II SA/Rz 671/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku S. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi S. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia marca 2017 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych - postanawia - I. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych, II. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego.

S. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych. W sprawie tej wymieniony wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z wniosku, jak i udzielonej na wezwanie referendarza sądowego odpowiedzi wynika, że skarżący ma 83 lata; prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z siostrzeńcem, który sprawuje nad nim opiekę. Strona jest bowiem osobą przewlekle chorą, niezdolną do pracy, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wymienieni mieszkają w starym, drewnianym domu o złym stanie technicznym. Siostrzeniec skarżącego jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 1,9 ha, z którego nie uzyskuje jednak jakichkolwiek dochodów. Comiesięczne wydatki skarżącego to: od 500 do 600 zł – wyżywienie, 131 zł – prąd, 58 zł – gaz, 38 zł – woda, wywóz śmieci – 16 zł, podatek – 25 zł, lekarstwa – 70 zł, telefon – 50 zł, ubezpieczenie rolnicze – 11 zł. Ani wnioskodawca, ani też jego siostrzeniec nie mają Internetu, pojazdów mechanicznych, jak też rachunków bankowych. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Sprawa zainicjowana skargą S. T. mieści się w kategorii spraw, o których mowa w art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Dotyczy bowiem kwestii pomocy społecznej. Dlatego też z mocy brzmienia powołanego przepisu składający skargę zwolniony jest z obowiązku uiszczenia w niej jakichkolwiek kosztów sądowych. Oznacza to, że rozpoznanie przedmiotowej sprawy możliwe jest bez konieczności ponoszenia przez niego tego rodzaju kosztów. Tym samym, skarżący ma zapewniony bezpłatny dostęp do sądu. Unormowanie zawarte w art. 249a P.p.s.a. przewiduje w takiej sytuacji umorzenie postepowania z wniosku strony o zwolnienie od kosztów sądowych, o czym orzeczono w pkt I niniejszego postanowienia. Natomiast rozpoznając drugie z żądań wnioskodawcy uwzględniono brzmienie art. 245 § 3 P.p.s.a., zgodnie z którym na częściowe prawo pomocy składa się m. in. ustanowienie zawodowego pełnomocnika. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie takiego wsparcia możliwe jest w odniesieniu do osoby, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postepowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odmawiając ustanowienia na rzecz skarżącego radcy prawnego wzięto pod uwagę, że wprawdzie jest on osobą w podeszłym wieku, niepełnosprawną i niezdolną do pracy, jednak z uzyskiwanego dochodu jest w stanie zaspokoić nie tylko swoje podstawowe potrzeby, ale także tego rodzaju potrzeby jego siostrzeńca, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Poza tym, co już wyżej podkreślono, fakt ustawowego zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych oznacza, że ma on zapewnioną drogę sądową. Zaznaczenia wymaga zaś, że strona na aktualnym etapie postępowania nie musi być reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, którego obecność jest wymagana dopiero przy wnoszeniu niektórych środków zaskarżenia. Poza tym, z mocy art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzygając sprawę nie jest związany zarzutami, wnioskami tej skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, a rozstrzyga w jej granicach. Oznacza to, że zobligowany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa dokonanych przez organy w prowadzonym przez nie postępowaniu administracyjnym. Mając więc to wszystko na uwadze, a zatem fakt dysponowania przez skarżącego określonym dochodem, jego zwolnienie od kosztów sądowych oraz etap sprawy uznano, że brak jest podstaw do ustanawiania na rzecz strony radcy prawnego. Jak już wskazano, prawo pomocy to wyjątkowa instytucja, mogąca mieć zastosowanie tylko w naprawdę szczególnych sytuacjach. Taka zaś, w ocenie rozpoznającej wniosek, nie występuje w odniesieniu do skarżącego. Dlatego orzeczono jak sentencji, przyjmując za podstawę art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 249a P.p.s.a. w odniesieniu do pkt I oraz art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w odniesieniu do pkt II.