II SA/Rz 1668/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie WSA Maria Mikolik WSA Piotr Godlewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 maja 2026 r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 17 października 2025 r. nr SKO.4115.180.2025 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu na rzecz skarżącego W. S. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

II SA/Rz 1668/25 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 23 czerwca 2025 r. (oznaczoną jako: "dotyczy decyzji: SKO.4115.62.2024") Prezydent Miasta [...] w pkt I. uznał pobrane przez W.S. (dalej: "skarżący") świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką L.M. za okres od 27 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r., na podstawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 12 lutego 2024 r. nr SKO.4115.62.2024 oraz decyzji z 6 grudnia 2024 r. nr SKO.4115.62/1/2024, w łącznej kwocie 34 761,40 zł za świadczenie nienależnie pobrane; w pkt II. zobowiązał skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego ww. decyzjami za okres od 27 czerwca 2024 r. do 30 kwietnia 2025 r., w łącznej kwocie 31 474,40 zł; w pkt III. odstąpił od żądania zwrotu świadczenia opiekuńczego przyznanego ww. decyzjami w kwocie łącznej 3 287 zł, tj. świadczenia pielęgnacyjnego na L.M. za okres od 1 maja 2025 r. do 31 maja 2025 r. z uwagi na uregulowanie należności. Przesyłka zawierająca ww. decyzję z uwagi na nieobecność adresata została dwukrotnie awizowana w dniach 30 czerwca i 8 lipca 2025 r. Przesyłka została zwrócona do nadawcy 15 lipca 2025 r. Skarżący 29 września 2025 r. (data wpływu do organu 1 października 2025 r.) złożył odwołanie od wyżej opisanej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania. We wniosku wyjaśnił, że nie miał wiedzy o wydanej decyzji. Wymagane zawiadomienia (awiza) nie zostały umieszczone w skrzynce pocztowej. Nie miał świadomości o kierowanej do niego korespondencji. Wyjaśnił, że złożył do operatora pocztowego stosowną reklamację. Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Przemyślu (dalej: "SKO", "Kolegium"), działając na podstawie art. 59 § 1 w zw. z art. 58 § 2 oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm. - zwanej dalej: "k.p.a."), postanowieniem z dnia 17 października 2025 r. nr SKO.4115.180.2025 odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. SKO wyjaśniło, że z akt sprawy wynika, że przesyłka zawierająca decyzję została dwukrotnie awizowana w dniach 30 czerwca 2025 r. i 8 lipca 2025 r. i zawiera informację o zwrocie 15 lipca 2025 r. Poprzednio kierowana w sprawie korespondencja była skutecznie doręczana pod wskazanym adresem. W ocenie Kolegium twierdzenia o braku pocztowego awiza oraz dokonane w sprawie ustalenia faktyczne nie dają podstaw do uznania braku winy strony w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. SKO podkreśliło, że skarżący nie uwiarygodnił, by przeszkoda w dokonaniu czynności była od niego niezależna i nieprzezwyciężalna. Kolegium zauważyło także, że skarżący pomimo posiadania wiedzy o toczącym się postępowaniu nie kontaktował się i nie zasięgał informacji w organie prowadzącym postępowanie, co świadczy o jego niedbalstwie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na wyżej opisane postanowienie złożył W.S. Zwrócił się o zmianę postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, gdyż z przyczyn obiektywnych i niezawinionych nie mógł dochować terminu. Zarzucił naruszenie art. 58 § 1 k.p.a. poprzez bezpodstawne uznanie, wbrew twierdzeniom wniosku i treści dowodów, że nie uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Wskazał na naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez przedwczesne wydanie postanowienia, bez dokonania wnikliwej analizy i przeprowadzenia postępowania dowodowego. To zaś skutkowało pozbawieniem strony możliwości merytorycznego załatwienia sprawy i rozpatrzenia zarzutów podniesionych w odwołaniu. Skarżący wyjaśnił, że nie kwestionuje twierdzenia, że poprzednia korespondencja od organu została prawidłowo i skutecznie doręczona. Jednakże fakt ten nie może determinować prawidłowości skutecznego doręczenia innej korespondencji w sprawie. Skarżący zakwestionował fakt pozostawienia przedmiotowych awiz w skrzynce. Podkreślił, że Kolegium tylko stwierdziło, że przesyłka była dwukrotnie awizowana, jednak nie potwierdziło, że awiza zostały faktycznie pozostawione w skrzynce pocztowej. Zwrócił ponadto uwagę, że skoro sprawa załatwiana jest w drodze pisemnej, to oczekiwał na korespondencję od organu i nie musiał kontrolować organu. Wbrew twierdzeniom SKO nie może ponosić winy za nierzetelne działania poczty i jej pracowników. Skarżący dołączył oświadczenie o braku umieszczenia stosownych awiz w skrzynce pocztowej. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa, co uzasadnia jego uchylenie. W sprawie bezsporne jest, że przesyłka zawierająca decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 23 czerwca 2025 r. nie została fizycznie doręczona skarżącemu, lecz organ skorzystał z instytucji tzw. doręczenia zastępczego, wskazanej w art. 44 § 1 k.p.a. W myśl tego przepisu w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a.: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) – w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zgodnie natomiast z 44 § 2 k.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Przepis art. 44 § 3 k.p.a. stanowi natomiast, że w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 k.p.a.). Warunkiem przyjęcia fikcji prawnej, którą jest doręczenie zastępcze, jest dysponowanie przez organ niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że wyżej wskazane przesłanki określone w art. 44 k.p.a. zostały spełnione. Takim dowodem jest przesyłka zwrotna (zwrotne potwierdzenie odbioru wraz z kopertą, w której umieszczono przesyłkę adresowaną do strony), która musi zawierać pełną informację, że adresat został zawiadomiony o możliwości odbioru przesyłki w placówce pocztowej, zgodnie z art. 44 § 3 k.p.a. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się koperta wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru oraz pieczęcią o awizowaniu przesyłki w dniu 30.06.2025 r., powtórnym awizowaniu 8.07.2025 r. i o zwrocie nie podjętej przesyłki – 15.07.2025 r.. Przy czym doręczyciel nie zamieścił dodatkowej informacji o miejscu umieszczenia awizo. Skarżący złożył odwołanie od decyzji organu I instancji zawierające wniosek o przywrócenie terminu w dniu 29.09.2025 r. w Urzędzie Pocztowym [...], w którym zakwestionował 2 - krotne pozostawienie awiza w jego skrzynce pocztowej. Dołączył również kserokopię reklamacji usługi pocztowej, która skierował do Poczty Polskiej S.A. Urząd Pocztowy Nr [...] w [...]. Z treści tej reklamacji wynika, że o kierowaniu do niego korespondencji dowiedział się dnia 22 września 2025 r. od nadawcy przesyłki MOPS w [....]. Fakt braku pozostawienia awiza, a tym samym braku możliwości przyjęcia fikcji doręczenia skarżący podnosi konsekwentnie w skardze. Organ odwoławczy podtrzymuje stanowisko, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. W tej kwestii Sąd podziela pogląd, że stwierdzenie o braku "awiza" w skrzynce pocztowej może być uznane jedynie za przypuszczenie. Natomiast, aby przyznać mu charakter faktu, adresat przesyłki musi uprawdopodobnić, że tak było rzeczywiście. Samo twierdzenie o braku "awiza" nie stanowi dostatecznej podstawy do zakwestionowania informacji wskazanych w treści dokumentu urzędowego, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru (por. postanowienie NSA z 27 września 2012 r. sygn. I FZ 292/12; wyrok NSA z 29 maja 2025 r. sygn.. II GSK 1872/24; wyrok WSA w Warszawie z 13 sierpnia 2019 r. sygn. VII SA/Wa 492/19; postanowienie WSA w Krakowie z 31 lipca 2023 r. sygn. III SA/Kr 847/23). Przywrócenie terminu tylko na podstawie twierdzenia, że "awiza" nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. W każdej takiej sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki przez podwójne awizowanie zwykłym oświadczeniem, że "awizo" nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej. W rozpoznawanej sprawie skarżący wszczął jednak procedurę reklamacji, zmierzającą do wykazania wadliwości doręczenia. W tej sytuacji rzeczą organu było wyjaśnienie kwestii doręczenia, zgodnie z ogólnymi zasadami regulującymi postępowanie dowodowe, zawartymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Dopiero usunięcie wszelkich wątpliwości co do pozostawienia awiza w skrzynce pocztowej skarżącego pozwoliłoby na przyjęcie fikcji doręczenia. Jednocześnie zauważyć należy, że choć skarżący kwestionuje doręczenie mu decyzji organu I instancji, jednak przedmiotem jego wniosku jest przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, o którym mowa w art. art. 58 k.p.a. W myśl tego przepisu w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1), prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Wniosek skarżącego spełnia te wymogi, bowiem zawiera odwołanie od decyzji, złożony tez został w terminie 7 dni od daty, kiedy skarżący dowiedział się o wydaniu decyzji – 22.09.2025 r., a więc ustała przyczyna uchybienia. Z wszystkich tych przyczyn Sąd uznał, ze zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem wcześniej powołanych przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a, bez wyjaśnienia kluczowej dla sprawy kwestii doręczenia decyzji. Naruszenie to mogło mieć niewątpliwie istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, o czym Sąd orzekł w pkt I wyroku. Sąd zasądził koszty postępowania na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli jej przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.