II SA/Sz 130/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.) Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 28 maja 2026 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 18 grudnia 2025 r. nr SKO/PA/431/2573/2025 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.

Decyzją z 30 lipca 2025 r., nr SCŚ-ŚRiA.403.ŚP\U-440.2025.AM, Prezydent Miasta S., przyznał M. W. (dalej: "strona", "skarżąca") świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem O. M. w okresie od 1 lipca 2025 r. do 31 lipca 2027 r., w związku ze spełnieniem przesłanek ustawowych. M. W. wniosła odwołanie od powyższej decyzji nie zgadzając się z datą początkową, od której przyznano jej świadczenie pielęgnacyjne i wnosząc o przyznanie go od dnia wejścia w życie zmiany przepisów, tj. od dnia 1 stycznia 2024 r. Strona wyjaśniła, że jej syn ma orzeczoną niepełnosprawność od 1 września 2012 r. W orzeczeniu uznano, że wymaga on stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby oraz stałego współudziału opiekuna w codziennym funkcjonowaniu - punkty 7 i 8 orzeczenia. Z kolei strona ma od 1 września 2010 r. ustalone prawo do renty socjalnej ZUS, a od lat miała odmawiane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na syna ze względu na art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Strona wskazało, że 9 września 2021 r. złożyła oficjalnie wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. 14 października 2021 r. dostała decyzję odmowną ze względu na powyższy przepis. 11 lipca 2025 r. ponownie złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne i 30 lipca 2025 r. dostała pozytywną decyzję. Z racji nabytego po zmianie przepisów prawa do wyrównania świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 stycznia 2024 r. wniosła o pozytywne rozpatrzenie jej odwołania. Decyzją z 18 grudnia 2025 r., nr SKO/PA/431/2573/2025, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: ".k.p.a.") oraz art. 17 ust. 1, art. 24 ust. 1, ust. 2, ust. 2a, ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 323, dalej: "ustawa", "u.ś.r."), Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "organ odwoławczy", "Kolegium"), po rozpoznaniu sprawy na skutek wniesionego odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z 30 lipca 2025 r. Organ odwoławczy przytoczył stan faktyczny w sprawie i przywołał treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. W szczególności podał, że wnioskiem, który wpłynął do organu I instancji 11 lipca 2025 r., strona zwróciła się z prośbą o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na syna, na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. Do wniosku odwołująca się dołączyła orzeczenie o niepełnosprawności syna wydane, 12 lutego 2020 r., przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S., zgodne w swej treści z warunkami określonymi w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z treści orzeczenia wynika, ze małoletni syn strony został zaliczony do osób niepełnosprawnych, przy czym orzeczenie wydano do 16 lipca 2027 r. Podano także, że jego niepełnosprawność istnieje od urodzenia. Kolegium wskazało na przepisy art. 24 ust. 2, ust. 2a i ust. 4 u.ś.r. oraz że z treści odwołania strony wynika, że domaga się przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego od 1 stycznia 2024 r., tj. od dnia wejścia w życie nowego brzmienia przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane wcześniej, niż od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie prawa do niego, ewentualnie - na podstawie art. 24 ust. 2a ustawy - od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności, ale pod warunkiem złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne przed upływem trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności. Tymczasem strona, wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na syna złożyła 11 lipca 2025 r., a więc już po upływie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności. Biorąc pod uwagę powyższe, Kolegium uznało, że zaskarżona decyzja organu I instancji wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy. M. W. wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na decyzję organu odwoławczego z 18 grudnia 2025 r., wnosząc o jej uchylenie. Skarżąca podtrzymała całą argumentację podniesioną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dodatkowo skarżąca wskazała, że poprzedni wniosek został odmownie załatwiony przez organ I instancji w roku 2021. Argumentowała, że od 1 stycznia 2024 r. nie składała wniosku z uwagi na swoją niepełnosprawność i pobieranie renty socjalnej oraz brak informacji od organu, a także obawiając się odebrania syna. Skarżąca podniosła, że dopiero w 2025 r. przy okazji sprawy dotyczącej dodatku dopełniającego do renty socjalnej uzyskała informację o nabyciu prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego od 1 stycznia 2024 r. Dlatego czuje się pokrzywdzona i pozbawiona pieniędzy należnych synowi, po latach funkcjonowania dyskryminującego przepisu. Końcowo skarżąca powołała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 18 marca 2025 r., sygn. SK 22/22, OTK-A 2025, nr 34. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku gdy w wyniku przeprowadzonej kontroli sąd nie stwierdzi zaistnienia przesłanek do zastosowania ww. przepisów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddala. Sąd orzekał w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., w oparciu o wniosek organu, przy braku sprzeciwu strony skarżącej. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie nie było istnienie przesłanek materialnoprawnych do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na syna. Okoliczność ta nie była kwestionowana przez organy administracji, które decyzją z 30 lipca 2025 r. przyznały skarżącej świadczenie pielęgnacyjne. Spór sprowadza się wyłącznie do ustalenia daty początkowej, od której świadczenie powinno zostać przyznane. W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych regulujące moment nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek wraz z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania w sprawach świadczeń rodzinnych, zgodnie z którą świadczenia te przyznawane są na wniosek zainteresowanego i co do zasady nie mogą zostać przyznane za okres poprzedzający miesiąc złożenia wniosku. Wyjątek od tej zasady przewiduje art. 24 ust. 2a ustawy, zgodnie z którym, jeżeli w okresie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo do świadczenia ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o wydanie orzeczenia. Przepis ten ma charakter szczególny i podlega ścisłej wykładni. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został złożony przez skarżącą dopiero 11 lipca 2025 r., natomiast orzeczenie o niepełnosprawności syna zostało wydane 12 lutego 2020 r. Tym samym nie została spełniona przesłanka zachowania trzymiesięcznego terminu określonego w art. 24 ust. 2a ustawy. Oznacza to, że wyjątek przewidziany w tym przepisie nie mógł znaleźć zastosowania. W konsekwencji organy zasadnie przyjęły, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego mogło zostać ustalone najwcześniej od miesiąca złożenia wniosku, tj. od lipca 2025 r. Nie mogły odnieść skutku argumenty skarżącej odwołujące się do zmiany przepisów obowiązującej od dnia 1 stycznia 2024 r. Sam fakt wejścia w życie nowych regulacji nie skutkuje automatycznym powstaniem prawa do świadczenia ani obowiązkiem przyznania go z urzędu wszystkim osobom, które potencjalnie spełniają ustawowe przesłanki. Świadczenie pielęgnacyjne pozostaje świadczeniem przyznawanym na wniosek, a przepisy ustawy nie przewidują możliwości jego automatycznego przeliczenia lub przyznania z mocą wsteczną od dnia wejścia w życie nowych regulacji osobom, które nie wystąpiły z odpowiednim wnioskiem. Sąd podziela stanowisko organów, że wcześniejsze ubieganie się przez skarżącą o świadczenie pielęgnacyjne oraz wydanie decyzji odmownej w 2021 r. nie może prowadzić do przyznania świadczenia od dnia 1 stycznia 2024 r. Procedowanie wniosku strony złożonego w 2021 r. zakończyło się wydaniem ostatecznej decyzji administracyjnej. Postępowanie wszczęte w 2025 r. stanowiło odrębną sprawę administracyjną, podlegającą ocenie według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie jego rozpoznawania. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidują możliwości przyznania świadczenia za okres pomiędzy zakończeniem poprzedniego postępowania a miesiącem złożenia nowego wniosku. Nie mogły również odnieść skutku argumenty odnoszące się do nieświadomości prawnej skarżącej, jej stanu zdrowia, pobierania renty socjalnej czy braku wiedzy o zmianach legislacyjnych. Okoliczności te niewątpliwie zasługują na zrozumienie, jednak nie stanowią podstawy prawnej do odstąpienia od jednoznacznych regulacji zawartych w art. 24 ust. 2 i 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organy administracji oraz sąd administracyjny związane są obowiązującymi przepisami prawa i nie mogą przyznawać świadczeń z pominięciem ustawowo określonych warunków. Odnosząc się do powołanego przez skarżącą wyroku Trybunału Konstytucyjnego SK 22/22 z 18 marca 2025 r., Sąd stwierdza, że niezależnie od znaczenia tego orzeczenia dla oceny określonych rozwiązań ustawowych, nie eliminuje ono obowiązujących zasad ustalania daty początkowej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego określonych w art. 24 ust. 2 i 2a ustawy. Wyrok ten nie stanowi także podstawy do przyznania świadczenia za okres poprzedzający miesiąc złożenia wniosku w sytuacji, gdy ustawodawca nie przewidział takiego skutku. W ocenie Sądu organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, zgromadziły materiał dowodowy wystarczający do jej rozstrzygnięcia oraz dokonały jego oceny zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Uzasadnienia wydanych decyzji odpowiadają wymogom art. 107 § 3 k.p.a. i pozwalają na prześledzenie toku rozumowania organów. Skoro zatem skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 11 lipca 2025 r., a przepisy ustawy nie dawały podstaw do ustalenia prawa do tego świadczenia od dnia 1 stycznia 2024 r., zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Mając na uwadze powyższe, na mocy art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.