierdziła, że schorzenia wymienione w pkt 1, 2, 3, 4 i 5 rozpoznania nie pozostają w związku ze służbą wojskową. W uzasadnieniu orzeczenia organ pierwszej instancji wskazał, że rozpoznanie z pkt 1, tj.[...] , powoduje niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej według zał. Nr 1 do rozp. z 2015 r. Schorzenie to stwierdzono na podstawie konsultacji dermatologicznej z 26 marca 2019 r. Orzeczenie zostało opracowane w oparciu o dokumentację diagnostyczno-leczniczą oraz aktualne badania specjalistyczne. W odwołaniu od orzeczenia RWKL, skarżący poniósł, że stwierdzone u niego [...] występuje na częściach ciała zakrytych w życiu codziennym, ma podłoże genetyczne i nie wynika z dolegliwości tarczycy. Przypadłość ta nie jest dolegliwością szpecącą ani też upośledzającą działanie ustroju. Dlatego nie kwalifikuje skarżącego jako niezdolnego do służby wojskowej. Do odwołania skarżący załączył zaświadczenie lekarskie z [...] lipca 2019 r. wystawione przez lekarza medycyny pracy, w którym wskazano: "[...] wrodzone kończyny dolnej lewej. Schorzenie to obejmuje zakrytą część ciała w związku z tym nie jest zmianą skórną szpecącą sylwetkę i nie upośledza zdolności psychofizycznej do pełnienia zawodowej służby wojskowej". Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. (dalej: "CWKL", "organ drugiej instancji", "organ odwoławczy") orzeczeniem z [...] lipca 2019 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "k.p.a."); art. 5 ust. 1, ust. 6 i ust. 7 s.w.ż.; § 3 i § 11 ust. 1 pkt 1 rozp. z 2012 r.; jak również § 7 pkt 1 oraz § 23 ust. 1, 2 i 3 rozp. z 2015 r., utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia drugoinstancyjnego podano, iż wojskowe komisje lekarskie obu instancji, orzekając o zdolności do służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego, są zobowiązane do ścisłego przestrzegania przepisów rozp. z 2015 r. Zdaniem CWKL, organ pierwszej instancji przeprowadził rzetelnie badania diagnostyczne wraz z konsultacjami specjalistycznymi, w tym konsultację dermatologiczną. Badania i konsultacje zostały przeprowadzone przez doświadczonych lekarzy orzeczników specjalistów w swoich dziedzinach, zgodnie ze sztuką lekarską i zasadami orzeczniczymi. Zatem RWKL miała pełne podstawy do umieszczenia stwierdzonych rozpoznań w swoim orzeczeniu. Dalsza diagnostyka lekarska oraz leczenie powinny być przeprowadzone w ramach NFZ pod nadzorem lekarza POZ. W opinii organu odwoławczego, organ pierwszej instancji przekonująco dowiódł istnienia wymienionych w orzeczeniu objawów i schorzeń, a skarżący nie neguje występowania bielactwa. Dokumentacja medyczna dołączona do odwołania również potwierdza występowanie tego schorzenia. Nie ma podstaw do przeprowadzania dalszych badań czy obserwacji szpitalnej dla celów orzecznictwa wojskowo-lekarskiego. Biorąc pod uwagę aspekty kliniczne związane z charakterystyką rozpoznanego schorzenia, organ drugiej instancji uznał, iż RWKL prawidłowo przywołała i zastosowania przepisy rozp. z 2015 r. Zastosowanemu § 2 pkt 3 zał. Nr 1 do rozp. z 2015 r. (Definicja: Przewlekłe choroby skóry szpecące lub upośledzające sprawność ustroju) w grupie I odpowiada kategoria N - niezdolny do zawodowej służby wojskowej. CWKL podkreśliła, że celem badań specjalistów komisji obu instancji, mających duże doświadczenie w ocenie zdolności do służby wojskowej i znających jej charakterystykę, jest dokładna analiza stanu zdrowia pod kątem służby wojskowej, która niejednokrotnie przebiega w warunkach znacznego obciążenia organizmu, jak również ogólnie pojęte dobro zdrowotne orzekanego i możliwie maksymalne zredukowanie ryzyka ewentualnych powikłań, jakie mogą mieć miejsce w trakcie pełnienia służby wojskowej, a których ryzyko wystąpienia jest większe w wyniku wcześniejszych występujących chorób i ułomności. Opinie konsultantów, przedstawiane przez badanych, jakkolwiek często pomocne, nie są wiążące, ponieważ - zgodnie z obowiązującymi przepisami - tylko wojskowe komisje lekarskie mają uprawnienia do orzekania w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej w oparciu o przepisy rozp. z 2015 r. Pozostałe schorzenia skarżącego nie miały wpływu przy określaniu jego zdolności do zawodowej służby wojskowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zaskarżył powyższe orzeczenie CWKL, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił błędne zastosowanie § 2 pkt 3 zał. Nr 1 do rozp. z 2015 r. wobec zakwalifikowania [...] jako przewlekłej choroby skóry szpecącej lub upośledzającej sprawność ustroju, któremu to schorzeniu w grupie I odpowiada kategoria N - niezdolny do zawodowej służby wojskowej, podczas gdy [...] jest zaliczane powszechnie jako przewlekła choroba skóry nieupośledzająca sprawności ustroju, któremu to schorzeniu w grupie I zał. Nr 1 do rozp. z 2015 r. odpowiada kategoria Z - zdolny do zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu skargi skarżący zaakcentował, że [...] to defekt skóry, polegający na braku pigmentu w skórze, włosach lub tęczówce oka. Brak melaniny nie powoduje u chorego bólu, a jedynie białe plamy, często o ciemnych brzegach. [...] jest chorobą skóry powszechnie uważaną za nieznacznie szpecącą, ale nie powoduje upośledzenia ustroju. [...] nie jest chorobą, która w jakikolwiek sposób dyskwalifikuje do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Jako przewlekła choroba skóry nieupośledzająca sprawności ustroju, schorzenie to znajduje się w grupie I zał. Nr 1 do rozp. z 2015 r. i odpowiada mu kategoria Z - zdolny do zawodowej służby wojskowej. W odpowiedzi na skargę CWKL wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wojskowe komisje lekarskie, jako organy administracji publicznej, podejmują rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach, w drodze decyzji administracyjnych (nazywanych w przepisach orzeczeniami), które poddane są mocy obowiązującej przepisów k.p.a. Natomiast przepisy rozp. z 2015 r. jako lex specialis normują pewne kwestie odmiennie od rozwiązań przyjętych w k.p.a. Jednak w sprawach nieuregulowanych w rozp. z 2015 r., przepisy k.p.a. znajdują zastosowanie w pełnym zakresie. Zatem rozstrzyganie o zdolności do zawodowej służby wojskowej powinno odbywać się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału kandydata w tym postępowaniu. Podkreślić należy, że kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich przez sąd administracyjny ma charakter ograniczony i sprowadza się w istocie do badania pod względem formalnym. Oznacza to, iż - co do zasady - sąd administracyjny ocenia jedynie, czy orzeczenie wydała właściwa komisja lekarska, czy jej skład był zgodny z wymogami określonymi w przepisach aktów wykonawczych regulujących te kwestie, a ponadto, czy stwierdzone schorzenia dawały podstawę do zawartego w orzeczeniu określenia kategorii zdolności do służby wojskowej. Innymi słowy, chodzi tu o stwierdzenie zgodności zaskarżonego orzeczenia z wymogami zawartymi w przepisach rozp. z 2012 r. oraz rozp. z 2015 r. Sąd nie jest uprawniony do oceny fachowości przeprowadzonych u skarżącego badań stanu fizycznego, a więc weryfikacji orzeczeń komisji lekarskich z punktu widzenia medycznej oceny warunków zdrowotnych badanego. Sąd nie może też zmienić we własnym zakresie takiej oceny i zakwalifikować skarżącego do innej kategorii zdolności do służby wojskowej, niż uczyniła to komisja w oparciu o przeprowadzone badania lekarskie, ani zlecić przeprowadzenia dodatkowych badań celem weryfikacji dotychczasowych. Sąd kontroluje, czy rozstrzygnięcie w sprawie zostało podjęte na podstawie kompletnego materiału dowodowego obejmującego niezbędne badania lekarskie oraz, czy dokonana kwalifikacja zdolności do zawodowej służby wojskowej była słuszna. Podstawą orzekania dla sądu administracyjnego jest materiał faktyczny i dowodowy zgromadzony w postępowaniu przed organem administracji. Uwzględniając powyższe kryteria, w ocenie tut. Sądu, organy obu instancji naruszyły § 2 pkt 3 zał. Nr 1 do rozp. z 2015 r., błędnie kwalifikując stwierdzone u skarżącego [...] do przewlekłych chorób skóry szpecących lub upośledzających sprawność ustroju. Ponadto CWKL uchybiła przepisom art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., bowiem nie odniosła się do realiów przedmiotowej sprawy, w tym zarzutów odwołania, ograniczając się do ogólnych twierdzeń o kwalifikacjach wojskowych komisji lekarskich. Podstawą do uznania skarżącego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej (kategoria N) w grupie I było rozpoznanie u niego [...]. Rozstrzygnięcia wojskowych komisji lekarskich obu instancji zapadły w oparciu o dokumentację zebraną w ramach postępowania przez RWKL, w tym konsultację dermatologiczną z [...] marca 2019 r., której diagnoza była następująca: "[...] - udo i goleń lewa, pojedyncze ogniska na skórze tułowia. W badaniach TSH, FT3, FT4, anty-TPO w normie. Poza tym bez odchyleń w badaniu" (vide karta nr 46 akt administracyjnych sprawy). Z wyż. cyt. zapisu nie wynika, aby [...] skarżącego w jakimkolwiek stopniu szpeciło albo upośledzało sprawność ustroju. Tak więc zarówno dokumentacja medyczna zgromadzona przez organy orzekające w sprawie, jak i treść ich orzeczeń nie uzasadnia przyjętej kwalifikacji schorzenia skarżącego. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w prawomocnym wyroku wydanym 6 lutego 2008 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 996/07 (na gruncie uprzednio obowiązujących przepisów), "[...] zostało przez komisję lekarską zaliczone do § 2 pkt 2 kolumna 4 rozporządzenia i jest przewlekłą chorobą skóry nieznacznie szpecą lub nieznacznie upośledzającą sprawność ustroju, nieupośledzającą sprawności ustroju. [...] jest chorobą skóry nieznacznie szpecącą, ale nie powoduje upośledzenia ustroju. Kwalifikacja uznania skarżącego za zdolnego do zasadniczej służby wojskowej z uwagi na rozpoznane schorzenie [..] odpowiada przepisom prawa. [...] nie jest chorobą, która całkowicie dyskwalifikuje skarżącego do pełnienia zasadniczej służby wojskowej. Ta jednostka chorobowa zgodnie z wykazem chorób i ułomności zgodnie z § 2 pkt 2 grupą I kolumną 4 uznana została za schorzenie stanowiące podstawę do orzeczenia o zdolności do czynnej służby wojskowej". Podkreślić przy tym należy, że CWKL - jako organ wyższego stopnia w stosunku go RWKL - zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania ma obowiązek ponownego, wszechstronnego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie oraz obowiązek ustosunkowania się do wszelkich zarzutów i wniosków strony zawartych w odwołaniu. Co do zasady CWKL orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, jednak w razie potrzeby CWKL może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dokumentów - o czym stanowi § 23 ust. 2 rozp. z 2015 r. Wprawdzie uprawnienie CWKL do uzupełnienia dokumentacji i przeprowadzenia dodatkowych badań pozostawione jest do jej uznania, w zależności od stwierdzonej w tym zakresie potrzeby, jednak w przypadku nieskorzystania z ww. uprawnienia CWKL powinna w uzasadnieniu swojego orzeczenia podać, z jakich powodów uznaje dokumentację za wystarczającą, a dodatkowe badania za zbędne. W niniejszej sprawie organ odwoławczy nie skorzystał z uprawnienia przewidzianego w ww. przepisie, poprzestając na twierdzeniach, iż badania i konsultacje zostały przeprowadzone przez doświadczonych (w ocenie zdolności do służby wojskowej) lekarzy orzeczników, specjalistów w swoich dziedzinach, zgodnie ze sztuką lekarską i zasadami orzeczniczymi. Jednocześnie CWKL nie wyjaśniła, jakie to aspekty kliniczne związane z charakterystyką rozpoznanego u skarżącego [...] (o których wzmiankowano w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia) zadecydowały o prawidłowości rozstrzygnięcia RWKL, a tym samym dyskwalifikacji zdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej. W tym zakresie uzasadnienia orzeczeń organów rozstrzygających sprawę powołują się ogólnie na dokumentację medyczną, w tym konsultację dermatologiczną. Brak jest wskazania przyczyn, dla których organy zastosowały akurat § 2 pkt 3 (a nie pkt 1 czy pkt 2 tego paragrafu) zał. Nr 1 do rozp. z 2015 r. Pomimo konkretnej argumentacji odwołania (popartej zaświadczeniem lekarskim), organ drugiej instancji – chociaż ją przytacza – nie odnosi się do niej ani jej nie rozważa, kwitując, iż "przedstawiane przez orzekanych opinie konsultantów, jakkolwiek często pomocne, nie są wiążące". Ponownie rozpoznając sprawę RWKL zobowiązana będzie do uwzględnienia przedstawionej powyżej oceny prawnej, a rozstrzygnięcie podejmie na podstawie pełnego materiału dowodowego, który zostanie poddany wszechstronnej analizie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.