II SA/Ol 510/17

Dnia 26 września 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2017 roku sprawy ze skargi Z. Ś. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz radcy prawnego M. I. kwotę 240 złotych (słownie: dwieście czterdzieści), powiększoną o należny podatek VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Decyzją z dnia 14 marca 2017 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej także jako: "organ administracji") odmówił "[...]" (dalej jako: "skarżący") potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ administracji podał, że przesłanką formalną do wydania decyzji w sprawach, na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 693), jest przedstawienie dowodów potwierdzających spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3 oraz decyzji Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4, albo dokumentu potwierdzającego nadanie Krzyża Wolności i Solidarności. Skarżący przedłożył jedynie decyzję Prezesa IPN z dnia 20 stycznia 2016 r., w której stwierdzono, że skarżący nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez niego lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Skarżący nie przedłożył natomiast żadnych dowodów potwierdzających podnoszone przez niego we wniosku okoliczności prowadzenia działalności opozycyjnej i podlegania represjom polegającym m. in. na zwolnieniu go z pracy za udział w strajku. Ponadto, z uzyskanego przez organ administracji w toku postępowania pisma IPN z dnia 4 października 2016 r. wynikało, że w przechowywanym przez IPN zasobie archiwalnym nie odnaleziono dokumentów potwierdzających działalność opozycyjną Skarżącego, zaś w piśmie z dnia 28 grudnia 2016 r. IPN poinformował, że w zasobie archiwalnym Instytutu nie odnaleziono dokumentów dotyczących Wnioskodawcy potwierdzających stosowanie wobec niego represji z powodów politycznych. Skarżący zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy, podnosząc, że jest ona zawiła i wskazując na materiały archiwalne z zasobów Telewizji Polskiej. Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2017 r. organ administracji, na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23)., dalej jako "K.p.a.", stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu podniesiono, że skarżący został prawidłowo pouczony w decyzji o trybie i terminie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przedmiotowa decyzja została doręczona wnioskodawcy w dniu 21 marca 2017 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru), a wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony bezpośrednio w Urzędzie do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w dniu 26 kwietnia 2017 r., a więc z uchybieniem terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ zaznaczył, że skarżący nie wystąpił również z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W złożonej skardze skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarzucił, że organ administracji nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego sprawy, w tym pominął, że skarżący był kilka dni internowany z powodu przekonań politycznych. Zarzucił, że organ ten, a także IPN zaniechały przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w tym z przesłuchania skarżącego. Wskazał ponadto na swoją złą sytuację zdrowotną i materialną. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 28 kwietnia 2017 r., którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowienie to zostało wydane na podstawie art. 134 K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Przypomnieć należy, że stosownie do art. 127 § 3 K.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 2 K.p.a.). Przepis art. 134 K.p.a. obliguje organ odwoławczy do ustalenia, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Stwierdzenie zaistnienia przyczyny wskazującej na niedopuszczalność wniesionego odwołania lub stwierdzenie jego wniesienia po terminie zobowiązuje organ do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 134 K.p.a., to jest postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania lub stwierdzającego uchybienie terminu do jego wniesienia. Podkreślenia również wymaga, że termin do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) jest terminem zawitym, a jego upływ organ odwoławczy uwzględnia z urzędu. W razie stwierdzenia, że odwołanie (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) zostało wniesione z uchybieniem terminu, organ nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, lecz ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 K.p.a. Sytuacja taka zaistnieje, gdy strona, wnosząc środek odwoławczy, nie zwróci się równocześnie o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej. W takim przypadku merytoryczne rozpatrzenie środka zaskarżenia nie jest możliwe, gdyż prowadziłoby do wydania decyzji dotkniętej wadą nieważności (to jest z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) powinno być poprzedzone bezspornymi ustaleniami co do prawidłowości doręczenia stronie orzeczenia wydanego w pierwszej instancji, od którego środek zaskarżenia został wniesiony oraz co do daty wniesienia tego środka zaskarżenia. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania powinno bowiem mieć miejsce dopiero po dokładnym przeanalizowaniu materiału dowodowego w zakresie koniecznym do ustalenia czy termin z art. 129 § 2 K.p.a. został przez stronę zachowany. Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych wynika, że decyzję z dnia 14 marca 2017 r. doręczono skarżącemu w dniu 21 marca 2017 r. Wobec powyższego termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upływał z dniem 4 kwietnia 2017 r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został natomiast wniesiony przez skarżącego osobiście dopiero dnia 26 kwietnia 2017 r., a więc z uchybieniem ustawowego terminu do dokonania tej czynności procesowej. Dodać należy, że skarżący nie złożył jednocześnie z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. W tej sytuacji organ zobligowany był stwierdzić, w drodze postanowienia wydanego na podstawie art. 134 K.p.a., uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Na marginesie wyjaśnić skarżącemu należy, że stosownie do art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Wobec powyższego Sąd nie mógł ustosunkować się do zarzutów naruszenia prawa w toku prowadzonego przez organ postępowania administracyjnego, gdyż przedmiotem oceny Sądu jest wyłącznie kwestia legalności postanowienia organu o charakterze procesowym, tj. w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), skargę należało oddalić. O wynagrodzeniu wyznaczonego radcy prawnego orzeczono na podstawie art. 250 tej ustawy.