II SA/Wa 1180/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Maria Werpachowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi Z. W. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] marca 2016 r.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] Komendant Główny Policji utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego rozkazem personalnym Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia Z. W. (zwanego dalej skarżącym) ze służby w Policji. Powyższe postanowienie zostało podjęte w następującym stanie faktycznym i prawnym: Komendant Powiatowy Policji w [...] rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. działając na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z późn. zm.) zwolnił Z. W. ze służby w Policji z dniem [...] grudnia 2014 r. Po rozpoznaniu odwołania od ww. rozkazu Komendant Wojewódzki Policji w [...] rozkazem personalnym z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] uchylił ww. rozkaz w części dotyczącej daty zwolnienia skarżącego ze służby i ustalił tę datę na dzień [...] stycznia 2015 r., natomiast w pozostałej części utrzymał rozkaz w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, po rozpoznaniu skargi Z. W. na rozkaz personalny z dnia [...] lutego 2015 r. wyrokiem z dnia 19 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Bd 325/15 przedmiotową skargę oddalił. Wyrok ten jest prawomocny od dnia 3 października 2015 r. W dniu 11 stycznia 2016 r. pełnomocnik Z.W. R. K., zwrócił się do Komendanta Powiatowego Policji w [...] o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego rozkazem personalnym Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...]. Uzasadniając powyższe wskazał, iż skarżący "(...) z uwagi na bardzo poważne zaburzenia psychiczne nie posiadał świadomości, co do swoich uprawnień w zakresie zastosowania w jego sprawie wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa - tj. pojawienia się nowych dowodów w sprawie, których to organ nie znał przy wydawaniu ww. rozkazu personalnego (...)". Pełnomocnik skarżącego podkreślił, że ww. dowody uzyskał w dniu 7 stycznia 2016 r., gdy otrzymał od Z. W. przesyłkę, w której znajdowały się dokumenty lekarskie wraz z pełnomocnictwem i umową zawartą ze skarżącym na świadczenie stałych usług o charakterze administracyjno-prawnym. Równocześnie pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o wznowienie ww. postępowania administracyjnego w trybie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Wniosek ten uzasadnił ujawnieniem w sprawie nowych okoliczności faktycznych pod postacią dokumentu urzędowego, czyli orzeczenia Centralnej Komisji Lekarskiej MSW w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], którego treść zaświadcza o rozpoznaniu u skarżącego choroby psychicznej, która mogła powodować u niego zachowania, za których efekt nie mógł odpowiadać z uwagi na nieświadomość popełnianych czynów, a tym samym pojawienia się nowej istotnej okoliczności w sprawie nieznanej organowi przy wydawaniu decyzji w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby. Powyższy wniosek został przekazany zgodnie z właściwością Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w [...], który postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], na podstawie art. 59 § 1 Kpa, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostatecznym rozkazem personalnym z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...]. W dniu 11 kwietnia 2016 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżącego złożył zażalenie na ww. postanowienie, wnosząc o jego uchylenie oraz przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego. Zaskarżonym postanowieniem Komendant Główny Policji utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] marca 2016 r. uznając, że skarżący nie wykazał, by przekroczenie terminu nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych, co przesądza o nieskuteczności wniosku. Organ odwoławczy stwierdził bowiem, że skarżący nie dochował należytej staranności w sprawie. Mimo bowiem, iż miał możliwość wniesienia podania o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją o zwolnieniu ze służby w Policji, z uprawnienia tego nie skorzystał. W ocenie organu odwoławczego we wskazywanym przez pełnomocnika strony okresie nie istniały jakiekolwiek przeszkody uniemożliwiające skorzystanie z przysługującego stronie uprawnienia, tym bardziej, że w postępowaniu w przedmiocie zwolnienia ze służby skarżący był również reprezentowany przez pełnomocnika, choć innego niż w niniejszym postępowaniu. Nadto organ odwoławczy uznał, że nie został dochowany termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, który wynosi siedem dni i zaczyna biec od dnia ustania przeszkody. W ocenie organu pełnomocnik skarżącego nie wykazał, by w posiadanie nowych dowodów, mogących stanowić podstawę wznowienia postępowania, wszedł dopiero 7 stycznia 2016 r., skoro pełnomocnictwo do działania w imieniu skarżącego datowane jest na 27 grudnia 2015 r. Zdaniem organu odwoławczego przy tak szerokim zakresie udzielonego pełnomocnictwa, wszelkie dokumenty winny być przekazane pełnomocnikowi w momencie jego ustanowienia, co z kolei oznacza, że upływ siedmiodniowego terminu określonego w art. 58 Kpa nastąpił w dniu 3 stycznia 2016 r. W dniu 11 czerwca 2016 r. Z. W. wniósł skargę na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2016 r. i poprzedzające je postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] marca 2016 r. uznając, że zostały wydane niezgodnie z prawem. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Komendanta Głównego Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty i rozważania zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia i to z przepisami obowiązującymi w dacie jego wydania. Skarga analizowana pod tym kątem podlega uwzględnieniu. Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 148 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.) – zwanej dalej Kpa, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zatem termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania ma charakter zawity. Podlega on jednak przywróceniu na wniosek strony, złożony stosownie do przepisu art. 58 Kpa, który stanowi w § 1, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 Kpa). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 Kpa). Stosownie natomiast do przepisu art. 59 § 1 Kpa zdanie pierwsze o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. W przypadku wznowienia postępowania organem administracji publicznej właściwym jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji (art. 150 § 1 Kpa), stąd też właściwym do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie jest Komendant Wojewódzki Policji w [...], co jest bezsporne. Odnosząc się do przedmiotu postępowania podnieść należy, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności prośby o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony zachowania należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw i szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Konieczna jest zatem ocena, czy w sytuacji, w jakiej skarżący się znalazł (zespół subdepresyjny i inne), przy dochowaniu najwyższej staranności, mógł dokonać czynności procesowej w terminie przepisanym prawem. Zdaniem Sądu, w przypadku zdiagnozowanej choroby na tle zaburzeń depresyjnych i lękowych, gdy skarżący musi zażywać leki przeciwdepresyjne, potwierdzeniem braku winy skarżącego w uchybieniu terminu jest szczególny rodzaj choroby, na którą cierpi skarżący, i która może skutkować brakiem koncentracji na ważnych dla niego sprawach, a w związku z tym istnieje możliwość wystąpienia braku świadomego podejmowania decyzji w prowadzeniu swoich spraw i w kierowaniu swoim postępowaniem. Istotny jest zatem rodzaj choroby, dolegliwości z nią związane i wynikająca z tego niemożność działania strony zainteresowanej przywróceniem terminu (por. wyroki NSA z 12 lutego 2008 r. sygn. akt II FSK 1145/07, z 25 stycznia 2011 r. sygn. akt I FSK 2000/09 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Wnoszący o przywrócenie terminu zobowiązany jest zgodnie z art. 58 Kpa do uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia, czy też jak w niniejszej sprawie orzeczenie komisji lekarskiej, jest dokumentem podlegającym ocenie dla ustalenia, czy jego treść uzasadnia przyjęcie braku winy skarżącego w uchybieniu terminu. Podnieść należy, że przywrócenie terminu jest instytucją procesową, przewidzianą w przepisie art. 58 Kpa, której zastosowanie uzależnione jest m.in. od uprawdopodobnienia przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu, a zatem nie wymaga udowodnienia istnienia faktu. Prawdopodobieństwo, inaczej niż udowodnienie, jest środkiem dowodowym, który nie musi dawać pewności, lecz tylko wiarygodność twierdzenia o jakiejś okoliczności faktycznej. Jeżeli strona powołuje się na chorobę psychiczną, potwierdzoną orzeczeniem Centralnej Komisji Lekarskiej MSW w [...], uznającym za niezdolnego do służby z powodu stwierdzonej choroby psychicznej, to, w ocenie Sądu, można przyjąć, że skarżący uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminu dla dokonania czynności procesowej. Zły stan zdrowia psychicznego skarżącego może - w ocenie Sądu - wystarczyć do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Podnieść bowiem należy, że choroba psychiczna może ograniczyć bądź nawet wykluczyć świadome kierowanie swoim działaniem, co z kolei uniemożliwia skuteczne postawienie zarzutu niedochowania należytej staranności w dbałości o własne interesy. Przy czym udzielenie pełnomocnictwa nie oznacza z kolei automatycznej możliwości działania przez pełnomocnika, ponieważ pełnomocnik dla skutecznego dokonania czynności procesowej, musi dysponować odpowiednią wiedzą i dokumentami przekazanymi przez mocodawcę, który z kolei musi mieć świadomość wagi swojej wiedzy i posiadanych dokumentów dla postępowania. Natomiast odnosząc się do ustalenia przez organ odwoławczy terminu do złożenia przez pełnomocnika skarżącego podania o przywrócenie terminu na dzień 3 stycznia 2016 r., czyli w terminie siedmiu dni od 27 grudnia 2015 r. – dnia podpisania pełnomocnictwa przez skarżącego, to wyjaśnić należy, że podpisanie pełnomocnictwa przez mocodawcę nie jest tożsame z możliwością posługiwania się tym dokumentem przez pełnomocnika, zwłaszcza w przypadku przebywania mocodawcy i pełnomocnika w miejscowościach nieuznawanych za pobliskie, jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Nadto niedochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu zostało zakwestionowane dopiero przez organ odwoławczy bez udzielenia pełnomocnikowi skarżącego możliwości wypowiedzenia się co do tego zarzutu i udokumentowania swojego stanowiska. Dodatkowo wskazać należy, że 3 stycznia 2016 r. wypadł w niedzielę, a zgodnie z treścią art. 57 § 4 Kpa, jeżeli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że organy Policji orzekające w sprawie nie wyjaśniły w postępowaniu administracyjnym, by stan zdrowia skarżącego pozwolił mu podjąć czynności związane z wniesieniem wniosku o wznowienie postępowania w terminie przewidzianym w art. 148 § 1 Kpa. W tej sytuacji stwierdzenie, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania narusza przepisy Kpa zobowiązujące organ administracji publicznej do zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 Kpa). Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.