II SA/Rz 912/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 29 września 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy.

A. P. zakwestionował w drodze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w przedmiocie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Wymieniony wezwany został do uiszczenia wpisu w wysokości 100 zł od złożonej skargi. Po otrzymaniu powyższego skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Jako członka wspólnego gospodarstwa domowego wskazał żonę. Majątek wymienionych to samochód osobowy z 2009 r. (współwłasność z córką) oraz gospodarstwo rolne dzierżawione przez brata strony. Skarżący pobiera emeryturę w wysokości 2495,68 zł, zaś jego żona rentę rolniczą w kwocie 859,29 zł. Wnioskodawca zwrócił uwagę na fakt leczenia zarówno własnego, jak i jego żony. Oświadczenie powyższe uznano za niewystarczające do oceny możliwości płatniczych skarżącego, dlatego wezwano go do jego uzupełnienia w zakresie wydatków na wyżywienie, tytułu prawnego do domu, w którym mieszka z żoną oraz na jego utrzymanie, z tytułu korzystania z telefonu i Internetu, kosztów utrzymania posiadanego samochodu. Wezwanie dotyczyło także wskazania ewentualnego dochodu uzyskiwanego tytułem dzierżawy gospodarstwa rolnego, jak też przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych swoich i żony. Strona nie udzieliła na powyższe jakiejkolwiek odpowiedzi. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Rolą osoby ubiegającej się o prawo pomocy jest udowodnienie, że wsparcie takie jest jej rzeczywiście potrzebne, a więc, że bez niego nie będzie w stanie zaspokoić potrzeb życiowych swoich i pozostałych członków wspólnego z nią gospodarstwa domowego. To zatem strona postępowania sądowego, domagająca się prawa pomocy, winna przedstawić w jak najpełniejszy sposób swoją sytuację rodzinną, dochodową i majątkową. Do powyższego zobowiązuje ją art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r. poz.1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Przepis ten bowiem stanowi o konieczności złożenia wniosku zawierającego dokładne dane w przedstawionym wyżej przedmiocie. Wprost zaś obowiązek wykazania sytuacji finansowej wynika z treści art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2, które wskazują przesłanki przyznania prawa pomocy. Należy jeszcze powołać brzmienie art. 199 P.p.s.a., który stanowi, że to strony ponoszą koszty postępowania sądowego związane z ich udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Taką szczególną regulacją są przepisy normujące instytucję prawa pomocy. Może ona znaleźć zastosowanie tylko w wyjątkowych sytuacjach, kiedy strona samodzielnie nie udźwignie ciężaru kosztów danego postępowania sądowego. Zgodnie bowiem z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przesłanką przyznania całkowitego prawa pomocy jest niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny stanowi przesłankę prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Jak już wskazano, wykazanie trudnej sytuacji materialnej spoczywa na stronie wnioskującej o pomoc. W tym celu powinna ona w wystarczająco szczegółowy sposób opisać wszelkie okoliczności, które mają znaczenie dla rozpoznania jej wniosku. W pewnych sytuacjach może ona zostać wezwana o dokonanie stosownego uzupełnienia tj. w zakresie podanym w wezwaniu, podstawę czego stanowi art. 255 P.p.s.a. Brak odpowiedzi na powyższe bądź odpowiedź częściowa świadczą o braku chęci strony należytego wykazania przesłanki przyznania prawa pomocy. W takim zaś wypadku uprawnione staje się przyjęcie, że wnioskodawca nie udowodnił, że pomoc Państwa jest mu faktycznie potrzebna. Skarżący A. P. nie zareagował w ogóle na skierowane do niego w trybie art. 255 P.p.s.a. wezwanie. Nie podał więc wysokości swoich wydatków związanych z codziennym życiem tj. na wyżywienie i utrzymanie domu, w którym mieszka wraz z żoną, jak też tych dotyczących korzystania z telefonu i Internetu oraz samochodu. Należy w tym miejscu zauważyć, że ten ostatni wydatek z pewnością nie jest związany z zapewnieniem koniecznej potrzeby, do czego odwołuje się art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., ustanawiając przesłankę przyznania częściowego prawa pomocy. Wnioskodawca nie podał także, czy w związku z wydzierżawieniem gospodarstwa rolnego otrzymuje dochód, a jeśli tak, to w jakiej wysokości. Nie przedłożył także wyciągów z rachunków bankowych swoich i swojej żony. Nie jest więc tym samym możliwe dokonanie rzetelnej analizy kondycji finansowej skarżącego. Zwrócenia uwagi wymaga nadto, że wymieniony dysponuje oszczędnościami pieniężnymi w wysokości 3000 zł, a wielkość obecnych kosztów sądowych (wpis od skargi wynosi 100 zł) jest od nich wielokrotnie niższa. Kwota ta jest także wystarczająca na pokrycie wydatku na wynagrodzenie dla pełnomocnika, jeśli jego udział w sprawie strona uzna za potrzebny. Trzeba bowiem zaznaczyć, że z P.p.s.a. wynika wymóg udziału zawodowego pełnomocnika tylko w przypadku zaistnienia konieczności sporządzenia niektórych środków zaskarżenia. Skoro więc A. P. posiada zasoby finansowe umożliwiające mu samodzielne sfinansowanie kosztów swojego udziału w postępowaniu, a dodatkowo nie wyjaśnił szczegółowo kwestii, o które pytany był w kierowanym do niego wezwaniu, to zasadnym stała się odmowa przyznania mu prawa pomocy w jakiejkolwiek części. O powyższym orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1, pkt 2 P.p.s.a.