II SA/Rz 126/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa WSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie z dnia 27 listopada 2025 r. nr SE.9022.1.436.2025.LB w przedmiocie oddalenia zarzutów w spawie egzekucji administracyjnej I. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 17 października 2025 r. nr PSE.9022.3.86.2024; II. zasądza od Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie na rzecz skarżącej K. K. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Przedmiotem skargi K.K. (dalej: "Skarżąca") jest postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie (dalej: "PPWIS", "Organ odwoławczy" lub "Organ II instancji") z 27 listopada 2025 r. nr SE.9022.1.436.2025.LB w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Wydanie postanowienia poprzedzało postępowanie o następującym przebiegu: Postanowieniem z 12 września 2025 r. nr SE.9022.1.436.2025.LB Podkarpacki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nałożył na Skarżącą grzywnę w kwocie 1.000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania dziecka – córki L.K. obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zgodnie z tytułem wykonawczym z 14 sierpnia 2025 r. nr [...] wystawionym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej: "PPIS", "Organ I instancji"). Pismem z 19 września 2025 r. Skarżąca złożyła wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, powołując się na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 sygn. akt SK 81/19, który zakwestionował legalność wcześniej obowiązującego Programu Szczepień Ochronnych. PPWIS postanowieniem z 17 października 2025 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Na ww. postanowienie Skarżąca złożyła zażalenie do Ministra Zdrowia. Kolejnymi pismami z 19 września 2025 r. Skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego wydane w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oraz zgłosiła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Zażalenie zostało przekazane zgodnie z właściwością Ministrowi Zdrowia do rozpoznania. Skarżąca kwestionując zasadność prowadzonego postępowania sformułowała następujące zarzuty: 1. brak wymagalności obowiązku; 2. niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 3. prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 4. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 5. niespełnienie wymogów formalnych tytułu wykonawczego. Po rozpatrzeniu wniesionych zarzutów, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] postanowieniem z 17 października 2025 r. nr PSE.9022.3.86.2024 oddalił zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym o charakterze niepieniężnym w sprawie nie poddawania obowiązkowym szczepieniom ochronnym dziecka. Organ I instancji odnosząc się do pierwszego ze sformułowanych zarzutów wyjaśnił, że normy objęte zarzutem były przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego (wyrok TK z 9 maja 2023 r., sygn. akt 81/19), w którym stwierdzono, że wyrok nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jako takiego, a jedynie konieczne jest zapewnienie stosownych ram realizacji tego obowiązku i z tych przyczyn określono termin utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów - po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Termin zawarty w klauzuli odroczenia wejścia w życie skutku derogacyjnego upłynął z dniem 12 listopada 2023 r. Wyrok ten został wykonany mocą rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2025 r. poz. 782; dalej: "rozporządzenie"). Konsekwencją powyższego jest nowelizacja przepisów prawnych, na których oparte jest prowadzone postępowanie. Termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych w tym liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, wynikają z powszechnie obowiązującego prawa i są wymagane. PPIS uznał również, że powołane przez Skarżącą w zarzutach wyroki nie wpływają na zmianę stanowiska Organu w niniejszej sprawie, gdyż dotyczą bądź sprawy prowadzonej sprzed daty wydania ww. wyroku TK bądź postanowienia wydanego przez Sąd w trybie zabezpieczenia w przedmiocie wstrzymania wykonania postanowienia nakładającego grzywnę w celu przymuszania poddania obowiązkowym szczepieniom ochronnym małoletniego, które to nie przesądza o zasadności skargi. Odnosząc się do drugiego zarzutu, PPIS wskazał, że w oparciu o art. 17 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 924; dalej: "u.z.z.") Minister Zdrowia wydał ww. rozporządzenie, w którym ustalił wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym - jeśli chodzi o dzieci - w jakim okresie ich życia. Z przepisów tych można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określającą wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. W § 3 ww. rozporządzenia podane zostały zakresy wieku dzieci, w których istnieje obowiązek wykonywania szczepień ochronnych przeciwko poszczególnym chorobom zakaźnym. Organ I instancji wyjaśnił, że z art. 17 ust. 2 u.z.z. wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.). Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika zatem z mocy przepisów ustawowych, a jego wykonanie jest z mocy prawa zabezpieczone przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami kodeksu wykroczeń. O szczepieniu dziecka decyduje każdorazowo lekarz, po uprzedniej kwalifikacji dotyczącej stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem lub prawnym opiekunem. Ustawodawca pozostawił zatem uznaniowym decyzjom lekarza podstawowej opieki zdrowotnej określenie zgodnie z aktualną wiedzą medyczną i wytycznymi merytorycznymi zawartymi w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, czy szczepienie obowiązkowe może zostać przeprowadzone i kiedy powinno zostać przeprowadzone. Wymagalność natomiast tego obowiązku nie oznacza nic innego jak istnienie stanu, w którym zobowiązana powinna już wykonać ciążącą na niej skonkretyzowaną powinność, a mimo to trwa w opozycji do tej powinności (uchyla się od niej), a właściwe organy mają wobec takiej postawy zobowiązanej możność żądania spełnienia ciążącej na niej powinności. W ocenie PPIS, obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym ma więc charakter osobistego świadczenia osoby zobowiązanej, wynikającego z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, którego niewykonanie skutkuje egzekucją jego wykonania na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r., poz. 132; dalej: "u.p.e.a.") oraz odpowiedzialnością karną na podstawie przepisów kodeksu wykroczeń. PPIS wyjaśnił również, że na dzień wystawienia tytułu wykonawczego w aktach sprawy brak jest zaświadczenia lekarskiego o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień ochronnych małoletniej L.K. Odnosząc się z kolei do trzeciego zarzutu, PPIS wskazał, że Wojewoda Podkarpacki w dniu 13 czerwca 2019 r. Porozumieniem zawartym z Podkarpackim Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym powierzył prowadzenie spraw z zakresu egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym organom Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Zatem postępowanie prowadzone przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] jest zgodne z wytycznymi zawartymi w ww. porozumieniu. Odnosząc się do czwartego ze sformułowanych zarzutów dotyczącego zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, PPIS wyjaśnił, że nie dysponuje żadnymi informacjami dotyczącymi stanu zdrowia małoletniej L.K., które mogą w razie wykonania zaskarżonego postanowienia - spowodować trudne do odwrócenia skutki w postaci pogorszenia się zdrowia małoletniej, a także nie posiada żadnych informacji o stanie majątkowym Skarżącej. Odnosząc się do ostatniego z wniesionych zarzutów, PPIS wyjaśnił, że w przepisie art. 33 § 2 u.p.e.a. brak jest obecnie przesłanki niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Zarzut ten możliwy był do podniesienia w poprzednim stanie prawnym, zarzuty były bowiem rozpoznawane przez organ egzekucyjny (art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. w brzmieniu przed zmianami). Niemniej jednak tytuł wykonawczy z 14 sierpnia 2025 r. zawiera pełne i właściwe podstawy prawne obowiązku szczepień ochronnych i został sporządzony według aktualnie obowiązującego wzoru tytułu wykonawczego. Wierzyciel w tytule wykonawczym w części B poz. 1 wskazał akty normatywne, na podstawie których zobowiązany ma obowiązek poddać dziecko obowiązkowym szczepieniom ochronnym, wskazał termin i rodzaj szczepień ochronnych, które należy wykonać u dziecka, a choroby wymienione w tytule wykonawczym w części B poz. 5 są objęte obowiązkowym szczepieniem ochronnym. Organ I instancji wyjaśnił także, że przed sporządzeniem wniosku o wszczęcie egzekucji każdorazowo dokonuje wnikliwej analizy sprawy, czy nie nastąpiły jakiekolwiek przesłanki mające na celu niepodejmowanie czynności przedegzekucyjnych. Skarżąca według informacji uzyskanej w podmiocie leczniczym, sprawującym opiekę nad dzieckiem, nie stawiła się na badanie kwalifikacyjne po wcześniej wystosowanym wezwaniu i upomnieniu. Do dnia wystawienia wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej nie wpłynęło żadne pismo, które mogłoby mieć jakikolwiek wpływ na zmianę stanowiska w sprawie. Od powyższego postanowienia Skarżąca wniosła zażalenie, kwestionując obowiązek poddania szczepieniu ochronnemu dziecka powołując się na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r., który zakwestionował legalność wcześniej obowiązującego Programu Szczepień Ochronnych ogłaszanego przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu. Po rozpatrzeniu złożonego zażalenia, Podkarpacki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Rzeszowie, opisanym na wstępie postanowieniem z 27 listopada 2025 r. nr SE.9022.1.436.2025.LB, działając na podstawie art. 18, art. 33 § 1 i § 2, art. 34 § 2 pkt 1 i § 3, art. 26 § 5c w zw. z § 5d u.p.e.a., art. 124 § 1 i 2, art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "k.p.a."), art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2024 r., poz. 416), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy na wstępie wyjaśnił, że podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z., który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 u.z.z. w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. dziecko) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad ta osobą prawną pieczę, albo jej opiekun faktyczny (zwykle są to rodzice). Przepisy określające obowiązek poddawania dzieci szczepieniom ochronnym ustanawiają prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym ma więc charakter osobistego świadczenia osoby zobowiązanej, wynikającego z przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Niewykonanie obowiązku szczepień ochronnych skutkuje wszczęciem postępowania egzekucyjnego na podstawie u.z.z. oraz u.p.e.a. PPWIS wyjaśnił, że w niniejszej sprawie PPIS w tytule wykonawczym szczegółowo opisał treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując kogo i czego dotyczy z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane, prawidłowo wskazując jako podstawę prawną obowiązku art. 5 ust. 1 pkt 1b i ust. 2 i art. 17 u.z.z. oraz § 2 i 3, załącznik nr 1 rozporządzenia. W ocenie Organu odwoławczego PPIS w wydanym postanowieniu oddalającym zarzuty Skarżącej odniósł się i uwzględnił wszystkie podnoszone przez nią kwestie. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera jasne i precyzyjne wyjaśnienia faktyczne i prawne. Wierzyciel uzasadnił na jakiej podstawie prawnej (z przytoczeniem konkretnych przepisów prawa) oraz jakie okoliczności faktyczne uwzględnił wydając określone rozstrzygnięcie. Wierzyciel odniósł się w sposób szczegółowy do wszystkich zgłoszonych przez Skarżącą zarzutów. Organ II instancji wskazał również, że Skarżąca w toku postępowania nie przedstawiła żadnej dokumentacji medycznej ani zaświadczenia lekarskiego, które faktycznie wskazywałby na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych i konieczność długotrwałego odroczenia wykonania obowiązku szczepień ochronnych dziecka. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, K.K. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia PPIS w [...] w całości; o stwierdzenie, że postępowanie egzekucyjne prowadzone było z naruszeniem prawa; o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz w przypadku pobrania lub zapłaty grzywny o zasądzenie jej zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi. Skarżąca w złożonej skardze zarzuciła naruszenie: - Konstytucji RP poprzez oparcie egzekucji na przepisach uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z ustawą zasadniczą, wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 listopada 2021 r., sygn. SK 81/19, w którym TK stwierdził niezgodność z Konstytucją; - art. 17 ust. 11 u.z.z. w zakresie, w jakim terminy i liczba dawek obowiązkowych szczepień określane były w komunikacie GIS, a nie w rozporządzeniu ministra. Zdaniem Skarżącej obowiązek, który stanowił podstawę egzekucji, nie miał prawidłowej podstawy prawnej. Skarżąca zarzuciła również, że Minister Zdrowia, wydając nowe rozporządzenie, przekroczył delegację z art. 17 ust. 10 ustawy, nie przeprowadził analizy epidemiologicznej, nie uwzględnił zaleceń WHO, rozporządzenie miało w jej ocenie "skopiować" dotychczasowy program szczepień. W odpowiedzi na skargę PPWIS odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, że: 1) zarzut naruszenia Konstytucji RP poprzez oparcie egzekucji na przepisach uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z ustawą zasadniczą jest bezzasadny, gdyż na dzień wystawienia upomnienia, tytułu wykonawczego, jak i na dzień wniesienia zarzutów na terytorium RP obowiązywało jako akt powszechnie obowiązujący rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, które weszło w życie w dniu 1 października 2023 r. Rozporządzenie to określa schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia; 2) zarzut powielenia przez Ministra Zdrowia treści komunikatu GIS w rozporządzeniu - zdaniem Skarżącej z przekroczeniem delegacji ustawowej, jest chybiony, gdyż na podstawie art. 17 ust. 10 u.z.z., minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, przy uwzględnieniu danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, aktualnej wiedzy medycznej oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2). W rozporządzeniu z dnia 27 września 2023 r. określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz podmiotów podlegających szczepieniom. Szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym, został określony w ogłaszanym co roku komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Komunikat ten jest wydawany w oparciu o art. 17 ust. 11 ww. ustawy; 3) zarzut wskazujący na stosowanie przez organy sanitarne niewłaściwej podstawy prawnej, nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z., który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium RP do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 u.z.z., w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. dziecka) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę, albo jej opiekun faktyczny (zwykle są to rodzice). Przepisy określające obowiązek poddawania dzieci szczepieniom ochronnym ustanawiają prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Przepisy te określają wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres i czas realizacji; 4) na uwzględnienie nie zasługują również twierdzenia Skarżącej dotyczące bezpieczeństwa szczepień oraz zarzut naruszenia wolności sumienia i odpowiedzialności rodzicielskiej, gdyż ustawodawca w art. 68 ust. 4 Konstytucji RP nałożył na władze publiczne obowiązek zwalczania chorób epidemicznych. Nie wymaga pogłębionych wyjaśnień, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. W realiach demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) obowiązane jest przyjmowanie takich rozwiązań, które równoważą możliwości prawne ochrony interesu indywidualnego i interesu społecznego. Tak dobro dziecka, jak i interes społeczny wymagają, aby rodzice dobrowolnie poddawali dziecko obowiązkowym szczepieniom ochronnym m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z., ale zwłaszcza by chronić prawa dziecka, których zabezpieczenie zapewnia Rzeczpospolita Polska (art. 72 ust. 1 Konstytucji). Wobec powyższego, PPWIS w Rzeszowie wniósł o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z 29 maja 2026r. Skarżąca w związku z uzyskaniem zaświadczenia o zwolnieniu ze szczepień ochronnych małoletniej L.K. do 31 maja 2026r. oraz karty zaleceń z 19 maja 2026r. zgodnie z którą zalecane jest odroczenie szczepień do 31 grudnia 2026rr., które to dokumenty przedłożyła w załączeniu, wniosła o umorzenie postępowania, uznając, że skoro doszło do odroczenia przedmiotowych szczepień postępowanie jest bezprzedmiotowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie należy ponownie ocenić okoliczności dotyczące braku wymagalności obowiązku z uwagi na odroczenie terminu jego wykonania. Nie budzi wątpliwości, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.z.z. osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego (art. 17 ust. 2 u.z.z.). W przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.). Zgodnie z § 11 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 782), lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 12 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. Ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z prawa do odmowy wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych z odwołaniem się do art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 849). Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie, przepis art. 16 tej ustawy znajduje zastosowanie, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej (art. 15). Taką zaś odrębną ustawą jest m.in. ustawa o zapobieganiu, która przewiduje obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym. Ustawa ta nie przewiduje prawa pacjenta do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne, statuując ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. Jedynie w sytuacji, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne, które stanowi wstępny etap realizacji obowiązku daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.). Oznacza to, że ustawa o zapobieganiu stanowi lex specialis w zakresie możliwości odmowy poddania się szczepieniu ochronnemu w stosunku do ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tak wyrok WSA w Gdańsku z 14.03.2024 r., III SA/Gd 672/23, LEX nr 3705689). W niniejszej sprawie Skarżąca w ramach zgłoszonych zarzutów zarzuciła brak wymagalności obowiązku szczepień. Zarówno do zarzutów, jak i później zażalenia nie dołączyła dokumentów potwierdzających odroczenie terminu wykonania tego obowiązku. Jednak w trakcie postępowania przed sądem administracyjnym Skarżąca do pisma z 29 maja 2026r. dołączyła zaświadczenie lekarskie wystawione przez lekarza pediatrę z 9 kwietnia 2026r. w którym wskazano, że małoletnia L. została zwolniona z obowiązku szczepień do 31 maja 2026r. Ponadto Skarżąca dołączyła "Kartę zleceń i zaleceń" wystawioną w dniu 19 maja 2026r. przez lekarza neurologa, z której wynika, że wobec córki Skarżącej zaleca się odroczenie obowiązku szczepień do 31 grudnia 2026r. Drugi z omówionych dokumentów jest szczególnie istotny, gdyż wynika z niego, że termin odroczenia egzekwowanego obowiązku jest aktualny na dzień wyrokowania i dalej toczącego się postępowania egzekucyjnego. Należy też zaznaczyć, że katalog dokumentacji medycznej, w tym dokumentacji indywidualnej zewnętrznej, przeznaczonej na potrzeby pacjenta, został szeroko skatalogowany przez ustawodawcę. W § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 kwietnia 2020 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 798 z późn. zm.) wskazano, że dokumentację indywidualną zewnętrzną stanowią: 1) skierowanie do szpitala lub innego podmiotu, udzielającego stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych innych niż szpitalne; 2) skierowanie na badanie diagnostyczne, konsultację lub leczenie; 2a) skierowanie na szczepienie przeciwko COVID-19; 3) karta przebiegu ciąży; 4) książeczka zdrowia dziecka; 5) karta informacyjna z leczenia szpitalnego; 5a) karta segregacji medycznej - w przypadku, o którym mowa w § 20a ust. 3; 6) informacja dla lekarza kierującego świadczeniobiorcę do poradni specjalistycznej lub leczenia szpitalnego o rozpoznaniu, sposobie leczenia, rokowaniu, ordynowanych produktach leczniczych, środkach spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyrobach medycznych, w tym okresie ich stosowania i sposobie dawkowania oraz wyznaczonych wizytach kontrolnych, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 137 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146); 6a) Indywidualny Plan Opieki Medycznej; 7) książeczka szczepień, o której mowa w ustawie z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi; 7a) Karta Szczepień; 8) karta medycznych czynności ratunkowych; 8a) karta medyczna lotniczego zespołu ratownictwa medycznego; 9) zaświadczenie, orzeczenie, opinia; 10) dokumentacja określona w innych przepisach prawa powszechnie obowiązującego. W związku z powyższym należało stwierdzić, że dołączona przez Skarżącą do pisma z 29 maja 2026r. Karta zleceń i zaleceń stanowi dokumentację medyczną w rozumieniu § 2 ust. 4 ww. rozporządzenia w sprawie dokumentacji medycznej a przez to fakt jej wydania nie może zostać pominięty w toku rozpoznania tej sprawy. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. przeprowadził uzupełniający dowód z tego dokumentu, gdyż uznał, że jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości a nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Należy tutaj zaznaczyć, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, jednak art. 106 § 3 P.p.s.a. generalnie odnosi się do kompetencji sądu administracyjnego do przeprowadzenia dowodów, bez ograniczenia jej jedynie do czynności realizowanych wyłącznie na rozprawie (tak wyrok NSA z 2 grudnia 2025r. I GSK 1022/21, dost. baza CBOSA). W związku z powyższym w ocenie Sądu wstawiona przez lekarza neurologa dokumentacja z 19 maja 2026r. wskazuje na to, że doszło do odroczenia terminu wykonania obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 6 lit. a u.p.e.a. co świadczy o braku wymagalności tego obowiązku. Uwzględnienie powyższej okoliczności staje się konieczne gdyż w niniejszej sprawie Sąd kontroluje postanowienie, wydane w ramach postępowania egzekucyjnego, które jest w toku a dotyczy obowiązku wynikającego z mocy prawa. Ponadto odroczenie terminu wykonana obowiązku stanowi przesłankę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego w całości lub w części na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Jak przewiduje natomiast art. 34 § 4 pkt 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny po otrzymaniu zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowienia o uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 6, jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku, niemająca charakteru trwałego, wystąpiła po wszczęciu egzekucji administracyjnej - zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części. Zatem jeśli w postanowieniu o uznaniu zarzutu wierzyciel stwierdzi, że przyczyna braku wymagalności obowiązku wystąpiła po wszczęciu postępowania egzekucyjnego stanowi to podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego w całości lub części. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy w sposób zgodny z wymogami, wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a. sprawa rozpoznania zarzutów powinna być przeprowadzona ponownie. Odroczenie obowiązku szczepienia ma kluczowy wpływ na sposób rozpoznania złożonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym i bezpośrednio rzutuje na wymagalność obowiązku szczepień oraz na przebieg postępowania egzekucyjnego i dopuszczalność jego prowadzenia. Z tej przyczyny Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie PPIS z 17 października 2025r. Na podstawie art. 200 w zw. z art. 210 § 2 P.p.s.a. Sąd na rzecz Skarżącej zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości odpowiadającej uiszczonemu wpisowi sądowemu. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a.