I OSK 864/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/Łd 605/24 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 27 czerwca 2024 r. nr KO.441.102.2024 w przedmiocie uznania świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 26 lutego 2025 r. sygn. II SA/Łd 605/24 oddalił skargę M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 27 czerwca 2024 r. nr KO.441.102.2024 w przedmiocie uznania świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane. Skargę kasacyjną od wyroku złożyła M. K. zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. polegające na zaniechaniu obowiązku organów administracji publicznej, podjęcia z urzędu lub na wniosek stron wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, brak prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników do władzy publicznej, brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Żądaniem skargi kasacyjnej objęto zmianę zaskarżonego wyroku i uchylenie zaskarżonych decyzji w sprawie uznania świadczenia pielęgnacyjnego wypłaconego na O. K. za świadczenie nienależnie pobrane. Wniesiono o zasądzenie od organu kosztów zastępstwa procesowego za postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi oraz przez Naczelnym Sądem Administracyjnym według norm przepisanych. Skarżąca zrzekła się przeprowadzenia rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przepis art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. 2026, poz. 143 – dalej jako: "p.p.s.a." wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne. Niezasadnie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego, Dz.U. z 2024 r., poz. 572 – dalej jako: k.p.a.). Rolą organu w toku postępowania administracyjnego jest: prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie (art. 8 k.p.a.), podjęcie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), udokumentowanie poczynionych ustaleń w aktach sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz uzasadnienie w sposób przewidziany w art. 107 § 3 k.p.a. wydanej decyzji. Prawidłowo Sąd pierwszej instancji ocenił, że tym wymogom organy sprostały, bowiem w sprawie nie zaistniały istotne, niewyjaśnione wątpliwości, które pozostawałyby w bezpośrednim związku z przesłankami rozstrzygnięcia. Skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. wymaga natomiast wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Jedynie to, bowiem może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie. Dokonana ocena materiału dowodowego może być, bowiem skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w niniejszej sprawie. W ocenie skarżącej organy nie ustaliły w sposób wystarczający, czy została ona właściwie pouczona o braku prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, czy rozumiała treść składanych dokumentów oraz czy powinna była korzystać z pomocy tłumacza. Skarżąca podnosi także, że organ powinien był samodzielnie ustalić, że pobiera ona świadczenie na syna w Ukrainie, i już na etapie przyznawania świadczenia odmówić jego przyznania. Analiza akt sprawy wskazuje jednak, że Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że organy zebrały materiał dowodowy wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. Ustalono datę złożenia przez skarżącą wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, to jest 18 sierpnia 2022 r. Ustalono także, że skarżąca dołączyła do wniosku osiem oświadczeń sporządzonych w języku polskim i nie zgłosiła organowi, aby treść wniosku lub pouczeń była dla niej niezrozumiała lub budziła jej wątpliwości. Skarżąca nie poinformowała też organu o pobieraniu świadczenia z tytułu niepełnosprawności syna w Ukrainie. W decyzji z 13 września 2022 r. skarżąca została pouczona o obowiązku informowania organu wypłacającego świadczenie o zmianach mających wpływ na prawo do jego pobierania. Sąd pierwszej instancji wskazał ponadto, że stosowne pouczenie znajdowało się także we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, pogrubioną czcionką na dole strony 3/5. Takie samo pouczenie zawierały kolejne decyzje dotyczące zmiany wysokości świadczenia oraz decyzja z 11 sierpnia 2023 r. o zmianie końcowego okresu jego przyznania. Ponadto wniosek zawierał oświadczenie skarżącej o zapoznaniu się z warunkami uprawniającymi do świadczenia pielęgnacyjnego, zamieszczone na stronie 4/5. W tych okolicznościach nie sposób przyjąć, aby organy zaniechały czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, albo prowadziły postępowanie w sposób budzący zastrzeżenia. Spór nie dotyczył tego, czy skarżąca pobierała świadczenie w Ukrainie, lecz tego, jakie znaczenie prawne miała ta okoliczność oraz czy skarżąca została skutecznie pouczona o obowiązkach związanych z pobieraniem świadczenia w Polsce. Analiza akt sprawy dowodzi, że skarżąca otrzymała pouczenia zawarte we wniosku i w decyzjach. Pouczenia te były sformułowane standardowo, jednoznacznie wskazując na obowiązek informowania organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczenia. Jak trafnie ocenił Sąd pierwszej instancji, w badanej sprawie ogólny charakter pouczenia nie osłabiał ochrony skarżącej, ale zwalniał ją z konieczności samodzielnego rozstrzygania, czy konkretna zmiana wyłącza prawo do świadczenia. W takiej sytuacji wystarczające było przekazanie organowi informacji o fakcie pobierania świadczenia w Ukrainie. Natomiast rolą organu było ocenić prawne znaczenie tej okoliczności. Nie ma sporu co do tego, że skarżąca podpisała złożony wniosek oraz oświadczenie o zapoznaniu się z warunkami uprawniającymi do świadczenia pielęgnacyjnego i wówczas nie zgłosiła zastrzeżeń, ani nawet wątpliwości co do zrozumienia treści tych dokumentów. Nie poinformowała organu, że potrzebuje pomocy tłumacza. Jednocześnie, sama składała w toku postępowania pisma w języku polskim, w tym oświadczenie z 16 lutego 2024 r., sprawnie posługując się językiem polskim. W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że okoliczności udokumentowane w aktach sprawy pozwalały organowi uznać, iż skarżąca była w stanie skutecznie uczestniczyć w postępowaniu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna jest niezasadna i dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.