II OZ 229/24

Dnia 15 maja 2024 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I.M. i S.N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 16/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi I.M. oraz S.N. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 6 listopada 2023 r., nr WINB-WOA.7722.74.2023.KC w przedmiocie legalności wykonanych robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 4 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 16/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Gliwicach, po rozpoznaniu wniosku I.M. i S.N. ("skarżący") odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach (ŚWINB) z 6 listopada 2023 r., nr WINB-WOA.7722.74.2023.KC w przedmiocie legalności wykonanych robót budowlanych. W uzasadnieniu powyższego postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżonym postanowieniem z 6 listopada 2023 r. ŚWINB w punkcie pierwszym uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu B. z 16 lutego 2023 r., nr PINB.5160.17.2021, nakładające obowiązek przedłożenia dokumentów związanych z budową obiektu budowlanego z przeznaczeniem na cele turystyczne, zrealizowanego bez decyzji o pozwoleniu na budowę, zaś w punkcie drugim nałożył obowiązek przedłożenia dokumentów związanych z budową obiektu budowlanego z przeznaczeniem na cele turystyczne, zrealizowanego bez uzyskania stosownych zgód prawnobudowlanych. Na punkt drugi powyższego postanowienia ŚWINB skarżący wnieśli do WSA w Gliwicach skargę, w której został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w oparciu o treść przepisu art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2023, poz. 1634, Ppsa). Wskazując na powyższe sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, nie wskazali żadnych okoliczności uzasadniających, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a zatem odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli skarżący, zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, a to art. 61 § 3, art. 106 § 4 oraz art. 49 § 1 Ppsa, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziły do nieuzasadnionej odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. W związku z powyższym, żalący się wnoszą o: 1. uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia WSA w Gliwicach z 4 marca 2024 r. i wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia ŚWINB z 6 listopada 2023 r. w zaskarżonej części, na podstawie art. 61 § 3 Ppsa, ewentualnie o: 2. uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia WSA w Gliwicach z 4 marca 2024 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Ponadto wnoszą o: 3. dopuszczenie i przeprowadzenie - na podstawie art. 106 § 3 Ppsa - dowodu uzupełniającego z dokumentu w postaci postanowienia z 6 marca 2024 r. ŚWINB dla udowodnienia faktu, daty i treści tego postanowienia, w tym wyznaczenia przez ten organ nowego terminu przedłożenia dokumentacji legalizacyjnej na dzień 31 maja 2024 r.; uzasadniając wniosek dowodowy podają, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 marca 2023 r. I GSK 2042/19 (Legalis nr 2909942), "przeprowadzenie dowodu na podstawie art. 106 § 3 Ppsa w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjny jest dopuszczalne, jeżeli zostaną uwzględnione zarzuty procesowe dotyczące wadliwego ustalenia stanu faktycznego przez organ administracyjny lub wadliwej oceny ustalenia tego stanu faktycznego przez sąd pierwszej instancji". Skarżący dążą do wyeliminowania obowiązku przedłożenia przez nich wskazanej w tym postanowieniu dokumentacji, bez względu na termin, do którego przedłożenie tej dokumentacji miałoby nastąpić. Wskazują, że realizacja obowiązku nałożonego w postanowieniu ŚWINB przed wydaniem wyroku przez sąd I instancji niweczyłaby sens dalszego procedowania przez sąd administracyjny, skoro kwestionowany przez skarżących obowiązek i tak zostałby już przez nich zrealizowany. Ich zdaniem koszty związane z gromadzeniem dokumentacji wskazanej w postanowieniu z 16 lutego 2023 r. zostałyby w przeważającej części zmarnowane. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 61 § 3 Ppsa, sąd może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżanego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek wykazania, że zachodzą warunki uzasadniające wstrzymanie wykonania określonego aktu ciąży na stronie składającej wniosek w trybie powołanego przepisu. Uzasadnienie wniosku powinno zaś odnosić się do konkretnych okoliczności. Nie jest wystarczające powtórzenie we wniosku treści przepisu. Rzeczą sądu jest zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają - lub nie - za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Przy takim badaniu wniosku i argumentów strony sąd może dodatkowo rozważyć z urzędu, czy nie zachodzą inne okoliczności uzasadniające wniosek. Brak uzasadnienia wniosku uniemożliwia zatem jego merytoryczną ocenę (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 16 kwietnia 2004 r., OZ 22/04; z 20 lipca 2004 r., OZ 214/04; z 19 października 2010 r., II OZ 905/12; z 6 czerwca 2013 r., II OZ 408/13 [w:] orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej "CBOSA"). Należy przy tym mieć na uwadze, że skoro ustawa przyznaje stronie skarżącej prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, uzależniając możliwość udzielenia ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch wskazanych w przepisie art. 61 § 3 Ppsa przesłanek, to obowiązkiem tej strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, jednakże powinna ona mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (zob. postanowienie NSA z 26 listopada 2007 r., II FZ 338-339/07, CBOSA). Dodać wreszcie należy, że ustawodawca nie wiąże – choćby w najmniejszym stopniu – wystąpienia podstaw udzielenia ochrony tymczasowej z prawdopodobieństwem uwzględnienia skargi na dany akt. Tak więc sąd administracyjny rozpoznający wniosek o wstrzymanie wykonania aktu nie może, choćby wstępnie badać, czy zaskarżony akt dotknięty jest wadą uzasadniającą jego uchylenie lub stwierdzenie nieważności" (uchwała NSA z 16 kwietnia 2007 r., I GPS 1/07, ONSAiwsa 2007 r., Nr 4, poz. 77). Wniosek skarżących zawarty w skardze – jak słusznie zauważył sąd pierwszej instancji – nie został w ogóle umotywowany, skarga zawiera argumenty zmierzające do podważenia zasadności zaskarżonego postanowienia. Tymczasem sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznej oceny skargi na etapie rozstrzygania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, dlatego też taka argumentacja zażalenia nie zasługuje na uwzględnienie. Brak wskazania motywów, które zdaniem skarżących uzasadniają wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia wydanego w przedmiocie legalności wykonanych robót budowlanych powoduje, że w niniejszej sprawie – zdaniem Sądu – nie wykazano, iż zachodzą przesłanki wskazane w art. 61 § 3 Ppsa. Przypomnieć należy, że zaskarżonym postanowieniem skarżący zostali zobowiązani do przedłożenia określonych dokumentów, niezbędnych dla legalizacji obiektu budowlanego. W motywach zażalenia zaakcentowano aspekt finansowy wykonania nałożonego obowiązku. Stanowisko skarżących jest lakoniczne i niepoparte żadną dokumentacją, która stanowiłaby wsparcie dla rozpoznawanego wniosku. Skarżący – jak wynika zaskarżonego postanowienia – dopuścili się samowoli budowlanej. Naturalną konsekwencją wdrożenia procedury legalizacyjnej jest więc poniesienie pewnych nakładów i wysiłków w kierunku jej przeprowadzenia. Nie oznacza to jednak automatycznie, że na skutek wykonania obowiązku nałożonego w trybie art. 49 ust. 1a ustawy Prawo budowlane dojdzie do wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący wskazując na koszty pozyskania dokumentacji, nie odnoszą ich w żaden sposób do swojej sytuacji majątkowej. Nie można więc na podstawie samych twierdzeń uznać, że wykonanie obowiązku mogłoby stanowić tak duże uszczuplenie w majątku, że zagroziłoby egzystencji skarżących. A jedynie w takiej sytuacji, w odniesieniu ewentualnej szkody finansowej, która ze swojej istoty ma charakter odwracalny, można mówić o zasadności udzielenia ochrony tymczasowej. Natomiast samo wykonanie postanowienia, wbrew twierdzeniom skarżących, nie czyni bezprzedmiotowym rozpoznania skargi i nie skutkuje pozbawieniem prawa do sądowej kontroli zaskarżonego aktu. Sąd Naczelny dostrzega przy tym, że na wniosek skarżących, ŚWINB postanowieniem z 6 marca 2024 r., zmienił termin wykonania obowiązku nałożonego zaskarżonym postanowieniem z 6 listopada 2023 r. i ustalił nowy termin przełożenia ww. dokumentów związanych z budową obiektu budowlanego do dnia 31 maja 2024 r., jednak nie zmienia to faktu, że w niniejszej sprawie rolą sądu na obecnym etapie jest ocena, czy na skutek wykonania zaskarżonego postanowienia, zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że orzeczenie sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji.