II SA/Rz 1558/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Magdalena Józefczyk /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 maja 2024 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 22 sierpnia 2023 r. nr OA.771.68.2018 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. uchyla postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 8 listopada 2018 r. nr OA.771.68.2018 w przedmiocie opłaty legalizacyjnej; III. zasądza od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie na rzecz skarżącego A. K. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "PWINB", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 22 sierpnia 2023r. nr OA.771.68.2018, stwierdzające niedopuszczalność zażalenia. Wydanie postanowienia poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: Postanowieniem z [...] lipca 2018r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB" lub "organ I instancji") ustalił AK (dalej: "Skarżący") opłatę legalizacyjną w wysokości 50 000 zł, w związku z nadbudową i rozbudową budynku mieszkalnego na działce nr [...]. Postanowienie wydano na podstawie art. 49 ust. 1 i 2 w zw. z art. 59f ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 682 z późn. zm.) – dalej: "u.p.b.". Zażalenia na ww. postanowienie wniósł Skarżący oraz MB. Postanowieniem z 9 października 2018r. nr DON.7200.241.2018.SZG Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wyznaczył Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego jako organ właściwy do załatwienia wniesionych zażaleń. Postanowieniem z 7 listopada 2018 r. nr OA.771.68.2018 Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził uchybienie przez Skarżącego terminu do wniesienia zażalenia. Wyrokiem z 21 marca 2018r. II SA/Rz 1406/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił postanowienie PWINB stwierdzające uchybienie terminu. Wyrokiem z 25 sierpnia 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne wniesione od ww. wyroku WSA w Rzeszowie. Natomiast po rozpatrzeniu zażalenia MB, postanowieniem z 8 listopada 2018r. nr OA.771.68.2018, Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie PINB z [...] lipca 2018 r. o ustaleniu opłaty legalizacyjnej. Wyrokiem z 13 czerwca 2019 r. II SA/Rz 1409/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę wniesioną na ww. postanowienie PWINB. Z kolei wyrokiem z 20 kwietnia 2023r. II OSK 842/20 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wniesiona od wyroku WSA w Rzeszowie. Zaskarżonym postanowieniem z 22 sierpnia 2023r. nr OA.771.68.2018 Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a.", stwierdził niedopuszczalność zażalenia Skarżącego wniesionego na postanowienie PINB z [...] lipca 2018 r. o ustaleniu opłaty legalizacyjnej. Organ odwoławczy podał, że wobec uchylenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, to zażalenie Skarżącego podlegało ponownemu rozpatrzeniu. Niemniej postanowienie organu I instancji nabyło atrybut prawomocności na skutek utrzymania w mocy wyrokami WSA w Rzeszowie i NSA. Zdaniem PWINB oznacza to, że sprawa ustalenia opłaty legalizacyjnej została prawomocnie zakończona, co w konsekwencji wyklucza możliwość ponownego jej rozstrzygnięcia zażaleniem Skarżącego. To zaś obligowało do stwierdzenia niedopuszczalności wniesionego środka zaskarżenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, AK wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżący podniósł zarzuty związane z błędną w jego ocenie kwalifikacją robót budowlanych wykonanych przy budynku mieszkalnym i co za tym idzie – naliczeniem opłaty legalizacyjnej. W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023r. poz. 259 z późn. zm.) - dalej: "p.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zgodnie z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów. Kierując się wyżej przedstawionymi granicami kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, Sąd stwierdził, że skarga okazała się zasadna. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z [...] lipca 2018r. nr [...] ustalił dla AK opłatę legalizacyjną w wysokości 50 000 zł za nadbudowę i rozbudowę budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości [...] wykonaną bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Od powyższego postanowienia zażalenie wniosła MB i inwestor AK. Wniesione zażalenia zostały rozpatrzone oddzielnie i w odrębnych postanowieniach. Zażalenie MB okazało się nieskuteczne i postanowieniem z 8 listopada 2018r. nr OA.771.68.2018 organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. WSA w Rzeszowie wyrokiem z 13 czerwca 2019r. sygn.. akt II SA/Rz 1409/18 oddalił skargę, a NSA wyrokiem z20 kwietnia 2023r. sygn. akt II OSK 842/20 oddalił skargę kasacyjną MB. Natomiast w przypadku zażalenia AK organ odwoławczy postanowieniem z 7 listopada 2018r. wydanym na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził, że inwestor wniósł zażalenie z uchybieniem terminu. WSA w Rzeszowie wyrokiem z 21 marca 2019r. uchylił zaskarżone postanowienie, a NSA wyrokiem z 25 sierpnia 2022r. sygn.. akt II OSK 3157/19 oddalił skargi Kasacyjne Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i MB. Na podstawie prawomocnego wyroku WSA w Rzeszowie inwestor uzyskał prawo do merytorycznego rozpatrzenia zażalenia od postanowienia o wymierzeniu opłaty legalizacyjnej. Kara, o której mowa w stanowi art. 59 ust. 7 p.b. jest wymierzana inwestorowi jako jedynej stronie postępowania o wydanie pozwolenia na użytkowanie o czym. W stanie sprawy wyżej przedstawionym i uwzględnionym do orzekania, Sąd uznał za konieczne uchylenie aktualnie zaskarżonego postanowienia stwierdzającego o niedopuszczalności zażalenia, bo skarżący ma prawo do merytorycznego rozpatrzenia zażalenia po prawomocnym wyroku NSA z 25 sierpnia 2022r. II OSK 3157/19. W tej sytuacji, Sąd uznaje za niedopuszczalne po raz kolejny formalne pozbawienie inwestora do drugiej instancji. Te powody stały się podstawą do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonego postanowienia. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie mógł ograniczyć się do orzekania co do zaskarżonego postanowienia, gdyż dla merytorycznego rozpatrzenia zażalenia inwestora koniecznym było uchylenie postanowienia Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z 8 listopada 2018r. nr OA.771.68.2018 o utrzymaniu w mocy postanowienia o opłacie legalizacyjnej wydanego po rozpatrzeniu zażalenia MB. Obydwa uchylone postanowienia wyczerpują dyspozycję art. 135 p.p.s.a., gdyż były wydane w tej samej sprawie. Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. wobec stwierdzenia naruszenia przepisów procesowych w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy orzekł jak w pkt I i II sentencji. Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w art.200 p.p.s.a.