II SA/Sz 168/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szydłowski Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 7 maja 2026 r. sprawy ze skargi Y. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 listopada 2025 r. nr 010070/680/2892813/2024, postępowanie 460425794 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę.

Wnioskiem z dnia 13 lutego 2024 r. Y. B. (dalej: "skarżąca") zwróciła się o przyznanie świadczenia wychowawczego na syna – A. B. na okres świadczeniowy 2024/2025. Informacją z dnia 20 maja 2024 r., powiadomiono wnioskodawczynię o przyznaniu świadczenia wychowawczego na dziecko - A. B. w kwocie 800 zł miesięcznie na okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. Jako podstawę prawną wskazano art. 26 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2024 r., poz. 167 ze zm.). Następnie decyzją z dnia 14 sierpnia 2024 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych wstrzymał skarżącej wypłatę świadczenia wychowawczego przyznanego na dziecko A. B. z uwagi na ustalenie, w oparciu o dane z rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej, że dziecko na które zostało przyznane świadczenie wyjechało z Polski w dniu 13 lipca 2024 r. Nie zgadzając się z powołaną decyzją skarżąca wniosła od niej odwołanie pismem z dnia 14 sierpnia 2024 r. Jednocześnie wyjaśniła, że jej dziecko wyjechało z Polski 13 lipca 2024 r. i wróciło do Polski 11 sierpnia 2024 r. Podała, że wracała wraz z synem z Ukrainy przez trzy państwa, zaś ostatnim państwem były Węgry. Rozpoznając sprawę na skutek złożonego odwołania decyzją z dnia 12 listopada 2025 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r., poz. 421), Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Prezes ZUS") umorzył postępowanie odwoławcze. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, że decyzją z dnia 14 sierpnia 2024 r. wstrzymał skarżącej wypłatę świadczenia wychowawczego na dziecko – A. B.. Następnie ZUS zweryfikował prawo do świadczenia i decyzją z dnia 16 sierpnia 2024 r. wznowił wypłatę ww. świadczenia na dziecko. Mając powyższe na względzie organ uznał, że roszczenie skarżącej zostało zaspokojone, a w rezultacie postępowanie odwoławcze stało się bezprzedmiotowe. Y. B. złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i jednocześnie wniosła o jej uchylenie oraz zobowiązanie ZUS do ponownego rozpatrzenia sprawy, nakazanie ZUS wypłaty zaległego świadczenia wychowawczego za okres od sierpnia 2024 r. do maja 2025 r. (10 miesięcy), uwzględnienie dowodów potwierdzających jej powrót do UE w ciągu 30 dni. Jednocześnie skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie: art. 28 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, art. 2 ust. 1 oraz art. 10 ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy, zasady powrotu w terminie do 30 dni; art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego; art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez bezpodstawne umorzenie postępowania. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w dniu 6 sierpnia 2024 r. wyjechała z Polski. Dnia 11 sierpnia 2024 r. powróciła na terytorium Unii Europejskiej, przekraczając granicę rumuńską. Jednocześnie skarżąca wyjaśniła, że przekroczenie granic wewnętrznych UE nie jest rejestrowane w systemach Straży Granicznej RP, co jednoznacznie potwierdza pismo Straży Granicznej z dnia 22 sierpnia 2024 r., w którym wskazano, że w takiej sytuacji dane dotyczące powrotu powinny zostać zaktualizowane przez właściwy Urząd Gminy - co skarżąca wykonała. Dodatkowo skarżąca przedstawiła dowody: - pieczątki paszportowe potwierdzające daty powrotu, - wyciągi bankowe dokumentujące jej faktyczne przebywanie w Szczecinie, - zaświadczenie Urzędu Miasta o aktywnym statusie PESEL-UKR, - zaświadczenie ze szkoły, że jej syn uczęszcza do polskiej placówki, dokumenty potwierdzające nieprzerwane zamieszkanie w Polsce. Podsumowując skarżąca podniosła, że w świetle zgromadzonych dowodów decyzja Prezesa ZUS jest rażąco sprzeczna z przepisami oraz zebranym materiałem dowodowym. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie oraz przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania. Organ wskazał, że w odpowiedzi na wniosek skarżącej z dnia 13 lutego 2024 r. przyznano jej świadczenie wychowawcze na syna – A. B. na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. Następnie decyzją z dnia 14 sierpnia 2024 r. wypłata przyznanego świadczenia została wstrzymana, ponieważ organ ustalił, że dziecko, na które przyznano prawo wyjechało z Polski w dniu 13 lipca 2024 r. W dniu 14 sierpnia 2024 r. skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji wstrzymującej wypłatę świadczenia wychowawczego. Dnia 16 sierpnia 2024 r. ZUS wydał decyzję o wznowieniu wypłaty świadczenia wychowawczego na ww. dziecko. Zaskarżoną decyzją z dnia 12 listopada 2025 r. organ umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji z dnia 14 sierpnia 2024 r., wstrzymującej wypłatę świadczenia wychowawczego na dziecko, ponieważ ustalono, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 16 sierpnia 2024 r. wznowił wypłatę przedmiotowego świadczenia. Z kolei decyzją z dnia 26 sierpnia 2024 r. Zakład wstrzymał wypłatę świadczenia wychowawczego na dziecko, ponieważ ustalił, że skarżąca wyjechała z Polski w dniu 6 sierpnia 2024 r. Następnie decyzją z dnia 9 września 2024r. znak: [...], (postępowanie nr [...]) ZUS uchylił prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko A. B., z uwagi na utratę przez skarżącą prawa do legalnego pobytu w Polsce. Od decyzji nie wpłynęło odwołanie, co oznacza, że decyzja stała się ostateczna. Organ podkreślił, że od decyzji wstrzymującej wypłatę świadczenia z dnia 26 sierpnia 2024 r. oraz od decyzji z dnia 9 września 2024 r. odwołania nie zostały wniesione, co oznacza, że decyzje te stały się ostateczne. Zdaniem organu skarżąca zmierza do weryfikacji prawomocnej decyzji z dnia 9 września 2024 r., uchylającej prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko. Sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "p.p.s.a.") w związku z zaakceptowanym przez stronę wnioskiem organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267, ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uchylenie decyzji administracyjnej następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów nie wykazała, aby doszło do naruszenia przepisów prawa uzasadniającego uwzględnienie skargi. Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa ZUS z dnia 12 listopada 2025 r. nr [...] umarzająca postępowanie odwoławcze od decyzji organu z dnia 14 sierpnia 2024 r. wstrzymującej wypłatę świadczenia przyznanego na dziecko Arsenii Bilov. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze. Ponieważ przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. nie określa przyczyn umorzenia postępowania odwoławczego, w każdej indywidualnej sprawie przyczyny bezprzedmiotowości postępowania należy poszukiwać z uwzględnieniem treści art. 105 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Umorzenie zatem postępowania z powodu bezprzedmiotowości jest obligatoryjne, co wynika z jednoznacznego brzmienia cyt. wyżej art. 105 § 1 k.p.a. Przesłanką zaś umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jest bezprzedmiotowość postępowania "z jakiejkolwiek przyczyny", czyli z każdej przyczyny powodującej brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego w odniesieniu do jego strony podmiotowej lub przedmiotowej. Powołany przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. uprawnia zatem organ drugiej instancji do podjęcia decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego, gdy postępowanie to stało się bezprzedmiotowe. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że powodem wstrzymania wypłaty świadczenia wychowawczego przyznanego na dziecko – A. B., decyzją z dnia 14 sierpnia 2024 r., było opuszczenie przez ww. dziecko terytorium Polski w dniu 13 lipca 2024 r. Z kolei umorzenie postępowania odwoławczego wywołanego odwołaniem skarżącej od ww. decyzji z dnia 14 sierpnia 2024 r. było wynikiem ustalenia przez organ, że decyzją z dnia 16 sierpnia 2024 r. wznowiono wypłatę świadczenia na dziecko – A. B., uprzednio wstrzymanej z powodu wyjazdu dziecka z Polski. W tym miejscu wskazania wymaga, że zgodnie z art. 26 ust. 3g ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2024 r., poz. 167 ze zm., zwanej dalej: "ustawą") wypłata świadczeń, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3 i 6, podlega wstrzymaniu, jeżeli otrzymujący te świadczenia obywatel Ukrainy przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, lub dziecko, na które przysługuje świadczenie, wyjedzie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z kolei w myśl art. 26 ust. 3h w przypadku gdy osoba, o której mowa w ust. 3g, wjedzie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, świadczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3 i 6, wypłaca się od miesiąca, w którym wstrzymano ich wypłatę, o ile są spełnione warunki uprawniające do tych świadczeń. Z chronologii sprawy wynika niewątpliwie, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji, wznowiono na mocy decyzji z dnia 16 sierpnia 2024 r., wypłatę świadczenia wychowawczego, uprzednio wstrzymanej decyzją z dnia 14 sierpnia 2024 r., od której skarżąca złożyła odwołanie. W związku z tym, Sąd w pełni podziela stanowisko Prezesa ZUS, że w niniejszej sprawie zachodziła bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego, a tym samym zachodziła podstawa do przyjęcia, iż na dzień wydania zaskarżonej decyzji wystąpiła przesłanka bezprzedmiotowości, skutkująca umorzeniem postępowania odwoławczego w oparciu o przepis art.138 § 1 pkt 3 k.p.a. w związku z art.105 § 1 k.p.a. Mając na uwadze argumentację skargi stwierdzić należy, że dotyczy ona kolejnych decyzji organu, podjętych już po wydaniu zaskarżonej decyzji, mających związek z ustaleniem kolejnego wyjazdu syna skarżącej oraz skarżącej z Polski w dniu 6 sierpnia 2024 r., na którą to datę powołuje się sama skarżąca w treści uzasadnienia swojej skargi. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że przedmiotowe postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją z dnia 12 listopada 2024 r. toczyło się w związku z wyjazdem dziecka skarżącej datowanym na dzień 13 lipca 2024 r. W związku z powyższym brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi dotyczących naruszenia przez organ art. 2 ust. 1 oraz art. 10 ustawy regulujących kwestie legalności pobytu obywatela Ukrainy na terytorium RP podnoszonych na tle wyjazdu skarżącej z Polski w dniu 6 sierpnia 2024 r. Nadto, jak zwrócił na to uwagę organ, zarzuty te zmierzają do zakwestionowania decyzji ostatecznej z dnia 9 września 2024 r. (znak: [...], postępowanie: [...]), od której skarżąca nie złożyła odwołania, uchylającej prawo skarżącej do świadczenia wychowawczego na dziecko A. B., z uwagi na utratę przez nią prawa do legalnego pobytu w Polsce. Zdaniem Sądu, organ zebrał pełny materiał dowodowy, dokonał jego oceny i wywiódł prawidłowe wnioski. Za niezasadne należy uznać podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80). Okoliczność, że skarżąca z materiału dowodowego wywodzi inne wnioski niż organ, nie świadczy o naruszeniu przez organ przepisów postępowania. Reasumując, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W tym stanie sprawy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.