Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Wa 1490/25

Wyrok WSA w Warszawie z 15 kwietnia 2026 r., II SA/Wa 1490/25 – inspekcja pracy

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
15 kwietnia 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, Protokolant specjalista Marcin Kwiatkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi Instytutu "[...]" z siedzibą w [...] na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia [...] lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie nakazu umieszczenia stanowiska w wykazie stanowisk pracy oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Decyzją nr rej. [...] z dnia [...] lipca 2025 r. Okręgowy Inspektor Pracy w [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2024 poz. 572), dalej jako: k.p.a., i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. 2024 poz. 1712), dalej jako: u.P.I.P., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Instytut "[...]" z siedzibą w [...] od decyzji inspektora pracy z dnia [...] maja 2025 r. nr rej. [...] wydanej na podstawie art. 11a pkt 1 i art. 33 ust 1 pkt 1 u.P.I.P., w której organ – inspektor pracy nakazał umieszczenie stanowiska: p. o. pielęgniarki oddziałowej w wykazie stanowisk pracy, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze), postanowił utrzymać w mocy nakaz inspektora. W uzasadnieniu Okręgowy Inspektor Pracy w [...] wskazał, że w wyniku kontroli przeprowadzonej w Instytucie "[...]" z siedzibą w [...] wydany został przez inspektora pracy nakaz z dnia [...] maja 2025 r. - inspektor pracy nakazał umieszczenie stanowiska: p. o. pielęgniarki oddziałowej w wykazie stanowisk pracy, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1696 z późn. zm.), dalej jako: u.e.p. Pismem z dnia [...] czerwca 2025 pracodawca złożył odwołanie, w którym zaskarżył w całości nakaz z dnia [...] maja 2025 r. nr rej. [...]. W odwołaniu podniesiono, że organ I instancji nie zrealizował obowiązku zebrania pełnego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), a zamiast tego zmienił podstawę prawną ingerencji w sferę obowiązków pracodawcy, nakazując nie wpisanie konkretnej osoby do ewidencji (art. 41 ust. 4 pkt 2 u.e.p.), lecz, rozpatrując indywidualną sprawę nakazał wpisanie całego stanowiska pracy do wykazu stanowisk, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 u.e.p. Tymczasem taki wykaz sporządza i weryfikuje wyłącznie pracodawca, a jego ustanowienie lub zmiana następuje w drodze decyzji pracodawcy, a nie decyzji organu kontrolnego. W ocenie strony zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a., ponieważ zawiadomienie o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym nie odpowiadało rzeczywistemu charakterowi planowanego rozstrzygnięcia – odnosiło się do decyzji o charakterze ogólnym (art. 41 ust. 4 pkt 1 u.e.p.), podczas gdy materiał dowodowy dotyczył sytuacji konkretnych pracowników, co w rzeczywistości zapowiadało rozstrzygnięcia indywidualne. Ponadto w uzasadnieniu odwołania zauważono, że w zaskarżonej decyzji brak jest jakichkolwiek argumentów natury zarówno faktycznej, jak i prawnej, uzasadniającej, że stanowisko "p. o. pielęgniarki oddziałowej" spełni przesłanki do wpisu do wykazu stanowisk pracy o szczególnym charakterze. Tymczasem tego rodzaju decyzja dotyczyć może znacznej grupy pracowników, wobec czego powinna ją poprzedzić wyjątkowo wnikliwa analiza obowiązków wykonywanych na wszystkich stanowiskach, których mogłaby ona dotyczyć. W opinii strony działania inspektora pracy stanowią próbę obejścia art. 11a u.P.I.P., który nie przyznaje inspektorowi kompetencji do rozstrzygania – w trybie władczym – o kwalifikacji pracy jako wykonywanej w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, jeżeli dana praca nie została zaliczona do tej kategorii przez samego pracodawcę. Strona wniosła o uchylenie nakazu w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie wniosła o uchylenie nakazu i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Okręgowy Inspektor Pracy w [...] wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 u.e.p. prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku. Za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach uważa się pracowników wykonujących po dniu wejścia w życie ustawy, w pełnym wymiarze czasu pracy, prace, o których mowa w ust. 1 (art. 3 ust. 4 u.e.p.). Natomiast w myśl art. 3 ust. 3 u.e.p. prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się. Zgodnie z postanowieniami załącznika nr 2 pkt 24 do u.e.p. – do prac o szczególnym charakterze zalicza się: prace personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru. Organ przywołał art. 11a u.P.I.P.Wskazał, że w aktualnym stanie prawnym inspektor pracy ma możliwość nakazania umieszczenia stanowiska pracy, na którym są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w wykazie stanowisk pracy, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 u.e.p. Organ dodał, że w świetle aktualnie obowiązujących przepisów inspektor pracy nie jest związany sporządzonym przez pracodawcę wykazem stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Organ wskazał, że zgodnie z pisemnym wyjaśnieniem pracodawcy z dnia [...] lutego 2023 r. stanowiska pracy "pielęgniarek" na "Bloku Operacyjnym" znajdowały się w wykazie prac o szczególnym charakterze do dnia 31 grudnia 2008 r. W obowiązującym wykazie stanowisk pracy na których wykonywane są prace o szczególnym charakterze nie ma komórki "Blok Operacyjny". Organ dodał, że w trakcie kontroli ustalono więc, że pracodawca prowadzi wykaz stanowisk pracy, na których są wykonywane prace o szczególnym charakterze. Ponadto ustalono, że stanowisko: p. o. pielęgniarki oddziałowej nie zostało ujęte w obowiązującym u pracodawcy wykazie stanowisk pracy, na których są wykonywane prace o szczególnym charakterze. W uzasadnieniu decyzji Okręgowy Inspektor Pracy w [...] wskazał, że organ I instancji dokonał analizy charakteru wykonywanej pracy na podstawie pracy wykonywanej przez B.D. (aktualnie zatrudnioną na stanowisku: p. o. pielęgniarki oddziałowej), analizy oceny ryzyka zawodowego na stanowisku: p. o. pielęgniarki oddziałowej, analizy zakresu obowiązków i czynności na przedmiotowym stanowisku. W uzasadnieniu nakazu inspektora z dnia [...] maja 2025 r. wskazano, że zasadnicza praca pracownicy polega na wykonywaniu zadań pielęgniarki oddziałowej zgodnie z opisem stanowiska pracy, zgodnie z posiadanymi kompetencjami świadczy pracę w salach operacyjnych w charakterze pielęgniarki operacyjnej. W nakazie wskazano, że pracownik był wzywany 3 razy w okresie od [...] maja 2021 r. do [...] listopada 2022 r. do pracy z domu, do zabiegów operacyjnych w dni wolne i święta. We wskazanym okresie występowały okoliczność przedłużenia zaplanowanego harmonogramu pracy pracownika wynikające z zabiegów nagłych. Wskazano w nakazie z dnia [...] maja 2025 r. dni, w których występowała okoliczność przedłużenia zaplanowanego harmonogramu pracy pracownika wynikające z zabiegów nagłych. Ponadto w nakazie z dnia [...] maja 2025 r. wskazano, że pozostałe czynności, czyli zasadnicza praca pracownika polega na wykonywaniu zadań pielęgniarki oddziałowej pielęgniarek operacyjnych w Bloku Operacyjnym. Zadania te opisane szczegółowo w opisie stanowiska pracy polegają zasadniczo na zarządzaniu pracą zespołu pielęgniarek operacyjnych realizujących kompleksowe świadczenia zdrowotne zgodne z aktualną wiedzą i kwalifikacjami. W nakazie z dnia [...] maja 2025 r. wskazano także, że pracownica planuje grafiki pracy personelu pielęgniarskiego Bloku Operacyjnego zgodnie z zapotrzebowaniem na udzielone świadczenia. Jako pielęgniarka operacyjna świadczy usługi w wieloprofilowym Bloku operacyjnym zgodnie z posiadanymi kompetencjami, jest specjalistą pielęgniarstwa operacyjnego. Przy zabiegu operacyjnym pracują dwie pielęgniarki operacyjne. Zakres zadań dotyczy przygotowania do zabiegu, instrumentowania, postępowania w trakcie zabiegu operacyjnego jak również po zabiegu operacyjnym. Pozostałe zadania związane są z zabezpieczeniem funkcjonowania i organizacją pracy w bloku operacyjnym. W ramach uzasadnienia nakazu z dnia [...] maja 2025 r. stwierdzono, że w pracy pielęgniarki operacyjnej wyróżnić należy: obszar związany z pracą pielęgniarki operacyjnej instrumentującej do zabiegów operacyjnych; obszar związany z pracą w charakterze pielęgniarki operacyjnej pomagającej (pielęgniarce instrumentującej); obszar zapewnienia szeroko rozumianego bezpieczeństwa pacjentowi i zespołowi operacyjnemu; obszar obowiązków pracowniczych niewymagających kontaktu z pacjentem czy innymi członkami zespołu operacyjnego, dotyczący obowiązków pracowniczych wykonywanych w czasie godzin popołudniowych i nocnych, a mający szczególne znaczenie w tej dziedzinie pielęgniarstwa (czynności porządkowe, przygotowawcze, sprawdzające). Uzasadnienie nakazu z dnia [...] maja 2025 r. wskazano, że zgodnie z kartą oceny ryzyka zawodowego (z datą aktualizacji [...] maja 2023 r.) sporządzonej przez zespół ds. oceny ryzyka zawodowego dla stanowiska: pielęgniarka operacyjna – Blok Operacyjny wyszczególniono zadania wykonywane na powyższym stanowisku pracy: poruszanie się to terenie szpitala; transport ciężarów: ręczne dźwiganie, przenoszenie pacjentów, przewożenie pacjentów na wózkach inwalidzkich, łóżkach itp.; przenoszenie urządzeń chirurgicznych i aparatury medycznej; kontakt z pacjentami; przygotowania zestawów narzędzi chirurgicznych do operacji; asystowanie podczas zabiegów operacyjnych; asystowanie podczas zabiegów wykonywanych pod kontrolą RTG; podawanie leków różnymi drogami i technikami; pobieranie materiału biologicznego do badań diagnostycznych; obsługa aparatury medycznej; obsługa urządzeń elektrycznych; praca przy użyciu substancji I preparatów chemicznych (gazy medyczne, środki dezynfekcyjne, leki); prace biurowe (obsługa monitora ekranowego); segregowanie na półkach i regałach leków, środków opatrunkowych, itp., dokumentacji. W uzasadnieniu nakazu z dnia [...] maja 2025 r. stwierdzono również, że na danym stanowisku są stosowane także: maszyny i inne urządzenia, narzędzia i materiały: aparatura medyczna/monitory, diatermia chirurgiczne, lasery, selektory ultradźwiękowe, noże wodne, urządzenia elektryczne, napędy elektryczne, autoklaw, narzędzia chirurgiczne, komputery. Okręgowy Inspektor Pracy w [...] wskazał, że organ I instancji słusznie zauważył, że w związku z powyższym ustalonym przez inspektora pracy stanem faktycznym należy stwierdzić, iż praca p. o. pielęgniarki oddziałowej jest pracą "w warunkach ostrego dyżuru", albowiem poza "normalną" praca w tym oddziale istnieje duże prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzenia powodującego konieczność udzielania świadczeń zdrowotnych w trybie nagłym m.in. na Bloku Operacyjnym jako członek zespołu operacyjnego przy do zabiegów operacyjnych pacjentów. Zdarzeń takich pracodawca nie jest w stanie przewidzieć, a niewątpliwie one występują co uzyskuje też potwierdzeniu samego pracodawcy. W roku 2024 r., wszystkich znieczuleń na Bloku Operacyjnym i poza nim wykonano 13634 z czego znieczuleń " pilnych:", w 2024r. wykonano 407 co daje około 34 znieczulenia miesięcznie. Organ I instancji dokonując dalszych rozważań stwierdził, że praca pielęgniarek Bloku Operacyjnego związana jest również z czynnikami ryzyka i warunkami środowiska pracy, które z wiekiem mogą powodować trwale uszkodzenie zdrowia. Wśród tych czynników w pracy pielęgniarek występują: pola elektromagnetyczne, substancje chemiczne o działaniu drażniącym i uczulającym, mikroorganizmy chorobotwórcze, ryzyko urazów, wykonywanie powtarzających się czynności, praca poza normalnymi godzinami pracy. Ponadto praca pielęgniarki operacyjnej wymaga szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej. Do prawidłowego jej wykonywania nie może ona przekraczać poziomu możliwości wynikającego z procesu starzenia się. Wskazano, że pracownica zatrudniona na stanowisku p.o. pielęgniarski oddziałowej jest członkiem personelu medycznego. Organ odwołał się do art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2024 r. poz. 799,1897, z 2025r. poz.129). który określa osobę wykonującą zawód medyczny. Chodzi w tym wypadku o osobę uprawnioną na podstawie odrębnych przepisów do udzielania świadczeń zdrowotnych oraz osobę legitymującą się nabyciem fachowych kwalifikacji do udzielania świadczeń zdrowotnych w określonym zakresie lub w określonej dziedzinie medycyny. Osoby uprawnione do udzielania świadczeń zdrowotnych to więc w szczególności lekarze, lekarze dentyści, pielęgniarki, położne, ratownicy medyczni. Personel medyczny to zatem krąg osób uprawnionych do udzielania świadczeń medycznych. Pojęcie to nie rozróżnia przy tym podziału na stanowiska, ponieważ w gronie tym są osoby bezpośrednio wykonujące prace medyczne, jak też osoby, które oprócz tych prac mają także w swym zakresie obowiązki związane z kierownictwem określonego odcinka (ordynator, oddziałowa). W obrębie zwrotu "personel medyczny" mieści się więc osoba zatrudniona na stanowisku pielęgniarki, a także pielęgniarki oddziałowej, której zadaniem jest udzielanie świadczeń zdrowotnych. Pojęcie "w warunkach ostrego dyżuru" nie posiada definicji legalnej. Wskazano na komunikat Ministerstwa Zdrowia w sprawie rozumienia pojęcia "w warunkach ostrego dyżuru" zawartego w pkt 24 załącznika nr 2 ustawy o emeryturach pomostowych. Ministerstwo Zdrowia zajęło stanowisko, że prace personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru to nie tylko prace wykonywane (w ramach obowiązków pracowniczych) polegające na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w trybie nagłym, ze wskazań życiowych, ale również inne prace tego personelu (w ramach obowiązków pracowniczych), które są wykonywane w ramach czasu pracy, kiedy istnieje bardzo duże prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzenia, skutkującego koniecznością podjęcia działań w trybie nagłym. Pojęcie "w warunkach ostrego dyżuru" oznacza nieuchronność wystąpienia zdarzenia, które powoduje konieczność udzielania świadczeń zdrowotnych w trybie nagłym, ze wskazań życiowych. Nieuchronność występowania takich zdarzeń skutkuje tym, że od pracowników pracujących w tych warunkach wymagane są kryteria określone w art. 3 ust. 3 u.e.p., czyli szczególna odpowiedzialność oraz szczególna sprawność psychofizyczna. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego przepisy regulujące system zabezpieczenia społecznego ze względu na swoją istotę i konstrukcję podlegają ścisłej wykładni (wyrok SN z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt l UK 276/11, OSNP 2013/9-10/113). W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że inspektor pracy dokonał analizy posiadanych kwalifikacji przez stronę zatrudnioną na stanowisku: p. o. pielęgniarki oddziałowej, zakresu jej obowiązków, czynności i uprawnień a także zakresu odpowiedzialności. Inspektor pracy ustalił stan faktyczny, w którym osoba zatrudniona na stanowisku: p. o. pielęgniarki oddziałowej wykonywała pracę w warunkach ostrego dyżuru. Inspektor pracy dokonał ustaleń w oparciu o powyższą analizę danych dotyczących strony , która jako jedyna wykonuje prace w warunkach ostrego dyżuru, będąc zatrudniona na stanowisku p. o. pielęgniarki oddziałowej. Organu w zaskarżonej decyzji wskazał, że zgodnie z pkt 24 załącznika nr 2 pt. "Wykaz prac o szczególnym charakterze" do u.e.p., prace personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru – zostały zaliczone do prac o szczególnym charakterze. W ocenie organu prace wykonywane na stanowisku: p. o. pielęgniarki oddziałowej na Bloku Operacyjnym nie wątpliwie wyczerpują kryteria wskazane powyżej tj. kryteria pracy personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru – co w obszernym i wyczerpującym uzasadnieniu nakazu zostało przez organ I instancji wskazane. Wszystkie elementy składowe prac określonych w pkt 24 załącznika nr 2 pt. "Wykaz prac o szczególnym charakterze" do u.e.p., zostały opisane i wyjaśnione przez inspektora pracy wraz z uzasadnieniem. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie zaistniały wszystkie kryteria, żeby nakazać umieszczenie stanowiska p. o. pielęgniarki oddziałowej w wykazie stanowisk pracy, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 u.e.p. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał też Komunikat Ministerstwa Zdrowia z dnia 2 listopada 2010 r., w którym wskazano, że kryterium dotyczące wykonywania prac w warunkach ostrego dyżuru, wynika, z konieczności działania w warunkach, które są szczególnie trudne do przewidzenia i w których stosowanie określonych procedur zapewniających bezpieczeństwo własne i innych osób jest często utrudnione. Organ wskazał, że to właśnie ten aspekt, czyli działanie w warunkach nagłości i nieprzewidywalności, decyduje o szczególnym charakterze pracy personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru i kwalifikuje wykonujących ją pracowników do przyznawania emerytur pomostowych. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że organ I instancji słusznie przywołał orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, w którym wyjaśniono pojęcie "warunków ostrego dyżuru" (Wyrok Trybunał Konstytucyjnego z dnia 3 marca 2011 r., sygn. akt K 23/09), akcentując pracę w warunkach nagłości i nieprzewidywalności utrudniających stosowanie procedur zapewniających bezpieczeństwo własne i innych osób. Organ przywołał również wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] listopada 2014r. (sygn. akt [...]), wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] listopada 2015 r. (sygn. akt [...]) oraz orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w postaci wyroków: wyrok WSA w Warszawie z 31.01.2025 r. sygn. akt II SA/Wa 971/24, wyrok WSA w Warszawie z 31.01.2025 r. sygn. akt II SA/Wa 972/24, WSA w Warszawie z 31.01.2025 r. sygn. akt II SA/Wa 941/24, wyrok WSA w Warszawie z 4.03.2025 r. sygn. akt II SA/Wa 1012/24, wyrok WSA w Warszawie z 4.03.2025 r sygn. akt SA/Wa 1017/24 oraz wyrok WSA w Warszawie z 18.02.2025 r. sygn. akt II SA/Wa 1004/24. Organ stwierdził, że praca wykonywana przez osobę zatrudnioną na stanowisku: p. o. pielęgniarka oddziałowa jest bezspornie pracą o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust 3 u.e.p. Dlatego uzasadnione jest nakazanie umieszczenie stanowiska; p. o. pielęgniarka oddziałowa w wykazie stanowisk pracy, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 u.e.p. Instytut "[...]" z siedzibą w [...] reprezentowany przez radcę prawnego pismem z dnia [...] lipca 2025 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję nr rej. [...] z dnia [...] lipca 2025 r. Okręgowego Inspektora Pracy w [...] i wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji i nakazu poprzedzającego oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: art. 41 ust. 4 pkt 1 u.e.p. poprzez wydanie decyzji utrzymującej nakaz wpisania stanowiska pracy "p.o. pielęgniarki oddziałowej" do wykazu stanowisk pracy, mimo braku ustalenia, że stanowisko to, w ujęciu całego pracodawcy, spełnia przesłanki pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a także bez przeprowadzenia stosownego postępowania dowodowego w tym zakresie; naruszenie art. 7 i 8 ust. 1 k.p.a. przez niezbadanie wszystkich stanowisk "pielęgniarka oddziałowa" u pracodawcy, a rozstrzygnięcie o tym stanowisku – w strukturze skarżącego stanowisko "p.o. pielęgniarki oddziałowej" jest stanowiskiem "pielęgniarki oddziałowej", a organ nie badał żadnego innego stanowiska ani "p.o. pielęgniarki oddziałowej/pielęgniarza oddziałowego", ani żadnego innego stanowiska "pielęgniarki oddziałowej/pielęgniarza oddziałowego" pod kątem warunków o szczególnym charakterze; naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez uznanie, że okazjonalne wykonywanie czynności z zakresu "ostrego dyżuru" pozwala zakwalifikować pracę tego typu do pracy o szczególnym charakterze, o której mowa w poz. 24 załącznika nr 2 do u.e.p.; a także poprzez uznanie przez organ, że podstawowym obowiązkiem na stanowisku p.o. pielęgniarki oddziałowej jest zarządzanie pracą zespołu pielęgniarek operacyjnych realizujących kompleksowe świadczenia zdrowotne, a mimo to organ uznał, że taka praca spełnia warunki do uznania jej za pracę w warunkach ostrego dyżuru; błędną wykładnię poz. 24 załącznika nr 2 do u.e.p. poprzez uznanie, że okazjonalne wykonywanie czynności w warunkach ostrego dyżuru jest wystarczające do uznania, że taką pracę można zakwalifikować do pracy o szczególnym charakterze. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w jego ocenie kierunek orzecznictwa WSA w Warszawie wskazanego w zaskarżonej decyzji opiera się na niewłaściwej wykładni przepisów w oparciu o komunikat Ministerstwa Zdrowia, który nie stanowi źródła prawa.Skarżący podniósł, że patrząc na samo literalne brzmienie poz. 24 załącznika nr 2 do u.e.p. nie sposób dojść do wniosku, że chodzi tam o incydentalne prace w warunkach ostrego dyżuru. Ze słowa "warunkach" nie można wywodzić tak rozszerzającej wykładni, że dochodzimy do sytuacji, w której pracownik kilka razy w roku jest wzywany do pilnego zabiegu a jego pracę określamy jako warunki ostrego dyżuru. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że z pewnością nie taki był cel ustawodawcy, bo gdyby tak było, to wszyscy pracownicy medyczni pracujący przy zabiegach operacyjnych w szpitalach powinni być objęci tą pozycją. Nie byłoby wtedy konieczności używania zwrotu "w warunkach ostrego dyżuru", bo jest pewne, że w przypadku planowanych operacji prędzej czy później dochodzi do zdarzenia nieplanowanego – taka jest specyfika pracy przy stole operacyjnym. Nie byłoby więc konieczności używania zwrotu "w warunkach ostrego dyżuru", gdyby ustawodawca chciał, aby osoby, które np. raz na kilka miesięcy spotykają się z sytuacją nagłą miały być kwalifikowane do poz. 24 załącznika nr 2 do ww. ustawy. W ocenie skarżącego ta część zdania byłaby zbędna. Skarżący dodał, że taka wykładnia przepisu jak zaprezentowana w zaskarżonej decyzji sprowadza się do zakwalifikowania każdej pracy personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych do pracy o szczególnym charakterze. Skarżący podniósł także, że w niniejszej sprawie konkretnie wskazana z imienia i nazwiska p.o. pielęgniarki oddziałowej jedynie okazjonalnie wykonywała czynności na sali operacyjnej, a jej zasadniczym obowiązkiem było pełnienie funkcji z zakresu kierowania pracą personelu. Zdaniem skarżącego z punktu widzenia art. 4 u.e.p., decydujące znaczenie ma stały (wynikający z planów operacji i grafików) udział w pracach zespołów operacyjnych danej dyscypliny zabiegowej oraz wykonywanie zabiegów operacyjnych (planowych i nieplanowych) w pełnym, a nie ograniczonym zakresie. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że Sąd Najwyższy wskazał, że po 31 grudnia 2008 r. praca pielęgniarki instrumentariuszki, nie była już uznawana za pracę o szczególnym charakterze, a możliwość uznania tej pracy za pracę o szczególnym charakterze jest dużo węższa i ograniczona spełnieniem dodatkowego kryterium w postaci wykonywania tej pracy w warunkach ostrego dyżuru (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2021 r., 11 PSK 80/21). Na tle tego wyroku Sąd Najwyższy wskazał, że istotne są konkretne okoliczności faktyczne, zarówno czas konkretnych operacji jak i poziom ich skomplikowania. W ocenie skarżącego w niniejszej sprawie takich ustaleń organy nie poczyniły. Skarżący dodał, że w niniejszej sprawie organy inspekcji pracy, które uzyskały na mocy art. 11a u.P.I.P. kompetencje do tej pory zastrzeżone dla sądów cywilnych, powinny oceniać sprawę na wzór postępowania sądowego, tj. poprzez pełną i wnikliwą ocenę sytuacji faktycznej. Skarżący wskazał, że godnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] stycznia 2021 r., sygn. akt [...], pojęcie "w warunkach ostrego dyżuru" oznacza nieuchronność wystąpienia zdarzenia, które powoduje konieczność udzielania świadczeń zdrowotnych w trybie nagłym, ze wskazań życiowych (tak samo: wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lipca 2017 r., [...]). W niniejszej sprawie zarówno statystyki potwierdzają brak nieuchronności wystąpienia takich zdarzeń, jak i to, że podstawową pracą na stanowisku p.o. pielęgniarki oddziałowej jest zarządzanie oddziałem a nie praca na bloku operacyjnym. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że o konieczności ustalenia stopnia prawdopodobieństwa wystąpienia zdarzeń skutkujących koniecznością podjęcia działań w trybie nagłym wypowiadał się choćby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 września 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 414/11. Z kolei Sąd Okręgowy w [...] w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] maja 2019 r., sygn. akt [...], stwierdził, że prace wykonywane w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych w warunkach ostrego dyżuru są pracami zaliczanymi do prac o szczególnym charakterze, gdy są wykonywane w pełnym wymiarze czasu pracy, natomiast nie w sytuacji, gdy ubezpieczona wykonuje także prace przy zabiegach planowych i sprawuje opiekę nad pacjentami oddziału. Skarżący zwrócił uwagę, że stanowisko p.o. pielęgniarki oddziałowej występuje w różnych jednostkach organizacyjnych skarżącego a zarówno organ I jak i II instancji nie wskazał, której jednostki organizacyjnej ma dotyczyć nakaz. W ocenie skarżącego samo wskazanie w uzasadnieniu decyzji Bloku Operacyjnego nie jest treścią rozstrzygnięcia. Na skutek takiego nakazu (jak i obecnej decyzji utrzymującej nakaz), wszystkie stanowiska p.o. pielęgniarki oddziałowej (zapewne także p.o. pielęgniarza oddziałowego i być może pielęgniarki/pielęgniarza oddziałowego) musiałyby być uwzględnione w wykazie, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 u.e.p., a z pewnością, zdaniem skarżącego, nie taka była intencja Inspekcji Pracy, a do tego organy nie badały ww. stanowisk w innych jednostkach organizacyjnych skarżącego niż Blok Operacyjny, zatem nie było podstaw faktycznych ani prawnych do odniesienia nakazu do ogólnie pojętego stanowiska p.o. pielęgniarki oddziałowej. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w strukturze stanowisk skarżącego nie zostało wyodrębnione stanowisko p.o. pielęgniarki oddziałowej – jest stanowisko pielęgniarki oddziałowej, a dopisek p.o. ma jedynie funkcjonalny, tymczasowy charakter. Użycie zwrotu p.o. w decyzji sprawia, zdaniem skarżącego, że jeśli osoba na tym stanowisku uzyska stanowisko "pielęgniarka oddziałowa" powstanie wątpliwość, czy przedmiotowa decyzja takie stanowisko obejmuje. Skarżący podniósł, że organy I i II instancji stwierdziły, że zasadnicza praca pracownika na ww. stanowisku nie polega na czynnościach związanych z "Pracami personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru." a na wykonywaniu zadań pielęgniarki oddziałowej, czyli przede wszystkim na zarządzaniu pracą zespołu, planowaniem grafików pracy. Ponadto skarżący wskazał, że pracownik był wzywany do pracy albo zostawał dłużej w pracy zaledwie 11 razy (11 dni na 4 lata). W takiej sytuacji absurdalne jest twierdzenie, że zasadnicza praca pracownika na ww. stanowisku polega na pracach w warunkach ostrego dyżuru. Skarżący wskazał, że praca w warunkach ostrego dyżuru wystąpiła nieco więcej niż raz na pół roku, co potwierdza twierdzenia pracodawcy, że nie ma tu mowy o pracach w warunkach ostrego dyżuru. Okręgowy Inspektor Pracy w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji oraz wskazał na niezasadność zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), dalej P.p.s.a.). Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie podlegała uwzględnieniu. W ocenie Sądu, organ nie naruszył w niniejszej sprawie przepisów postępowania w stopniu mogącymi mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też nie naruszono przepisów prawa materialnego. Zdaniem Sądu prawidłowo Okręgowy Inspektor Pracy decyzją z dnia [...] lipca 2025 r. utrzymał w mocy nakaz inspektora pracy z dnia [...] maja 2025 r. nr rej. [...] umieszczenie stanowiska: p.o. pielęgniarki oddziałowej w wykazie stanowisk pracy, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze). Zdaniem Sądu prawidłowo organ odwoławczy stwierdził wystąpienie w sprawie przesłanek dla wydania nakazu inspektora pracy. W uzasadnieniu zaskarżonego aktu przywołano wszystkie istotne uwarunkowania formalne – w tym brzmienie stosownych regulacji jak i stanowisko judykatury – oraz okoliczności faktyczne sprawy dające podstawę do wydania nakazu umieszczenia stanowiska: p.o. pielęgniarki oddziałowej w wykazie stanowisk pracy, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 u.e.p. (na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze). W sprawie ustalono m.in., że u skarżącego pracodawcy stanowiska pracy "pielęgniarek" na "Bloku Operacyjnym" znajdowały się w wykazie prac o szczególnym charakterze do dnia 31 grudnia 2008r. (wyjaśnienia pracodawcy z dnia [...] lutego 2023 r.). Organ w trakcie kontroli ustalił, że stanowisko p.o. pielęgniarki oddziałowej nie zostało ujęte w obowiązującym aktualnie u pracodawcy wykazie stanowisk pracy, na których są wykonywane prace o szczególnym charakterze. Organ ustaleń w sprawie dokonał analizując charakter pracy wykonywanej przez konkretną osobę zatrudnioną na stanowisku p.o. pielęgniarki oddziałowej i powyższe nie narusza prawa. Dokonanie przez organ analizy charakteru pracy na stanowisku pielęgniarki oddziałowej, analizy oceny ryzyka zawodowego na stanowisku pielęgniarka operacyjna, analizy zakresu obowiązków i czynności na przedmiotowym stanowisku, nie stanowi o naruszeniu art. 7 k.p.a. W ocenie Sądu ustalenia faktyczne zostały dokonane w sposób prawidłowy i są wyczerpujące. Pozwalały przy tym na pełną, zdaniem Sądu, w okolicznościach tej sprawy, analizę możliwości zakwalifikowania stanowiska p.o. pielęgniarki oddziałowej jako stanowiska, które powinno zostać umieszczone w wykazie, o którym mowa w decyzji. Twierdzenie skargi, że nie wyodrębniono stanowiska p.o. pielęgniarki oddziałowej nie jest uzasadnione, skoro jedna z pracownic, wymieniona w decyzji stanowisko takie zajmuje u pracodawcy. Okoliczność, że dopisek p.o. ma charakter funkcjonalny niczego w sprawie nie zmienia, skoro pracodawca zatrudnia konkretną osobę na stanowisku p.o. pielęgniarki oddziałowej. Analiza taka została przez organ w sposób wyczerpujący dokonana i ocena organu w tym zakresie nie była dowolna. Organ nie naruszył zatem art. 77§ 1 k.p.a. jak i art. 80 k.p.a. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania. Sąd zauważa, że zbędne było w tej sprawie imienne wskazywanie w zaskarżonej decyzji i nakazie inspektora pracy konkretnej pielęgniarki (sprawa nie dotyczy bowiem umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników), jednakże powyższe w żaden sposób nie powoduje wadliwości zaskarżonej decyzji i nakazu inspektora pracy. Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.e.p. prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku. W myśl natomiast art. 3 ust. 3 ustawy, prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się. W sprawie jest bezsporne, że zasadnicza praca p.o. pielęgniarki oddziałowej na Bloku Operacyjnym polega na wykonywaniu zadań pielęgniarki oddziałowej pielęgniarek operacyjnych zgodnie z opisem stanowiska pracy (zadania te polegają zasadniczo na zarządzaniu pracą zespołu pielęgniarek operacyjnych realizujących kompleksowe świadczenia zdrowotne zgodne z aktualną wiedzą i kwalifikacjami), świadczeniu pracy w salach operacyjnych w charakterze pielęgniarki operacyjnej. Pracownik zajmujący stanowisko p.o. pielęgniarki oddziałowej świadczy usługi w wieloprofilowym Bloku operacyjnym zgodnie z posiadanymi kompetencjami, jest specjalistą pielęgniarstwa operacyjnego. Pracuje przy zabiegach operacyjnych. Zakres zadań dotyczy przygotowania do zabiegu, instrumentowania, postępowania w trakcie zabiegu operacyjnego jak również po zabiegu operacyjnym. Pozostałe zadania związane są z zabezpieczeniem funkcjonowania i organizacją pracy w bloku operacyjnym. W sprawie ustalono, że pracownik na stanowisku p.o. pielęgniarki oddziałowej na Bloku Operacyjnym (pielęgniarka operacyjna) był wzywany z domu do zabiegów operacyjnych w dni wolne i święta, występowały też sytuacje przedłużenia zaplanowanego harmonogramu pracy wynikające z zabiegów nagłych. Zatem praca na stanowisku p.o. pielęgniarki oddziałowej na Bloku Operacyjnym, nie polega wyłącznie na zarządzaniu pracą zespołu pielęgniarek operacyjnych ale także na wykonywaniu pracy pielęgniarki operacyjnej asystującej podczas zabiegów operacyjnych; asystowanie podczas zabiegów wykonywanych pod kontrolą RTG; podawanie leków różnymi drogami i technikami; pobieranie materiału biologicznego do badań diagnostycznych; obsługa urządzeń elektrycznych; praca przy użyciu substancji I preparatów chemicznych (gazy medyczne, środki dezynfekcyjne, leki). Z powyższego wynika, że na tym stanowisku p.o. pielęgniarki oddziałowej na Bloku Operacyjnym pielęgniarka jest w pełnej gotowości pracy, w tym do stawienia się na wezwania z domu. Wystąpiły także okoliczności przedłużenia zaplanowanego harmonogramu pracy wynikające z zabiegów nagłych. Wymienione zostały one w zaskarżonej decyzji i te ustalenia nie są kwestionowane. Zatem, epizodycznie osoba na stanowisku p.o. pielęgniarki oddziałowej na Bloku Operacyjnym, wykonująca czynności pielęgniarki oddziałowej, świadcząca pracę pielęgniarki operacyjnej, wykonuje prace w zabiegach nagłych (na wezwania z domu), w okolicznościach, analogicznych do występujących w przypadku czynności w trakcie tzw. "ostrego dyżuru". Jeśli chodzi o kartę oceny ryzyka zawodowego opracowaną dla stanowiska: pielęgniarka operacyjna - Blok Operacyjny – to, jak ustalił organ, wyszczególniono w niej zadania takie jak m.in.: przygotowanie zestawów narzędzi chirurgicznych do operacji, asystowanie podczas zabiegów operacyjnych; asystowanie podczas zabiegów wykonywanych pod kontrolą RTG; podawanie leków różnymi drogami i technikami; pobieranie materiału biologicznego do badań diagnostycznych; obsługa aparatury medycznej; obsługa urządzeń elektrycznych; praca przy użyciu substancji i preparatów chemicznych. Zakres tych aktywności nie jest dominujący, co wynika z samej zaskarżonej decyzji – jednakże niewątpliwie działania w trybie nagłym występują. W sprawie nie było przez organ kwestionowane, że pozostałe czynności, czyli zasadnicza praca pracownika polegała na wykonywaniu zadań pielęgniarki oddziałowej pielęgniarek operacyjnych w Bloku Operacyjnym. Zadania te polegają zasadniczo na zarządzaniu pracą zespołu pielęgniarek operacyjnych na Bloku, w tym planowaniu grafiku pracy personelu pielęgniarskiego Bloku Operacyjnego zgodnie z zapotrzebowaniem na udzielone świadczenia. W istocie spór między stronami dotyczy w tej sprawie właściwego rozumienia (wykładni), kompleksu regulacji, determinujących pojęcie "prac o szczególnym charakterze" - w myśl art. 3 ust. 3 u.e.p. oraz pkt 24 załącznika nr 2 do u.e.p. Jeżeli bowiem praca na stanowisku ma szczególny charakter, bezspornie winno być ono umieszczone w Wykazie, w rozumieniu art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy, zaś – gdy tego nie uczyniono – organ PIP upoważniony jest do wydania w danym zakresie rozstrzygnięcia władczego – nakazu, na podstawie art. 11a pkt 1 ustawy o PIP. W sprawie nie ma wątpliwości, że w aktualnym stanie prawnym właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy m.in. umieszczenia stanowiska pracy, na którym są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w wykazie stanowisk pracy, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 u.e.p., wykreślenia go z wykazu oraz sporządzenia korekty wpisu dokonanego w tym wykazie. Jak już Sąd wskazał wyżej – na gruncie brzmienia stosownych regulacji normatywnych – trafne jest stanowisko organu. Sąd podziela ustalenia organu, że praca p.o. pielęgniarki oddziałowej Bloku Operacyjnego jest pracą "w warunkach ostrego dyżuru" albowiem poza "normalną" pracą w tym Oddziale istnieje duże prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzenia powodującego konieczność udzielania świadczeń zdrowotnych w trybie nagłym na Bloku Operacyjnym jako członek zespołu operacyjnego w charakterze pielęgniarki operacyjnej. Sąd podziela stwierdzenie organu, że zdarzeń takich pracodawca nie jest w stanie przewidzieć, a niewątpliwie zdarzenia takie występują. Odnosząc się do powołania się przez skarżącego na wyrok SN sygn. akt II PSK 80/21 wskazania wymaga, że Sąd nie stwierdził naruszenia przez organ przepisów postępowania, w którym wydano nakaz, albowiem w ocenie Sądu organ nie był obowiązany w tej sprawie do dokonywania analiz czasu trwania operacji, jak i poziomu ich skomplikowania. Zarzut skargi, że organy nie poczyniły takich ustaleń jest niezasadny. Zgodnie z art. 41 ust. 4 pkt 1 u.e.p., stanowiskami wpisanymi do stosownych wykazów – potwierdzającymi uprawnienie pracownika do wcześniejszych świadczeń emerytalnych, wedle reguł art. 4 tego aktu – są te, na których prace wykonywane są "w szczególnych warunkach" w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy lub "o szczególnym charakterze"– w myśl art. 3 ust. 3 ustawy. Gdy mowa o pracach o szczególnym charakterze, rozumie się przez nie prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się. Sytuacja taka występuje w niniejszej sprawie. Podkreślenia wymaga, że przesłanką zagwarantowania pracownikom wykonującym pracę o szczególnym charakterze możliwości przejścia na wcześniejszą emeryturę, jest w istocie ograniczenie ryzyka, aby czynności – wymagające szczególnej uwagi czy ostrożności – wykonywały osoby, które z racji wieku, oraz określonego okresu wykonywania już prac o szczególnym charakterze (tak art. 4 pkt 2 u.e.p.), albowiem mogą mieć już ograniczone zdolności psychofizyczne, także, co do koncentracji, umiejętności działania w stresie itd. Konstatację taką potwierdza zarówno samo brzmienie art. 3 ust. 3 ustawy jak i analiza charakteru prac, wymienionych w załączniku. W załączniku - pod pozycją 24 - wymieniono "Prace personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru". W sprawie jest bezsporne, że praca pielęgniarki operacyjnej Bloku Operacyjnego (zajmującej stanowisko p.o. pielęgniarki oddziałowej) związana jest z czynnikami ryzyka i warunkami środowiska pracy, które z wiekiem mogą powodować trwałe uszkodzenie zdrowia. Wśród tych czynników, jak trafnie wskazał organ, w pracy pielęgniarek występują: pola elektromagnetyczne, substancje chemiczne o działaniu drażniącym i uczulającym, mikroorganizmy chorobotwórcze, ryzyko urazów, wykonywanie powtarzających się czynności, praca poza normalnymi godzinami pracy. Brak jest podstaw do zakwestionowania twierdzenia, że praca pielęgniarki operacyjnej (jednocześnie p.o. pielęgniarki oddziałowej) wymaga szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej. Do prawidłowego jej wykonywania nie może ona przekraczać poziomu możliwości wynikającego z procesu starzenia się. Nie sposób podważyć twierdzenia inspektora pracy, że prace wykonywane przez personel medyczny w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru wymagają sprawności sensomotorycznych takich jak: szybki refleks, spostrzegawczość, ostrość wzoru, zręczność rąk, koordynacja wzrokowo - ruchowa. W zakresie zdolności wymagana jest podzielność uwagi. Konieczne cechy temperamentu to: łatwość przerzucenia się z jednej czynności na drugą, wytrzymałość na długotrwały wysiłek, umiejętność podejmowania szybkich i trafnych decyzji. Niewątpliwie wymienione sprawności mogą zmieniać się z wiekiem. Powyższe daje podstawę zakwalifikowania pracy o.o. pielęgniarki oddziałowej Bloku Operacyjnego, w nawiązaniu do wszystkich przedstawionych już wyżej rozważań, jako pracy w warunkach ostrego dyżuru. Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do tego, czy regułami ustawy objęte są także osoby, które – w zakresie swoich obowiązków – określone działania realizują jedynie epizodycznie. Kluczowe znaczenie w sprawie ma w tym kontekście, podkreślane w judykaturze (tak: przywoływane przez organ orzeczenia) – kryterium przewidywalności bądź prawdopodobieństwa potrzeby wykonywania określonych zadań czy czynności. Celem ustawy jest bowiem generalnie wyłączenie potrzeby ich realizacji przez osoby, które – przez wzgląd na osiągnięty wiek – negatywnie oceniają swoje możliwości w danym zakresie. Mogą one skorzystać właśnie z wcześniejszych świadczeń emerytalnych. W sprawie niniejszej, jest zdaniem Sądu bezsporne, że p.o. pielęgniarka oddziałowa Bloku Operacyjnego powinna być wpisana do wykazu, o którym mowa w decyzji z uwagi na zakres zadań na tym stanowisku, które sprowadzają się również do realizacji (choć jedynie marginalnie wobec innych obowiązków) zadań określonych przez prawodawcę jako "Prace personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru medycznego", co ujęte jest w załączniku nr 2 pkt 24 do ustawy o emeryturach pomostowych. Raz jeszcze wskazania wymaga, że zgodnie z nim, do prac o szczególnym charakterze zalicza się prace personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru. Zatem, także wówczas, gdy działania pracownika w warunkach ostrego dyżuru wykonywane są epizodycznie (słowo "okazjonalnie" użyte w skardze nie oddaje istoty pracy p.o. pielęgniarki oddziałowej w nagłych sytuacjach), to również należy je kwalifikować jako prace personelu medycznego o szczególnym charakterze. Ocena organu w tym zakresie nie była dowolna i nie narusza art. 80 k.p.a. Nie jest uprawnione stwierdzenie, że nie wyodrębniono stanowiska p.o. pielęgniarki oddziałowej, skoro na takim stanowisku faktycznie praca jest wykonywana przez pracownika. Wskazanie zatem takiego stanowiska w nakazie inspektora pracy nie stanowi uchybienia. Okoliczność, że pracodawca nie zawsze będzie zatrudniał pracownika na stanowisku p.o. pielęgniarki oddziałowej na Bloku Operacyjnym, nie daje podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa przez organy. Nadto, podkreślenia wymaga, że prawodawca użył pojęcia "w warunkach ostrego dyżuru", nie zaś "na ostrym dyżurze". Trafnie organ wskazał, że pojęcie "w warunkach ostrego dyżuru" nie posiada definicji legalnej. Niewątpliwie komunikat Ministerstwa Zdrowia, na który powołano się w sprawie nie stanowi źródła prawa. Jednakże może być traktowany jako wskazówka interpretacyjna. Bezsporne jest przy tym, że pojęcie "w warunkach ostrego dyżuru" oznacza nieuchronność wystąpienia zdarzenia, które powoduje konieczność udzielania świadczeń zdrowotnych w trybie nagłym, ze wskazań życiowych. Nieuchronność występowania takich zdarzeń skutkuje tym, że od pracowników pracujących w tych warunkach wymagane są kryteria określone w art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych czyli szczególna odpowiedzialność oraz szczególna sprawność psychofizyczna. Sąd nie znajduje podstaw do podważenia tego twierdzenia. Bezsporne jest, że w sytuacjach nagłych, które nieuchronnie występują u skarżącego, konieczne jest działanie pielęgniarki operacyjnej na Bloku Operacyjnym (p.o. pielęgniarki oddziałowej) w procesie udzielania świadczeń zdrowotnych na Bloku Operacyjnym. Biorąc pod uwagę pkt 24 Załącznika nr 2 pt. "Wykaz prac o szczególnym charakterze" do ustawy o emeryturach pomostowych, prace wykonywane na stanowisku: pielęgniarka oddziałowa na Bloku Operacyjnym wyczerpują kryteria wskazane powyżej tj. kryteria pracy personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru. Odnosząc się do zarzutów skargi, w kontekście powołania się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2021 r. sygn. II PSK 80/21, wskazania wymaga, że postanowieniem tym SN odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Nadto, wskazał, że prace o szczególnym charakterze zostały zdefiniowane w art. 3 ust. 3 ustawy pomostowej i wyliczone są w załączniku nr 2 do tego aktu. Stosownie do definicji zawartej w art. 3 ust. 3 tej ustawy prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2018 r., II UK 386/17, LEX nr 2591129). Zgodnie z poglądem Sądu Najwyższego wyrażanym w orzecznictwie wykaz prac określonych w art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej jest zamknięty i nie podlega uzupełnieniu, co oznacza, że cech pracy "o szczególnym charakterze" lub "w szczególnych warunkach" nie mogą posiadać inne prace, choćby sposób ich wykonywania i jego jakość mogła obniżyć się z wiekiem (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2017 r., I UK 472/16, LEX nr 2428814; z dnia 11 grudnia 2018 r., II UK 386/17, LEX nr 2591129; z dnia 9 maja 2019 r., III UK 115/18, LEX nr 2681237 czy postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2020 r., III UK 215/19, LEX nr 3176580). SN zaznaczył też, że "Wykładnia art. 3 ust. 3 tej ustawy nie może odbywać się w oderwaniu od wykazu stanowiącego załącznik do niej. W orzecznictwie zauważono, że porównanie definicji ustawowych, jak również katalogów prac zaliczanych do poszczególnych kategorii, pozwala na stwierdzenie, że o ile w pierwszym przypadku możliwość przejścia na wcześniejszą emeryturę uzasadniona jest bardziej względami interesu indywidualnego pracownika, który wykonuje pracę w warunkach szczególnie negatywnie wpływających na stan jego zdrowia, o tyle w przypadku prac o szczególnym charakterze definicja kładzie nacisk na szczególną odpowiedzialność pracownika, związaną z wykonywanymi czynnościami. W tym zatem przypadku dominującą rolę odgrywa raczej czynnik interesu publicznego - ochrony innych osób przed niebezpieczeństwem związanym z faktem, że pracownik, który wykonuje te szczególnie odpowiedzialne czynności może nie mieć już należytej sprawności psychofizycznej, ze względu na jej naturalne obniżenie podyktowane wiekiem (zob. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 18 listopada 2010 r., III SA/Lu 243/10, LEX nr 653544 czy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2011 r., I OSK 422/11, LEX nr 1103998). Za prace o szczególnym charakterze uznane zostały zgodnie z punktem 24 załącznika nr 2 do ustawy pomostowej "prace personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru", w nawiązaniu do której to regulacji skarżąca konstruuje zagadnienie prawne." Sąd poglądy te podziela i znajdują one odniesienie do niniejszej sprawy. Natomiast kwestia czynności podejmowanych przez pielęgniarkę instrumentariuszkę w przywołanej przez pełnomocnika sprawie i ocena przez Sąd Najwyższy tych czynności stanowiła odrębną kwestię. Powyższe nie znajduje odniesienia do niniejszej sprawy, w której nie ma wątpliwości, co do charakteru czynności p.o. pielęgniarki oddziałowej (pielęgniarki operacyjnej na Bloku Operacyjnym), która asystuje przy zabiegach operacyjnych, w tym podczas zabiegów wykonywanych pod kontrolą RTG. Odnosząc się do przywołanego przez skarżącego wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 7 września 2011 r., II SA/Rz 414/11, wskazania wymaga, że w wyroku tym wskazano m.in., iż "Do prac w warunkach ostrego dyżuru należą prace polegające na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w trybie nagłym ze wskazań życiowych, a także inne prace, które są wykonywane w ramach czasu pracy, kiedy istnieje duże prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzenia, skutkującego koniecznością podjęcia działań w trybie nagłym. Zgodnie z definicją pojęcia "ostrego dyżuru" zawartą w Słowniku Języka Polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa I tom, A-K, wydanie poprawione i uzupełnione pod redakcją prof. dr Mieczysława Szymczaka, pojęcie "ostrego dyżuru" oznacza dzień, dobę, kiedy dany szpital ma obowiązek przyjmować wszystkich zgłaszających się chorych wymagających natychmiastowej pomocy lub leczenia szpitalnego. Z porównania powyższych definicji wynika więc, że pojęcie wykonywania pracy w "warunkach ostrego dyżuru" jest pojęciem szerszym od pojęcia "ostrego dyżuru". Dla określenia, czy praca wykonywana jest w "warunkach ostrego dyżuru" konieczne jest więc ustalenie stopnia prawdopodobieństwa występowania zdarzeń, skutkujących koniecznością podjęcia działań w trybie nagłym, w ramach czasu pracy pracownika, w którym wykonuje on pracę w trybie "zwykłym"." Sprawa dotyczyła umieszczenia pracownika w ewidencji. Jednakże, powyższe znajduje odniesienie do niniejszej sprawy – umieszczenia stanowiska w wykazie, w obecnym stanie prawnym. Poglądy te Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela. WSA w Rzeszowie, odwołując się do stanowiska wyrażanego już w sądownictwie administracyjnym wskazał w powołanym przez skarżącego wyroku II SA/Rz 414/11 nadto, że "uzasadniona jest konkluzja, że tylko ustalenie przez organy, iż w danej sprawie zachodzi duże prawdopodobieństwo występowania zdarzeń, skutkujących koniecznością podjęcia działań w trybie nagłym oraz ustalenie, że znaczna część czynności wykonywanych w ramach zakresu obowiązków pracownika wiąże się ze szczególnym charakterem, uprawnia organy do wydania orzeczenia w przedmiocie umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze." Zdaniem Sądu, w sprawie rozpoznawanej aktualnie powyższe zostało wykazane w stopniu wystarczającym. P.o. pielęgniarki oddziałowej na Bloku Operacyjnym była wzywana z domu do placówki do wykonania zadań. Pozostawała także w pracy, z racji nagłych przypadków, wypadków, sytuacji, w celu niesienia pomocy w ramach wypełniania obowiązków na Bloku Operacyjnym, o których była już mowa. Powyższe dawało organom podstawę do stwierdzenia pracy na stanowisku p.o. pielęgniarki oddziałowej na Bloku Operacyjnym jako pracy o szczególnym charakterze. Odnosząc się do zarzutu niedookreślenia w rozstrzygnięciu jednostki, do której organ przyporządkował stanowisko p.o. pielęgniarki oddziałowej, które ma być wpisane do Wykazu, zgodzić należy się ze skarżącym, że samo wskazanie w uzasadnieniu decyzji Bloku Operacyjnego nie jest treścią rozstrzygnięcia. Nie może być jednak wątpliwości, że nakaz nie dotyczy umieszczenia każdego stanowiska p.o. pielęgniarki oddziałowej w wykazie, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy o emeryturach pomostowych, a odnosi się wyłącznie do stanowiska p.o. pielęgniarki oddziałowej w Bloku Operacyjnym. W ocenie Sądu – w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy – nakaz umieszczenia p.o. pielęgniarki oddziałowej (Bloku Operacyjnego, co wynika z uzasadnienia decyzji) w Wykazie jest prawidłowy. Uchybienie stanowi niedookreślenie w nakazie, że chodzi o Blok Operacyjny, jednakże uzasadnienie nakazu inspektora pracy i zaskarżonej decyzji nie pozostawia w tym zakresie żadnych wątpliwości, stąd też nie było podstaw do kwalifikowania tego uchybienia, jako mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazania wymaga nadto, że trafnie organ powołał się na wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] listopada 2014r. (sygn. akt [...]), w którym wyrażono pogląd, że "Warunki ostrego dyżuru" to pojęcie szersze niż "ostry dyżur" i nie oznacza ono sytuacji w której pracownik wykonuje swoją pracę wyłącznie przy wykonywaniu nagłych zabiegów operacyjnych, ale wówczas gdy w każdej chwili istnieje możliwość zaistnienia takiej konieczności. Innymi słowy istnieje wysokie prawdopodobieństwo nagłej konieczności przeprowadzenia zabiegu operacyjnego, w którym będzie miał obowiązek wziąć dany pracownik. W świetle wszystkich przedstawionych wyżej rozważań brak jest podstaw do stwierdzenie naruszenia art. 41 ust. 4 pkt 1 u.e.p. Z zaskarżonej decyzji i nakazu inspektora pracy wynika jednoznacznie, że nakaz dotyczy stanowiska p.o. pielęgniarki oddziałowej na Bloku Operacyjnym, na co Sąd wskazywał już wyżej. Chybione są tym samym także pozostałe zarzuty skargi, w tym zarzut naruszenia art. 7 i art. 8 ust. 1 k.p.a. przez niezbadanie wszystkich stanowisk "p.o. pielęgniarka oddziałowa" u pracodawcy. Okoliczność, że w nakazie nie wskazano na Blok Operacyjny, nie daje podstaw do uchylenia decyzji i nakazu inspektora pracy w sytuacji, gdy uzasadnienia tych aktów nie pozostawiają wątpliwości, że chodzi o stanowisko p.o. pielęgniarki oddziałowej Bloku Operacyjnego. W świetle powyższego stwierdzić należało, że organy rozstrzygając w sprawie nie naruszyły przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania w stopniu, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie stwierdził też wystąpienia przesłanek nieważności decyzji. Wobec tego, że sprawa dotyczyła nakazu umieszczenia stanowiska pracy w wykazie, a nie umieszczenia pracownika w ewidencji, w sprawie nie było wątpliwości, że interes prawny w sprawie miał wyłącznie pracodawca. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.

Informacje o sprawie

Data wpływu
19 sierpnia 2025
Symbol z opisem
6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne
Inspekcja pracy
Skarżony organ
Inspektor Pracy
Sędziowie
Andrzej Góraj /przewodniczący/ Dorota Kozub-Marciniak. Iwona Maciejuk /sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny