II SA/Rz 500/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 września 2023 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 2 stycznia 2023 r. nr SKO.4120/164/2022 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 31 października 2022 r. nr KM-R.5410/K/1093/2022; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego P. K. kwotę 597 zł /słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

II SA/Rz 500/23 U z a s a d n i e n i e Przedmiotem skargi P.K. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 2 stycznia 2023 r. nr SKO.4120/164/2022 dotycząca nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, decyzją z 31 października 2022 r. nr KM-R.5410/K/1093/2022 Prezydent [...] nałożył na P.K. karę pieniężną w wysokości 650 zł z tytułu niezawiadomienia w terminie o zbyciu pojazdu marki [...] nr VIN: [...] (nr rej. [...]). Prezydent wskazał, że P.K. złożył zawiadomienie o zbyciu przedmiotowego pojazdu 3 czerwca 2022 r. Do zawiadomienia została dołączona faktura z [...] sierpnia 2021 r., z której wynika, że zbycia pojazdu dokonano 31 sierpnia 2021 r. Zawiadomienia właściwego organu dokonano zatem z uchybieniem 30-dniowego terminu o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm., dalej: P.r.d.). Ponadto organ I instancji zastrzegł, że uwzględniając przepisy art. 31ia pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm., dalej: ustawa COVID) które wydłużyły powyższy termin do 60 dni, P.K. zobowiązany był zawiadomić organ o zbyciu pojazdu do 2 listopada 2021 r. Zawiadomienia dokonano zaś po 213 dniach od upływu tego terminu. Wobec powyższego, zgodnie z art. 140mb pkt 2 P.r.d. przewidującego w takiej sytuacji karę pieniężną w wysokości od 200 zł do 1000 zł, zaistniały przesłanki zobowiązujące organ administracji do jej nałożenia na P.K. Jednocześnie Prezydent podniósł, że nie znalazł podstaw do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 189f ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: k.p.a.). P.K. prowadzi bowiem działalność gospodarczą, jest profesjonalnym uczestnikiem obrotu handlowego zajmującym się sprzedażą hurtową i detaliczną samochodów osobowych i furgonetek, a zatem spoczywa na nim obowiązek znajomości przepisów prawa. Z decyzją organu I instancji nie zgodził się P.K., wnosząc za pośrednictwem pełnomocnika (radcy prawnego) odwołanie. Po jego rozpatrzeniu SKO w Rzeszowie opisaną na wstępie decyzją z 2 stycznia 2023 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...]. W uzasadnieniu podało, że skarżący zawiadomił o zbyciu pojazdu z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., a zatem zaistniały podstawy prawne do nałożenia kary pieniężnej, co zostało prawidłowo wykazane przez organ I instancji. Opóźnienie w złożeniu zawiadomienia o zbyciu pojazdu wynoszące 213 dni niewątpliwie nie jest znikomym naruszeniem obowiązujących regulacji prawnych, a odwołujący nie przedstawił dowodów wskazujących na brak po jego stronie możliwości dokonania zawiadomienia w ustawowym terminie. Brak jest tym samym podstaw do zastosowania art. 189f ust. 1 k.p.a., a decyzję o nałożeniu kary w wysokości 650 zł należało uznać za odpowiadającą prawu. Odnosząc się do zarzutu odwołania naruszenia art. 15zzzzzn2 ustawy COVID, Kolegium wskazało, że skarżący dokonał zgłoszenia o zbyciu pojazdu 3 czerwca 2022 r., natomiast wszczęcie postępowania przez Prezydenta miało miejsce we wrześniu 2022 r. W tej sytuacji odpadła podstawa do zawiadamiania skarżącego o uchybieniu terminu i wyznaczania 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności, której skarżący już dokonał. Ponadto art. 15zzzzzn2 ustawy COVID nie stanowi samoistnej podstawy do przywrócenia terminów naruszonych przez stronę. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję SKO z 2 stycznia 2023 r. P.K. wniósł o uchylenie jej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na jego zastosowaniu i wydaniu przez SKO decyzji utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta, w sytuacji gdy decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem art. 15zzzzzn2 ustawy COVID, wskutek niezawiadomienia skarżącego - przed nałożeniem kary przewidzianej w art. 140mb P.r.d. - o uchybieniu przez niego obowiązkowi przewidzianemu w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. oraz niewyznaczenia skarżącemu 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu; 2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na jego zastosowaniu i wydaniu przez SKO decyzji utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta, w sytuacji gdy decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., do którego doszło w następstwie uznania, że naruszenie prawa nie miało charakteru znikomego; 3. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na jego zastosowaniu i wydaniu przez SKO decyzji utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta, w sytuacji gdy decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem art. 189d k.p.a., do którego doszło w następstwie nieuwzględnienia przez Prezydenta dyrektyw wymiaru administracyjnej kary pieniężnej; 4. art. 15zzzzzn2 ustawy COVID w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., do którego doszło w następstwie uznania, że wobec dokonania przez skarżącego zawiadomienia o zbyciu pojazdu przed wszczęciem przez Prezydenta postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej odpadła podstawa do zawiadomienia skarżącego o uchybieniu terminu i wyznaczenia 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności, jak również w wyniku przyjęcia, że art. 15zzzzzn2 ustawy COVID nie stanowi samoistnej podstawy do przywrócenia terminów naruszonych przez stronę; 5. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez uznanie, że oceniając wagę naruszenia prawa należy brać pod uwagę przede wszystkim okres zwłoki w wykonaniu obowiązku zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu, w sytuacji gdy należy przede wszystkim weryfikować skutki naruszenia dla dóbr chronionych przez daną dziedzinę prawa oraz odwołać się do sposobu weryfikacji stopnia naruszenia prawa wypracowanego w prawie karnym, co oznacza że wyznacznikiem dla dokonania oceny znikomego naruszenia prawa powinny być okoliczności wynikające z art. 115 § 2 k.k., uwzględniające: rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, jak również postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia; 6. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez uznanie, że oceniając wagę naruszenia prawa zasadnym jest zweryfikowanie, w jakiej dacie doszło do ujawnienia zmiany osoby właściciela w CEPiK, w sytuacji gdy od momentu ujawnienia w CEPiK zmiany osoby właściciela zbywanego pojazdu dane te są aktualne, w związku z czym nie ma zagrożenia interesów ogółu społeczeństwa, a nadto osiągnięty zostaje cel ustawodawcy; 7. art. 189d k.p.a., poprzez przyjęcie, że przy wymierzaniu kary pieniężnej jak również przy ocenie czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego" nie znajdują zastosowania przesłanki wymiaru kary wskazane w art. 189 k.p.a.; 8. art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a., poprzez naruszenie zasady informowania, zaufania i przekonywania w następstwie niewyznaczenia skarżącemu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do zawiadomienia o zbyciu pojazdu, niewyjaśnienia jakie dobra prawnie chronione zostały naruszone wskutek uchybienia terminowi i nieuwzględnieniu przy ocenie zasadności nałożenia kary, że upłynął rok od zbycia pojazdu i 4 miesiące od otrzymania zawiadomienia o zbyciu do wszczęcia postępowania; 9. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy, w tym przesłanek do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej oraz nieprowadzenia ustaleń odnośnie innych niż wskazane wprost w dyrektywach art. 140n ust. 4 P.r.d. okoliczności przemawiających za dalej idącym miarkowaniem kary; 10. art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez naruszenie bezwzględnego obowiązku odniesienia się do wszystkich zarzutów podnoszonych w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach). Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja SKO w Rzeszowie z 2 stycznia 2023 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta M. [...] z 31 października 2022 r. o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej za niewykonanie w terminie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach wyżej opisanych Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę dla wydania powyższych decyzji stanowił przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., zgodnie z którym właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o: 1) nabyciu lub zbyciu pojazdu; 2) zmianie stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym. Termin ten został czasowo zmieniony na podstawie art. 31ia ustawy COVID, zgodnie z którym w okresie od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19: 1) wydłuża się do 60 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym; 2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1. Ustawa z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 (Dz.U. z 2021 r., poz. 1192) została ogłoszona w dniu 1 lipca 2021 r. Zgodnie natomiast z art. 140mb pkt 2 P.r.d., kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. W sprawie bezspornym jest, że skarżący naruszył art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., albowiem nie poinformował w przewidzianym w tym przepisie terminie Prezydenta [...] o fakcie zbycia 31 sierpnia 2021 r. pojazdu będącego przedmiotem postępowania. Skarżący złożył zawiadomienie o zbyciu pojazdu dopiero 3 czerwca 2022 r., a więc po upływie terminu 60 dni od jego zbycia. Zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie jest sposób wykładni i stosowania przepisu art. 15zzzzzn² ust. 1 i 2 ustawy COVID w odniesieniu do opisanego wyżej terminu 60 dni na zawiadomienie starosty o zbyciu pojazdu. W myśl bowiem art. 15zzzzzn² ust. 1 ustawy COVID, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. Natomiast zgodnie z art. 15zzzzzn² ust. 2 ustawy COVID, w zawiadomieniu o którym mowa w ust. 1 organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powyższa regulacja ustawy COVID obejmuje zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, czyli od dnia 20 marca 2020 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz.U. z 2020 r., poz. 491) do 16 maja 2022 r. (§ 1 – 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz.U. z 2022 r. poz. 1027), a więc znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie z uwagi na fakt, że uchybienie terminu miało miejsce w czasie jego obowiązywania (w tym względzie bez znaczenia jest fakt, że zawiadomienie o zbyciu pojazdu zostało dokonane po odwołaniu stanu epidemii). Sąd w składzie orzekającym w sprawie podziela pogląd, zgodnie z którym przepis art. 15zzzzzn2 ustawy COVID, wprowadzający szczególny tryb przywrócenia terminu w okresie trwania stanu epidemii, ma zastosowanie do regulacji zawartych w prawie administracyjnym w szerokim znaczeniu, a zatem także do przepisów P.r.d. Intencją ustawodawcy było bowiem objęcie zakresem art. 15zzzzzn2 ustawy COVID wszystkich przepisów, w tym również prawa materialnego, które regulują relacje pomiędzy obywatelem a organami państwa, aby obywatel nie ponosił negatywnych konsekwencji nieterminowego dopełnienia obowiązków. Od przewidzianego w tym przepisie obowiązku zawiadomienia strony o uchybieniu terminu oraz wyznaczenia stronie 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie nie przewidziano żadnych wyjątków. Wskazany w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. termin do zawiadomienia organu o nabyciu lub zbyciu pojazdu ma charakter materialny. Niezachowanie terminu do zawiadomienia organu o nabyciu lub zbyciu pojazdu w świetle P.r.d. wywołuje dla strony negatywny skutek wynikający z obowiązku wszczęcia i przeprowadzenia przez organ z urzędu postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty w zakreślonym przez ustawę terminie o nabyciu pojazdu (zob. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2023 r. II GSK 1158/22 - LEX nr 3587259 i z 20 stycznia 2023 r. II GSK 907/22 - LEX nr 3508198). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że Prezydent [...] zobowiązany był zawiadomić skarżącego o uchybieniu terminu do zawiadomienia o zbyciu pojazdu i wyznaczyć mu jednocześnie termin 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie. Zaniechanie wykonania powyższego obowiązku spowodowało naruszenie art. 15zzzzzn² ustawy COVID, a także przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego: art. 7 (zasada prawdy obiektywnej, zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli), art. 8 § 1 (zasada zaufania do władzy publicznej) i art. 9 (zasada informowania stron). W sytuacji bowiem gdyby Prezydent zadecydował o przywróceniu naruszonego terminu, nie zostałby wypełniony warunek do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 140mb pkt 2 P.r.d. W tym względzie za błędne należy uznać wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowisko SKO, że z uwagi na dopełnienie przez skarżącego obowiązku dokonania zgłoszenia zbycia pojazdu (3 czerwca 2022 r.) przed wszczęciem postępowania przez organ I instancji (26 września 2022 r.), odpadła podstawa do zawiadamiania go o uchybieniu terminu i wyznaczania 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności którą już dokonał. Zdaniem Sądu, w związku z powyższym przedwczesne jest odnoszenie się do zarzutów skargi zmierzających do zakwestionowania wymiaru nałożonej kary oraz potrzeby odstąpienia od jej wymierzenia. W pierwszej kolejności - w toku ponownego rozpatrywania sprawy - organy administracji powinny umożliwić skarżącemu złożenie wniosku o przywrócenie naruszonego terminu, gdyż od ewentualnego złożenia takiego wniosku i wyniku jego rozpatrzenia zależeć będzie sposób dalszego procedowania w sprawie. Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O należnych stronie skarżącej kosztach postępowania (pkt II sentencji wyroku) obejmujących opłacony od skargi wpis (100 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego (480 zł) wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa (17 zł) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.