II SA/Sz 339/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. i M. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustanowienia użytkowania wieczystego postanawia: odrzucić skargę.

Pismem z 4 lutego 2026 r. M. P. i M. P., powołując się na art. 163 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, wystąpiły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, ze skargą na decyzję Wojewody [...] z 5 kwietnia 1991 r., nr [...] stwierdzającą nabycie prawa użytkowania wieczystego na grunt położony w obr. [...] miasta K., oznaczony działką nr [...] oraz stwierdzającą prawa własności do budynku znajdującego się na tym gruncie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Zachodniopomorski wniósł o jej odrzucenie podnosząc, że skarżące domagają się podjęcia przez sąd czynności, do których sąd ten nie jest ustawowo umocowany. Organ wskazał m.in., że decyzje, o których uchylenie lub zmianę wnoszą skarżące, są ostateczne i prawomocne, upłynął termin do ich zaskarżenia. Zauważył, że sąd administracyjny nie jest też ustawowo uprawniony do wydawania orzeczeń o wykreśleniu zapisów księdze wieczystej nieruchomości czy zamieszczeniu w niej żądanych zapisów na rzecz skarżących, bowiem to należy do kognicji sądu cywilnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga okazała się niedopuszczalna. W pierwszej kolejności należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 ustawy p.p.s.a.). W myśl art. 127 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm., dalej: "k.p.a.") od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy (§ 2). Skargę do sądu administracyjnego można zatem złożyć skutecznie od decyzji ostatecznej, co do zasady decyzji organu drugiej instancji. Przedmiot sprawy objętej skargą dotyczy decyzji wydanej w pierwszej instancji postępowania administracyjnego przez wojewodę w sprawie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego. Stosownie do art. 17 pkt 2 k.p.a., organem wyższego stopnia w stosunku do wojewodów są właściwi w sprawie ministrowie. Stosowne pouczenie o przysługującym odwołaniu do Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa zostało umieszczone w treści zaskarżonej decyzji. Dopiero od decyzji organu drugiej instancji przysługiwała skarga do sądu administracyjnego. Skarga wniesiona bez wyczerpania środków zaskarżenia jest niedopuszczalna z innych przyczyn w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. i podlega odrzuceniu (por. postanowienie NSA z dnia 9 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 729/12, opubl. w Lex nr 1166155). Postanowienie w tym przedmiocie może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 p.p.s.a.). Należy zarazem odnotować, że zaskarżona decyzja została wydana ponad 35 lat temu, co może mieć znaczenie dla dopuszczalności jej kwestionowania w trybie odwołania (art. 127 § 3 k.p.a.), jak i możliwości w trybie nadzwyczajnych środków zaskarżenia (patrz art. 146 § 1 oraz art. 156 § 2 k.p.a.), z uwagi na upływ terminów, jednakże kwestie tego rodzaju wykraczają poza granice badanej sprawy. W drugiej kolejności Sąd zauważa, że jako podstawę kontroli zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny skarżące wskazały art. 163 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w niniejszym rozdziale, o ile przewidują to przepisy szczególne. W świetle wskazanego przepisu to organ administracji, a nie sąd administracyjny posiada szczegółowo określone kompetencje do zbadania żądania skarżących, zawartego w skardze, w trybie szczególnego postępowania administracyjnego, służącego zmianie lub uchyleniu ostatecznej decyzji. Należy podkreślić, że sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżony akt administracyjny, na który przysługuje skarga do tego sądu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny nie jest kolejną instancją administracyjną, nie ma on kompetencji do przejęcia sprawy administracyjnej w miejsce organu ustawowo właściwego do rozpoznania żądania w trybie postępowania administracyjnego. W tej sytuacji Sąd, niedopuszczalną skargę odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a.