II SA/Rz 1625/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 maja 2026 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 21 października 2025 r. nr N-I.7581.2.37.2025 w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody Podkarpackiego na rzecz skarżącego P. P. kwotę 680 zł /słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Przedmiotem skargi P. P. (dalej: Skarżący) jest decyzja Wojewody Podkarpackiego (dalej: Wojewoda, Organ odwoławczy bądź Organ II instancji) z 21 października 2025 r., nr N-I.7581.2.37.2025, utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] (dalej: Starosta lub Organ I instancji) z 5 września 2025 r., nr [...], w przedmiocie zobowiązania właściciela nieruchomości gruntowej do udostępnienia nieruchomości, w celu wykonania czynności związanych z usunięciem awarii linii kablowej niskiego napięcia. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, ze zm.; dalej: K.p.a.) w związku z art. 9a i art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1145, ze zm. dalej: u.g.n.). Jak wynika z akt sprawy, A. z siedzibą w [...] (dalej: wnioskodawca lub A.) wnioskiem z 12 maja 2025 r. (uzupełnionym pismem z 4 czerwca 2025 r.) wystąpiła do Starosty o wydanie decyzji zobowiązującej właściciela nieruchomości do udostępnienia działki położonej w miejscowości [...], oznaczonej jako działka nr [...], na okres 5 dni, celem wykonania czynności związanych z usunięciem awarii linii kablowej niskiego napięcia. Wnioskodawca zwrócił się również o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W wyniku przeprowadzonego postępowania Organ I instancji decyzją z 5 września 2025 r. zobowiązał Skarżącego, jako właściciela ww. nieruchomości gruntowej do jej udostępnienia A., w celu wykonania czynności związanych z usunięciem awarii linii kablowej niskiego napięcia. Ponadto Starosta wskazał, że udostępnienie następuje na okres 5 dni, od dnia faktycznego zajęcia nieruchomości przez wnioskodawcę, a obszar czasowego zajęcia wynosi 25 m2 (pkt II). Z kolei wnioskodawcę, Organ I instancji zobowiązał do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po dokonaniu czynności związanych z usunięciem awarii (pkt III), oraz do zawiadomienia organu czy doszło do zawarcia porozumienia pomiędzy właścicielem, a A. w zakresie ustalenia odszkodowania za udostępnienie przedmiotowej nieruchomości, jak również za szkody powstałe wskutek czynności związanych z usunięciem awarii (pkt IV). Przedmiotowej decyzji Starosta nadał rygor natychmiastowej wykonalności zgodnie z regulacją art. 124b ust. 2a u.g.n. Od powyższej decyzji odwołanie złożył Skarżący. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda, opisaną na wstępie decyzją z 21 października 2025 r. utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji. Wojewoda powołując się na treść art. 124b ust. 1 u.g.n. wskazał, że może on być zastosowany, jeśli kumulatywnie zostaną spełnione przesłanki: wystąpi konieczność wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii wymienionych w tym przepisie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń oraz właściciel (użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości) nie wyraża zgody na takie udostępnienie. Podkreślił także, że celem ww. przepisu jest stworzenie warunków prawnych do "utrzymywania" przewodów i urządzeń przesyłowych niebędących częściami składowymi nieruchomości i za których stan odpowiedzialne są przedsiębiorstwa przesyłowe. Kolejno Organ II instancji podniósł, że w przedmiotowej sprawie wydanie decyzji uzasadnia potrzeba usunięcia awarii linii kablowej ziemnej niskiego napięcia, służącej do dystrybucji energii elektrycznej. Linia ta zasila 4 budynki [...] a jej trasa przebiega m.in. przez działkę nr [...] (pod kostką ułożoną na wjeździe). Naprowadzono, że 9 lipca 2024 r. doszło do awarii przedmiotowej linii. Jej właściciel A. ustalił, że uszkodzenie wystąpiło na ww. działce, a sytuacja ta stanowi poważne zagrożenie ograniczenia funkcjonowania dla mieszkańców przebywających tam, jak również zagrożenie dla urządzeń zainstalowanych w budynkach. Organ odwoławczy wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że Skarżący, jako właściciel nieruchomości, nie wyraził zgody w rozumieniu art. 124b u.g.n. na udostępnienie spółce A. przedmiotowej nieruchomości, celem wykonania czynności związanych z usunięciem awarii linii kablowej niskiego napięcia. Z kolei analiza zebranych w rozpatrywanej sprawie materiałów dowodowych prowadzi do wniosku, że zostały spełnione obie przesłanki konieczności usunięcia awarii linii kablowej niskiego napięcia. Mając zatem na względzie powyższą analizę Wojewoda wskazał, że Organ I instancji słusznie zastosował dyspozycję art. 124b ust. 1 u.g.n. ograniczając prawo własności przedmiotowej nieruchomości. Odnosząc się do zarzutów odwołania, dotyczącej nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, wskazać należy, że obowiązek ten wynika expressis verbis z treści art. 124b ust. 2a u.g.n. Starosta wydając decyzję zobowiązany był do nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Odnosząc się zaś do pozostałych zarzutów podniesionych w odwołaniu zdaniem Organu II instancji nie zasługują one na uwzględnienie. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł Skarżący, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 124b ust. 1 u.g.n. poprzez zobowiązanie Skarżącego jako właściciela ww. nieruchomości, do jej udostępnienia na rzecz wnioskodawcy w celu wykonania czynności związanych z usunięciem linii kablowej niskiego napięcia oraz udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z usunięciem awarii linii kablowej na okres 5 dni, w sytuacji, gdy w materialne dowodowym nie zostały wykazane przesłanki konieczności dokonania takich czynności w rozumieniu art. 124b ust. 1 u.g.n. w szczególności brak jest dowodów na istnienie faktycznej i realnej awarii wymagającej interwencji naprawczej w postulowanym zakresie i czasie oraz brak wykazania alternatywnych możliwości dokonania naprawy bez konieczności ingerencji w prawo własności zobowiązanego, dodatkowo nie zostało wykazane, aby skarżący nie wyraził zgody na przeprowadzenie prac naprawczych, co stanowi element niezbędny do złożenia wniosku o zobowiązanie właściciela do udostępnienia nieruchomości; - błąd w ustaleniach faktycznych decyzji Organu II instancji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to ustalenie, że wnioskodawca wykazał zasadność konieczności zobowiązania właściciela nieruchomości, do jej udostępnienia w celu wykonania czynności związanych z usunięciem linii kablowej niskiego napięcia oraz usunięcia awarii linii kablowej na okres 5 dni albowiem zebrany w sprawie materiał dowody w tym notatka służbowa z dnia 26 listopada 2024 r. - nie potwierdza jednoznacznie i nie daje wystarczającej pewności, aby istniała realna awaria wymagająca wykonania czynności w zakresie i czasie wskazanym przez wnioskodawcę, ani też nie zostało wykazane, aby udostępnienie nieruchomości było niezbędne dla przeprowadzenia tych czynności; - art. 6 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przekroczeniu zasady legalizmu w zakresie ustalenia za udowodniony w toku przeprowadzonych czynności w postępowaniu przed Starostą fakt nieuzyskania przez wnioskodawcę zgody od skarżącego, w konsekwencji czego przyjęto, iż spełniła się w tym obszarze przesłanka do wydania decyzji w przedmiocie zobowiązania skarżącego do udostępnienia działki w celu dokonania czynności związanych z usunięciem awarii linii kablowej niskiego napięcia w trybie art. 124b u.g.n., w sytuacji, gdy z uwagi na sam fakt braku odpowiedzi na skierowane przez inwestora pismo nie może być w sposób jednoznaczny utożsamiony z odmową udzielenia zgody na przeprowadzenie prac, ani tym bardziej nie może stanowić przesłanki do wystąpienia na drogę administracyjną; - art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego przez Wojewodę i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy; - art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. poprzez nie zawarcie w treści decyzji Starosty oraz decyzji Wojewody, wszystkich jej niezbędnych i ustawowo koniecznych elementów, mianowicie braku zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji kompleksowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, zwłaszcza w zakresie ustalenia powodów, dla których Inwestor nie uzyskał od Skarżącego zgody oraz nie złożył bądź odstąpił od złożenia Skarżącemu propozycji wypłaty odszkodowania za czasowe ograniczenie w korzystaniu z nieruchomości, a także nie przedstawił sposobu przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, w sytuacji, gdy uwzględnienie przedmiotowych kwestii w treści uzasadnienia obu decyzji w korelacji z zapadłym rozstrzygnięciem stanowiło obowiązek organu prowadzącego postępowanie, który wykonać powinien kierując się koniecznością zachowania jedności decyzji w znaczeniu materialnym i formalnym, nadto celem wzbudzania poczucia zaufania obywateli do organów władzy publicznej; - art. 108 § 1 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na zaniechaniu przez Starostę oraz Wojewodę wydania postanowienia zawierającego żądanie udzielenia przez inwestora w terminie 7 dni udzielenia na rzecz Skarżącego zabezpieczenia pieniężnego w kwocie nie mniejszej jak 50 000, 00 zł. Mając na uwadze powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji, nadto o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z 27 stycznia 2026 r., sygn. akt II SA/Rz 1625/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn, aniżeli wywiedzione w jej treści. Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, a także innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione wyżej kryterium legalności, stała się zaskarżona decyzja Wojewody, w przedmiocie zobowiązania właściciela nieruchomości gruntowej do udostępnienia nieruchomości, w celu wykonania czynności związanych z usunięciem awarii linii kablowej niskiego napięcia. Przyczyną uwzględnienia skargi są wyłącznie względy formalne, gdyż wobec dostrzeżonych nieprawidłowości proceduralnych, przedwczesne byłoby odniesienie się do zarzutów merytorycznych. W pierwszej kolejności, podkreślenia wymaga, że warunkiem wszczęcia postępowania odwoławczego jest skuteczne wniesienie odwołania. Dopiero skuteczność tej czynności przenosi na organ odwoławczy kompetencję do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej. Dlatego organ, do którego wpłynęło odwołanie, w tzw. postępowaniu wstępnym, zobowiązany jest przede wszystkim do zbadania, czy odwołanie spełnia wszystkie formalne wymagania określone przez przepisy prawa. Z art. 128 K.p.a. wynika, że odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Zauważyć należy jednak, iż wobec faktu, że odwołanie jest podaniem w rozumieniu art. 63 § 1 K.p.a., powinno ono zawierać pewne niezbędne elementy. Wymagania formalne podania (odwołania, zażalenia, żądania, wyjaśnienia) określa art. 63 § 2 i 3 K.p.a. zgodnie z którym powinno ono zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Z kolei z art. 63 § 3 K.p.a. wynika, że podanie wniesione pisemnie powinno być podpisane przez wnoszącego. Gdy podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu. Z powyższego przepisu wynika więc bezspornie, że podpis pod pismem jest niezbędnym elementem każdego podania, wnoszonego do organu administracji publicznej, co dotyczy również odwołania. Jeżeli natomiast wniesione przez stronę odwołanie od decyzji organu I instancji nie zawiera wszystkich koniecznych elementów, w tym podpisu, wówczas organ odwoławczy zobowiązany jest wezwać wnoszącego odwołanie do usunięcia jego braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że ich nieusunięcie spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 K.p.a.) W niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że Organ II instancji wydał zaskarżone do Sądu rozstrzygnięcie, na skutek rozpoznania odwołania, obarczonego nieusuniętym brakiem formalnym. Wyjaśnić zatem należy, że brak podpisu osoby wnoszącej odwołanie, jeśli nie zostanie usunięty poprzez wezwanie do usunięcia braków, uniemożliwia wywołanie skutków prawnych wniesionego podania, tj. w przypadku odwołania powoduje niemożność jego rozpoznania przez organ administracji. Odwołanie bez oryginalnego podpisu strony, czy też osoby działającej w jej imieniu - a więc niespełniające określonych w art. 63 § 3 K.p.a. wymogów, nie jest bowiem odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 i art. 128 K.p.a. Rozpoznanie zatem w postępowaniu odwoławczym zarzutów wniesionych w piśmie obarczonym istotną wadą formalną, było przedwczesne, wobec nie uzupełnienia braku formalnego pisma. Organ odwoławczy winien był w trybie art. 64 § 2 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a. wezwać wnoszącego odwołanie do uzupełnienia wskazanego braku formalnego w postaci wymaganego podpisu pod odwołaniem. Skoro Organ odwoławczy nie zwrócił uwagi na ww. brak formalny, nie wezwał do jego usunięcia, lecz rozpoznał odwołanie, które nie zostało skutecznie wniesione, to decyzja która zapadła w takim postępowania wymaga usunięcia jej z obrotu prawnego. Wyżej stwierdzone braki formalne powinny bowiem zostać uzupełnione w toku ponownego postępowania odwoławczego. Z uwagi na charakter stwierdzonego naruszenia, przedwczesna byłaby ocena zasadności zarzutów skargi i prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę, Organ odwoławczy dokona kontroli formalnej wniesionego odwołania, umożliwiając stronie usunięcie braków formalnych tego podania. Dopiero po stwierdzeniu, że odwołanie zostało skutecznie wniesione, organ ten podejmie dalsze czynności w sprawie. Z tej przyczyny Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzją. Na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.) Sąd zasądził na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania w wysokości 680 zł, na które składa się wpis uiszczony od skargi (200 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego (480 zł). Zgodnie z wnioskiem Skarżącego, sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 P.p.s.a.