II SA/Sz 503/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Asesor WSA Krzysztof Szydłowski Protokolant starszy inspektor sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę.

1. Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...], na podstawie art. 5c i art. 5d ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz.U. z 2021 r. , poz. 716) oraz obwieszczenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 16 kwietnia 2021 r. w sprawie wysokości dodatku energetycznego obowiązującej od dnia 1 maja 2021 r. do 30 kwietnia 2022 r. (M.P. z 2021 r. poz.393), przyznał R. S. (dalej przywoływany jako: "Skarżący") dodatek mieszkaniowy za okres od dnia 1 czerwca 2021 r. do dnia 30 listopada 2021 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. 2. Od powyższej decyzji Skarżący odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu odwołania Skarżący domagał się przyjęcia dochodów netto przy obliczaniu dodatku mieszkaniowego wskazując, iż ma to istotne znaczenie dla podstawowej egzystencji Polek i Polaków, Obywateli. Wnosił też o "przywrócenie kwoty pieniężnej równoważącej za 30 kWh energii elektrycznej z uwagi na brak centralnej ciepłej wody". 3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021r., poz. 735 ze zm., dalej przywoływanej jako: "k.p.a."), oraz 2-6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2021), uchyliło decyzję Organu I instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. 4. W wyniku ww decyzji kasatoryjnej, Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...], przyznał Skarżącemu dodatek mieszkaniowy za okres od dnia 1 czerwca 2021 r. do dnia 30 listopada 2021 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Decyzja ta następnie została utrzymana w mocy przez SKO, które decyzją z dnia [...] listopada 2021 r., utrzymało w mocy ww decyzję Organu I instancji. Następnie WSA w Szczecinie wyrokiem z dnia 20 października 2022 r. (sygn. akt II SA/Sz 26/22) oddalił skargę, zaś skarga kasacyjna została odrzucona. 5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 10 lutego 2022 r. (sygn. akt II SA/Sz 1102/21) uchylił decyzję SKO w S. z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] 6. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2022 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o uchyleniu w całości decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...], i umorzyło postępowanie administracyjne. W uzasadnieniu Organ odwoławczy wskazał, że orzekanie dwukrotne w sprawie zainicjowanej tym samym wnioskiem dotknięte jest wadą nieważności i z taką sytuacją mamy do czynienia w tej sprawie, w obrocie bowiem pozostaje, zainicjowana tym samym wnioskiem Skarżącego, ostateczna decyzja Prezydenta Miasta S. z dnia [...] września 2021 r. nr [...], przyznająca Skarżącemu dodatek mieszkaniowy za okres od dnia 1 czerwca 2021 r. do dnia 30 listopada 2021 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. 7. Pismem z 19 maja 2022 r. Skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na powyższą decyzję Kolegium, wnosząc o jej uchylenie w całości i przyjęcie dochodów netto, a nie brutto, przy obliczaniu dodatku mieszkaniowego, którego wysokość ma istotne znaczenie dochodowe dla podstawowej egzystencji Polek i Polaków, obywateli, a także dla Jego podstawowej egzystencji. Nadto wniósł o przywrócenie kwoty pieniężnej równoważącej opłatę za 30 kWh za brak centralnej ciepłej wody. Zdaniem Skarżącego, w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie dodatków mieszkaniowych rażąco bezprawnie, z naruszeniem art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, zmniejszono równoważnik za brak ciepłej wody z 30 na 20 kWh. Natomiast liczenie brutto dochodu w kosztach utrzymania mieszkania, przy obliczaniu dodatku mieszkaniowego, powoduje, że podwójnie obniża się ponad miarę rzeczywiste dochody netto na podstawową egzystencję Polek i Polaków, obywateli uprawnionych do pobierania dodatku mieszkaniowego. Ponadto, w skardze Skarżący wniósł, aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z następującymi pytaniami prawnymi: dotyczącymi liczenia dochodu w oparciu o wartości brutto, zgodności § 3 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie dodatków mieszkaniowych z Konstytucją, co do zasad reprezentowania stron przez pełnomocników profesjonalnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym a także czy rozpatrywanie spraw przez sądy administracyjne tylko z uwzględnieniem kryterium zgodności z prawem jest zgodne z zasadami i prawem demokratycznego państwa prawa i z Konstytucją. W ocenie Skarżącego, sprawy dotyczące w szczególności dochodów Polek i Polaków, obywateli - w szczególności w kwestii rozporządzalnego minimum socjalnego i dodatków mieszkaniowych - powinny być kształtowane przez Konstytucję i ustawy zgodnie z zasadami i prawem demokratycznego. Przedstawił też swoje propozycje sposobu określania dodatku mieszkaniowego mające realizować powyższe zasady. 7. W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. 8. Ustanowiony z urzędu pełnomocnik Skarżącego na rozprawie poparł w całości wniesioną skargę i wniosła o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. 9. Sprawa została rozpoznana na rozprawie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku na podstawie art. 15 zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązania związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.) Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem, tj. prawidłowości zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów obowiązującego prawa oraz trafności jego wykładni. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) -c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 - dalej w skrócie "P.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a). W myśl natomiast art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając wniesioną skargę w granicach tak zakreślonych kompetencji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. 10. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy. Wyjaśnić trzeba, że choć zasady przyznawania dodatków mieszkaniowych regulują przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 z późn. zm.), to w sprawie tej zastosowanie znajdują jedynie przepisy prawa procesowego. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Jak wskazuje A. Wróbel, przepis nie określa przesłanek wydania decyzji o uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania w pierwszej instancji. Należy zatem uznać, że kwestia umorzenia przez organ odwoławczy postępowania przed organem pierwszej instancji nie została uregulowana w komentowanym przepisie, i przyjąć, że w tym zakresie mają zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organem pierwszej instancji (art. 140), czyli przepis art. 105 K.p.a.(tak A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023, art. 138) W tym kierunku zmierzają piśmiennictwo i orzecznictwo, które zgodnie przyjmują, że organ odwoławczy może wydać taką decyzję tylko wówczas, gdy postępowanie pierwszoinstancyjne stało się bezprzedmiotowe (Zarys procesu, 1989, s. 167; B. Adamiak [w:] Komentarz, 1996, s. 590), przy czym chodzi tu o tzw. obiektywną bezprzedmiotowość postępowania pierwszoinstancyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 (wyrok NSA w Warszawie z 9.01.1985 r., sygn. akt III SA 1105/84, RNGA 1986/2, s. 37, w którym stwierdzono, że: "1. Art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. nie precyzuje wyraźnie przyczyn umorzenia w postępowaniu odwoławczym postępowania pierwszej instancji. Wydaje się jednak oczywiste, że umarzając postępowanie organu I instancji, organ odwoławczy kieruje się przesłankami określonymi w art. 105 § 1 k.p.a., czyli spowodowaną jakimikolwiek przyczynami – bezprzedmiotowością postępowania. Według W. Dawidowicza (Zarys procesu, 1989, s. 167) zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 in fine jest zasadne w przypadku, gdy "decyzja organu pierwszej instancji: została wydana w postępowaniu, które należało uznać za bezprzedmiotowe, (...) dotyczy sprawy administracyjnej rozstrzygniętej już decyzją ostateczną". W związku z tym należy wskazać, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie przed organem pierwszej instancji, jeżeli postępowanie to było bezprzedmiotowe przed wydaniem zaskarżonej decyzji, czyli istniały podstawy jego umorzenia przez organ pierwszej instancji (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023, art. 138). 11. Przenosząc powyższe na tę sprawę wskazać wypada, że sprawa z wniosku Skarżącego z dnia 5 maja 2021 r. została rozstrzygnięta decyzją ostateczną, co do której następnie wypowiedział się Organ odwoławczy w decyzji z dnia [...] listopada 2021 r., którą Kolegium utrzymało w mocy ww decyzję Organu I instancji. Następnie WSA w Szczecinie wyrokiem z dnia 20 października 2022 r. (sygn. akt II SA/Sz 26/22) oddalił skargę, zaś skarga kasacyjna została odrzucona. Stąd słusznie Organ odwoławczy uznał, że należało uchylić pozostającą w obrocie decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] czerwca 2021 r. oraz umorzyć jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie, która została już rozstrzygnięta. 12. Podsumowując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nie stwierdził by zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa; niezasadne w tej sytuacji stało się także odnoszenie się do zarzutów prawa materialnego podnoszonych w skardze, a tym samym, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.