II OZ 227/24

Dnia 15 maja 2024 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 1605/23 o odmowie wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi I.W. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 10 sierpnia 2023 r., nr WINB-WOA.7722.68.2023.AS w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie zgodności realizacji robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 7 lutego 2024 r., II SA/Gl 1605/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Gliwicach, po rozpoznaniu wniosku I.W. ("skarżąca") odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (ŚWINB) z 10 sierpnia 2023 r., nr WINB-WOA.7722.68.2023.AS w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie zgodności realizacji robót budowlanych. W uzasadnieniu swego postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że w/w postanowieniem ŚWINB uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tychach z 22 lutego 2023 r., nr PINB-7141/7/140/23, zawieszające postępowanie administracyjne w sprawie zgodności realizacji robót budowlanych polegających na nadbudowie istniejącego budynku mieszkalnego wraz z termomodernizacją, położonego na parceli nr [...] przy ul. [...] w [...] z projektem budowlanym, zatwierdzonym decyzją Prezydenta Miasta Tychy nr 263/2011 z 22 kwietnia 2011 r. (znak: GWA.6740.1.86.2011.AP) oraz z przepisami techniczno-budowlanymi i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Na powyższe postanowienie ŚWINB I.W. wniosła do WSA w Gliwicach skargę, w której został zawarty wniosek o wstrzymanie jego wykonania. Uzasadniając wniosek skarżąca wskazała, że uchylenie postanowienie organu powiatowego skutkuje kontynuacją postępowania administracyjnego, które może doprowadzić do wyrządzenia jej znacznej szkody wyrażającej się w stracie określonych środków pieniężnych, tj. możliwej decyzji w przedmiocie rozbiórki określonej części inwestycji. Skarżąca podniosła, że wydanie decyzji w przedmiocie rozbiórki określonej części inwestycji pozbawiłoby ją środków pieniężnych niezbędnych do życia. Wskazując na powyższe, sąd pierwszej instancji stwierdził, że rozstrzygnięcie w sprawie zawieszenia postępowania nie nadaje się do wykonania, bowiem wydanie postanowienia w tym przedmiocie nie wiąże się z obowiązkiem działania, zaniechania, czy też nakazem znoszenia zachowania. Postanowienie takie nie może być egzekwowane w postępowaniu egzekucyjnym, a to oznacza, że do postanowienia tego nie może mieć zastosowania instytucja wstrzymania wykonania aktu uregulowana w art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 1634, Ppsa). Zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Gliwicach wniosła skarżąca, zaskarżając je w całości i zarzucając rażące naruszenie przepisu art. 61 § 2 pkt 1 Ppsa poprzez odmowę wstrzymania przez WSA w Gliwicach wykonania zaskarżonego postanowienia w całości, mimo wystąpienia przesłanek do wstrzymania jego wykonalności i możliwości wystąpienia nieodwracalnej szkody. Jednocześnie wnosi o: - zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez orzeczenie wstrzymania wykonalności zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy WSA w Gliwicach do ponownego rozpoznania, - zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów w postępowaniu zażaleniowym, wg norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia podnosi się, że szkoda wyraża się w stracie "określonych środków pieniężnych" przez skarżącą, związaną z procesem inwestycyjnym i budowlanym. W piśmie datowanym na 17 kwietnia 2024 r. uczestnicy postępowania H.W. i A.M. w pełni podzielili stanowisko WSA w Gliwicach zawarte w zażalonym postanowieniu oraz uważają, że zarzuty podniesione przez stronę skarżącą w zażaleniu są bezzasadne i zmierzają do wydłużenia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 Ppsa, wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W świetle jednak art. 61 § 3 Ppsa, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Jak trafnie zauważył sąd pierwszej instancji, instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ma zastosowanie do takich aktów administracyjnych, które podlegają wykonaniu. Z kolei wykonanie aktu administracyjnego oznacza spowodowanie, sprowadzenie, w sposób dobrowolny lub w trybie przymusowym, takiego stanu rzeczywistości, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w akcie (zob. też Wajda P. [w:] Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Komentarz (red.) Hauser R. i Wierzbowski M. Warszawa 2015, s. 375). Zaskarżone do sądu pierwszej instancji postanowienie ŚWINB nie ma cech wykonalności, gdyż nie nakazuje stronie wykonania jakiegokolwiek obowiązku, ani nie przyznaje jakiegokolwiek uprawnienia. Następstwem rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym postanowieniu organu wojewódzkiego jest wyłącznie obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ I instancji, zatem nie może być mowy o wystąpieniu niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 Ppsa. Przewidywanie zaś przez skarżącą, że postępowanie może zakończyć się niekorzystną dla niej decyzją stanowi odrębną kwestię i nie może być traktowane jako niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków wyrządzonych zaskarżonym postanowieniem. Ponadto decyzja taka może być przedmiotem ewentualnie odrębnego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, w sytuacji gdy na akt (decyzję) ten zostanie wniesiona stosowna skarga. Sąd pierwszej instancji nie mógł naruszyć art. 61 § 2 pkt 1 Ppsa, nie stosował tego przepisu, gdyż jego adresatem był zaskarżony organ. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.