II SA/Rz 13/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi D. G. na postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie z dnia 30 października 2025 r. nr SP.9022.1.356.2025.AB w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej - oddala skargę -

Przedmiotem skargi D.G. (dalej: "skarżący") jest postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (dalej: "PPWIS" lub "organ odwoławczy") z dnia 30 października 2025 r. nr SE.9022.1.356.2025.LB, w sprawie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, wydane w następującym stanie faktycznym. W dniu 14 maja 2025 r. Państwowy Powiatowy Inspektora Sanitarny w [...] (dalej: "PPIS" lub "organ I instancji"), działając jako wierzyciel, wystawił tytuł nr [...], dotyczący obowiązku wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka Z.G., ur. [...] lipca 2015 r., przeciwko chorobom: odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), różyczce (dawka przypominająca). Tytuł wykonawczy został przesłany PPWIS w celu wszczęcia egzekucji. Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2025 r. PPWIS nałożył na skarżącego grzywnę, w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wymienionego w ww. tytule wykonawczym. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie oraz zgłosił zarzuty do prowadzonego postępowania egzekucyjnego, podnosząc brak wymagalności obowiązku, niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ. Podniósł również, że Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej ogłaszany w formie komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego nie jest źródłem prawa obowiązującego w Polsce, bowiem nie mieści się w katalogu źródeł prawa wymienionych w art. 87 Konstytucji RP. Po rozpatrzeniu wniesionych zarzutów, PPIS działając na podstawie art. 17 § 1, art. 18, art. 33 § 1 i 2 pkt 6, art. 34 § 2 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132; dalej: "u.p.e.a."), postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2025 r. nr PSE.966.8.286.2025.AC, oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, uznając je za niezasadne. Organ I instancji wyjaśnił, że przez wymagalność należy rozumieć stan faktyczny, w którym upłynął czas na dobrowolne wykonanie obowiązku, a jego wierzyciel ma prawo podjąć czynności zmierzające do jego wyegzekwowania. Wskazał dalej, że schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077; dalej: "rozporządzenie"). Organ zaznaczył, że to na podstawie tego rozporządzenia został wystawiony tytuł wykonawczy i jego przepisy są wymieniane jako podstawa prawna obowiązku, zatem przywoływane w uzasadnieniu zarzutów argumenty prawne Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, jako źródła obowiązku szczepień nie są adekwatne do stanu prawnego obowiązującego w dacie wystawienia tytułu wykonawczego, do którego skarżący zgłosił zarzuty. Jak dalej wskazał organ I instancji, z karty uodpornienia wynika, że dziecko poddano szczepieniom ochronnym (przeciwko gruźlicy, WZW typ B - 1, 2, 3 dawka, poliomyelitis -1, 2, 3, 4 dawka i dawka przypominająca, Haemophilus Influenzae typu b – 1, 2, 3, 4 dawka, błonica, tężec, krztusiec 1, 2, 3, 4 dawka i 1 dawka przypominająca, odra, nagminne zapalenie przyusznic (śwince), różyczka - dawka podstawowa), zaś co do pozostałych szczepień przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym nr [...] terminy tych szczepień według schematów szczepień określonych w załączniku do ww. rozporządzenia już upłynęły (szczepienie przypominające przeciw odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic, różyczce powinno być podane od ukończenia 5. roku życia do ukończenia 6. roku życia). Tak więc w przypadku dziecka zobowiązanego termin wykonania szczepienia przypominającego już bezskutecznie minął, a w związku z tym, że dziecko jeszcze nie ukończyło 19 roku życia obowiązek ten nie wygasł i możliwa jest jego przymusowa egzekucja. Organ wskazał kolejno, że zarzut niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, wynikający z faktu, że zdaniem zobowiązanego niemożliwe jest przeprowadzenie szczepienia bez wykonania badania kwalifikacyjnego, zaś w dniu wystawienia tytułu wykonawczego dziecko nie miało wykonanego badania kwalifikującego do szczepień, nie mieści się w podstawach prawnych zarzutów określonych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Organ wyjaśnił jednak w tym zakresie, że przyczyną niepoddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym było niestawienie się przez rodzica z dzieckiem na badaniu kwalifikacyjnym, co również według ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych nie stanowi przesłanki do uznania, że "obowiązek jest niewykonalny". Podobnie zarzut prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, także nie mieści się w katalogu zarzutów wymienionych w art. 33 u.p.e.a. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie oraz sformułował dodatkowe zarzuty względem prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Skarżący zarzucił, że organ nie odniósł się do stawianych zarzutów, przytaczając jedynie treść przepisów prawa. Zarzucił również brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak indywidualnego kalendarza szczepień, brak kwalifikacji do obowiązkowych szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, jak również ograniczenie uzasadnienia do szerokiego wskazania podstawy prawnej obowiązku, z pominięciem przez organ okoliczności faktycznych podnoszonych w zarzutach, w szczególności co do braku wymagalności obowiązku. W wyniku rozpoznania powyższego zażalenia, PPWIS opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 30 października 2025 r., utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy, w pełni podzielając przedstawione przez PPIS stanowisko. Zdaniem organu zarzuty zgłoszone przez skarżącego nie wykazują, aby prowadzona egzekucja była niezgodna z prawem, dotyczyła obowiązku nieistniejącego lub wygasłego, ani też aby zachodziły inne przesłanki uzasadniające ich uwzględnienie w trybie art. 33 § 1 u.p.e.a. Organ odwoławczy wyjaśnił na wstępie, że podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924; dalej: "u.z.z.ch."), który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2, w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. dziecko) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę, albo jej opiekun faktyczny (zwykle są to rodzice). Obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym ma charakter osobistego świadczenia osoby zobowiązanej, wynikającego z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, a jego niewykonanie skutkuje wszczęciem postępowania egzekucyjnego. PPWIS uznał zarzuty odwołania za niezasadne, uznając stanowisko wierzyciela w tym zakresie za prawidłowe. Organ zaznaczył, że argument dotyczący braku przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego przed szczepieniem, nie wpływa na istnienie ani wykonalność obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, wynikającego z przepisów u.z.z.ch., jak też nie mieści się w katalogu podstaw zarzutów określonych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wyjaśnił, że badanie kwalifikacyjne stanowi element procedury medycznej poprzedzającej wykonanie szczepienia, a nie odrębny warunek powstania lub istnienia obowiązku. Dotyczy kwestii medycznych i organizacyjnych, a nie przesłanek egzekucyjnych w rozumieniu ustawy. Zarzut dotyczący prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny również nie mieści się w katalogu zarzutów określonych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Jednakże organ wyjaśnił, że Wojewoda Podkarpacki w dniu 13 czerwca 2019 r. porozumieniem zawartym z Podkarpackim Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym powierzył prowadzenie spraw z zakresu egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym organom Państwowej Inspekcji Sanitarnej. PPWIS za bezzasadny uznał również zarzut naruszenia art. 104 § 2 w zw. z art. 107 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. Zaznaczył, że wierzyciel dokonał merytorycznego odniesienia się do zgłoszonych zarzutów, wskazując przepisy dotyczące obowiązkowych szczepień ochronnych w kontekście stanu faktycznego, który pozostaje bezsporny. Podniesione przez stronę zarzuty miały charakter polemiczny wobec obowiązującego stanu prawnego, a nie wobec działań organu. Podobnie zarzutu naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a, okazał się zdaniem organu odwoławczego bezskuteczny. Przytoczenie przez wierzyciela odpowiednich regulacji prawnych nie miało charakteru wybiórczego, lecz stanowiło niezbędny element merytorycznej oceny zarzutów, dokonanej w kontekście stanu faktycznego sprawy i treści obowiązujących przepisów. Wierzyciel dokonał analizy zarówno aspektów formalnych, jak i merytorycznych sprawy. W kwestii pozostałych zarzutów PPWIS wskazał, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika wprost z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, co oznacza, że nie jest on uzależniony od uprzedniego wydania indywidualnego kalendarza szczepień czy też od przeprowadzenia konkretnego badania kwalifikacyjnego. Indywidualne ustalenie terminu szczepienia ma miejsce jedynie w przypadku, gdy w trakcie kwalifikacji lekarskiej zostaną stwierdzone przeciwwskazania czasowe lub trwałe. Podkreślił również, że to na rodzicu lub opiekunie prawnym dziecka ciąży obowiązek zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza celem przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego przed szczepieniem. W tytule wykonawczym szczegółowo opisano treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując kogo i czego dotyczy z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane u dziecka, prawidłowo wskazując podstawę prawną obowiązku. Organ zaznaczył również, że w aktach sprawy brak jest kopii karty uodpornienia, na którą powołuje się skarżący na potwierdzenie wykonania szczepień, czy też innego dokumentu. Tym samym brak jest podstaw do uznania, że obowiązek jest zrealizowany. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący zarzucił organowi: 1. naruszenie art. 124 § 2 k.p.a., poprzez brak wskazania w uzasadnieniu skarżonego postanowienia podstawy prawnej wymagalności obowiązku; 2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że skarżący nie wykonał obowiązku, podczas gdy obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na brak kwalifikacji do szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań, brak wskazania przez wierzyciela podstawy faktycznej określenia wymagalności obowiązku, brak ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień; 3. naruszenie art. 7, art. 7a, art. 77 i art. 81a k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 u.p.e.a., poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącego, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego; 4. naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżący uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a strona podjęła kroki w celu realizowania obowiązku. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o wstrzymanie jego wykonania. W uzasadnieniu skargi rozwinął powyższe zarzuty. Podniósł także, że wierzyciel w tytule wykonawczym i w upomnieniu wezwał go do wykonania odmiennych, nietożsamych obowiązków, co skutkuje brakiem klarowności co do rzeczywistego zakresu żądanego działania. Zaznaczył, że nie został wezwany do uzupełnienia braków formalnych zażalenia poprzez załączenie kopii dokumentacji, a zatem uznać należy, że dokumenty te zostały do niego załączone. Ponadto w sprawie bezsporne pozostaje, że wymagalność obowiązku szczepień ochronnych wobec małoletniej nie została określona przez jedyny uprawniony do tego z mocy ustawy podmiot, tj. lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, a zatem brak formalnego potwierdzenia kwalifikacji pacjenta do zabiegu. Przede wszystkim zaś ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego nie sposób określić, jakie konkretnie przeciwwskazania i do jakich szczepień ochronnych zostały przez lekarza wykluczone. W odpowiedzi na skargę PPWIS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a. W myśl tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiotem skargi jest wydane na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. postanowienie PPWIS dotyczące oddalenia zarzutów Skarżącego złożonych w postępowaniu egzekucyjnym zmierzającym do wyegzekwowania obowiązku o charakterze niepieniężnym, polegającego na poddaniu dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Stosownie do treści art. 15 § 1 u.p.e.a., egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Stosownie do art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a., b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a., c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. W rozpoznawanej sprawie podstawą zarzutów Skarżącej było: - przedawnienie obowiązku – zdaniem Skarżącej Organ nie przeanalizował wymagalności poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych; - brak wymagalności obowiązku – jak podała Skarżąca rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej. W ocenie Sądu podniesione przez Skarżącą zarzuty są bezzasadne, a zatem prawidłowym rozstrzygnięciem w niniejszej sprawie jest ich oddalenie, na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. W pierwszej kolejności należy wskazać, że postępowanie egzekucyjne zostało poprzedzone doręczeniem Skarżącemu upomnienia nr [...] z dnia 12 marca 2025 r., które zwierało wezwanie do wykonania obowiązku zaszczepienia małoletniej Z.G. obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi przeciwko wymienionym w upomnieniu chorobom (k. 4 akt adm.). Odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), różyczce (dawka przypominająca). Z powodu niewykonania obowiązku, na wniosek wierzyciela – Powiatowego Państwowego Inspektora Sanitarnego wszczęto postępowanie egzekucyjne stwierdzające obowiązek poddania córki Skarżącego obowiązkowym szczepieniom ochronnym wymienionym w tytule, które nie zostały wykonane w obowiązujących terminach. Tytuł wykonawczy wystawiony został na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2, art. 17 u.z.z.ch. oraz § 2, § 3, załącznika nr 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Podstawę prawną egzekwowanego względem skarżącego obowiązku stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.ch. Zgodnie z powołanym przepisem, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z.ch., jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy tym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.ch.). W myśl zaś art. 17 ust. 1 u.z.z.ch., osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.ch., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.ch.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.ch.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.ch.). Z art. 17 ust. 2, 3 i 4 u.z.z.ch. wynika więc, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. W przepisie art. 17 ust. 10 u.z.z.ch. udzielona została delegacja ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, do określenia w drodze rozporządzenia m. in: wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1) oraz osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a), sposobu przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4) oraz trybu przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), przy uwzględnieniu danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, aktualnej wiedzy medycznej oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia. W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, które zastąpiło wcześniejsze rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172). W dacie wystawienia tytułu wykonawczego, w niniejszej sprawie 22 maja 2025 r., obowiązywało rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r., które weszło w życie z dniem 1 października 2023 r. Zatem szczegółowy harmonogram szczepień nie był już określany na podstawie kwestionowanego pod względem spełnienia standardów konstytucyjnych Komunikatu GIS. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. zostało wprowadzone po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 maja 2023 r., SK 81/19. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym, wbrew zarzutom Skarżącego, nie budzi wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.z.z.ch., skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności. Powołane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne. W wystawionym tytule wykonawczym wskazano, zgodnie ze schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, że brakujące szczepienia ochronne u Z.G. to szczepienia przeciwko odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), różyczce (dawka przypominajaca). Wskazane szczepienia zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia, a choroby, których dotyczą, zostały wymienione w § 2 rozporządzenia. W § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. Zgodnie z powołanym przepisem, następujące grupy osób są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek: 1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia - szczepieniom przeciw gruźlicy, 2) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) błonicy, b) krztuścowi, c) tężcowi, 3) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia - szczepieniom przeciw: a) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, b) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, 4) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), 5) dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) odrze, b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), c) różyczce, 6) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia - szczepieniom przeciw zakażeniom powodowanym przez rotawirusy, 7) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Wobec powyższego w dacie wystawienia tytułu wykonawczego, jak również na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, wszystkie wymienione w tytule szczepienia były w stosunku do syna Skarżącej obowiązkowe i wymagalne. Istotne jest, że ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne, którego celem jest stwierdzenie, czy w danym indywidualnym przypadku nie istnieją przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Procedura poddania się szczepieniu ochronnemu jest działaniem profilaktycznym, realizowanym w podmiocie leczniczym przez personel uprawniony, na którą składają się nierozerwalnie dwie czynności: 1) badanie lekarskie poprzedzające kwalifikację do szczepienia oraz 2) podanie szczepionki doustne lub wykonanie iniekcji u pacjenta. Zatem tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy w związku ze stanem zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia nie występują przeszkody, które wykluczają wykonanie szczepienia. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone tylko przez lekarza, do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. Stosownie do art. 17 ust. 5 u.z.z.ch., w przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. W myśl zaś § 11 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 12 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. W okolicznościach niniejszej sprawy Skarżący nie przedstawił zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, z którego wynikałoby, że na dzień wystawienia tytułu wykonawczego lekarz stwierdził u jego córki przeciwwskazania do przeprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych. W tej sytuacji obowiązek Skarżącego poddania małoletniej córki szczepieniom ochronnym istniał i był wymagalny w dacie wystawienia upomnienia. Tym samym zarzuty skargi w przedmiocie braku wymagalności obowiązku, we wskazanym w skardze zakresie, są bezzasadne. Niewykonanie obowiązku stanowi natomiast podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego. Nie może być tak, że brak wykonanego lekarskiego badania kwalifikacyjnego w dniu wystawienia tytułu wykonawczego powoduje, że obowiązek poddania dziecka szczepieniu był i jest niewykonalny. Chybione są zarzuty skarżącego dotyczące braku wymagalności obowiązków. Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających odroczenie obowiązku szczepienia dziecka. Jak wyjaśnił organ rodzice małoletniego dziecka nie zgłosili się w ogóle z małoletnią do placówki prowadzącej szczepienia ochronne. Tym samym uniemożliwili przeprowadzenie badania kwalifikacyjnego, wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym a co za tym idzie wykluczenia przeciwwskazań lub skierowania dziecka na konsultację specjalistyczną. Z powyższych ustaleń wynika zatem jednoznacznie, że brak jest dokumentów, które potwierdziłyby istnienie przeciwskazań do podania obowiązkowych szczepionek, a tylko w takim przypadku można byłoby mówić o odroczeniu obowiązku szczepienia. Wbrew zarzutom Skarżącego poddane kontroli postanowienie PPWIS oraz poprzedzające je postanowienie PPIS wskazują podstawy prawne i treść podlegającego egzekucji obowiązku. W szczególności uzasadnienie postanowienia Organu II instancji podaje i jednocześnie dokonuje wykładni kluczowych względem istnienia obowiązku szczepienia przepisów ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Organ wyjaśnił więc treść art. 17 ust. 2 u.z.z.ch., podając m.in., że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Podobnie organ odniósł się obszernie do zarzutu braku wymagalności obowiązku, przytaczając treść art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.z.z.ch. Raz jeszcze wypada przypomnieć, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny, a jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu. Skarżąca nie przedstawiła żadnego zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, z którego wynikałoby, że na dzień wystawienia tytułu wykonawczego lekarz stwierdził przeciwwskazania do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego/szczepień ochronnych (zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych). Syn Skarżącej nie został zaszczepiony. W tej sytuacji obowiązek Skarżącej poddania małoletniego syna szczepieniom ochronnym istniał i był wymagalny w dacie wystawienia upomnienia, a następnie wystawienia tytułu wykonawczego oraz wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Niewykonanie obowiązku stanowi natomiast podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego. Obowiązkowe szczepienia ochronne są wykonywane zgodnie ze schematem wskazanym w Charakterystyce Produktu Leczniczego szczepionki, którą jest wykonywane szczepienie ochronne, po przeprowadzonym przez lekarza badaniu kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania szczepienia. Schematy obowiązkowych szczepień ochronnych dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia określa załącznik nr 1 do rozporządzenia. Indywidualny kalendarz szczepień ustalany jest przez lekarza zgodnie ze schematem szczepień. Sąd nie stwierdził naruszenia Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1, art. 47, art. 68 Konstytucji RP i ograniczenia przysługującego Skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia, Sąd wyjaśnia, że chroniona Konstytucją RP wolność decydowania o swoim życiu osobistym nie ma charakteru absolutnego i doznaje stosownych ograniczeń właśnie m. in. ze względu na ochronę zdrowia. Profilaktyka szerzenia się chorób zakaźnych jest bowiem konstytucyjnym obowiązkiem władz krajowych. Taką tezę można wywodzić z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, z którego wynika, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego "(...) zdrowia (...). Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw". Taką ustawą jest u.z.z.ch., nakładająca na obywatela obowiązek realizacji szczepień ochronnych. Zgodnie natomiast z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP, każdy ma prawo do ochrony zdrowia a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji RP). Zgodnie art. 68 ust. 4 Konstytucji RP, władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych, w tym zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Działania te skupiają się na właściwej regulacji prawnej szczepień ochronnych, działalności oświatowo-zdrowotnej, egzekwowaniu obowiązku poddawania się szczepieniom w odniesieniu do tych szczepień ochronnych, które są szczepieniami obowiązkowymi, zapewnieniu bezpieczeństwa szczepień ochronnych. Z powyższego wynika zatem, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. Obowiązek ten wpisuje się również w obowiązki rodziców sprawujących/wykonujących władzę rodzicielską względem dziecka z uwzględnieniem zarówno jego dobra, jak i interesu społecznego. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny w sposób wolny od ideologicznych uprzedzeń i dobrowolnie poddawali dziecko szczepieniom ochronnym, m. in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.ch. i równocześnie, by chronić prawa dziecka, których ochronę zapewnia Rzeczpospolita Polska, o czym stanowi art. 72 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z 12 lipca 2017 r. II GSK 3542/15). Nadto, jak już wyżej wskazano, ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Nie można przyjąć, aby tego rodzaju rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności (por. wyrok NSA z 22 listopada 2017 r. II OSK 389/16). Z faktu, że obowiązek szczepień ochronnych w Polsce, jak już wyjaśniono powyżej, jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych, a jego wykonanie jest zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami kodeksu wykroczeń wynika konkluzja, że materia dotycząca szczepień ochronnych nie należy do sfery prywatności jednostki (wyroki NSA z 6 kwietnia 2011 r. II OSK 32/11 i z 10 lutego 2021 r. II OSK 1622/18). Podobne stanowisko wyraził WSA w Bydgoszczy w wyroku z 17 kwietnia 2024 r. II SA/Bd 1408/23, WSA w Szczecinie w wyroku z 18 marca 2025 r. II SA/Sz 961/24. Sąd zwraca ponadto uwagę, że również organizacje odpowiedzialne za ochronę zdrowia w sposób jednoznaczny i zdecydowany opowiadają się za utrzymaniem obowiązku szczepień ochronnych. Krajowy Konsultant ds. Epidemiologii pismem z 15 października 2018 r. podkreślił, że: "dla środowiska medycznego ocena wartości i zasadności szczepień jest jednoznaczna. Dostępne dowody związane z bezpieczeństwem i skutecznością szczepień oparte na medycynie opartej na faktach (EBM) jednoznacznie przemawiają za oceną szczepień jako jednego z największych dobrodziejstw współczesnej medycyny. Lekarze, którzy swoją wiedzę opierają na faktach naukowych i badaniach poprawnych pod względem metodologicznym oraz opublikowanych w uznanych czasopismach naukowych przez duże zespoły badawcze z różnych krajów, nie mają wątpliwości co do zasadności szczepień. Zgromadzone na przestrzeni ostatnich dziesiątków lat wyniki prawidłowo metodologicznie przeprowadzonych badań klinicznych i epidemiologicznych oraz nasza wiedza związana z prowadzonym monitorowaniem bezpieczeństwa szczepień, restrykcyjne wymagania dotyczące kontroli oraz grupa instytucji zaangażowanych w kontrolę szczepionek, pozwala nam z pełnym przekonaniem twierdzić, że na rynku dostępne są szczepionki o potwierdzonym profilu bezpieczeństwa oraz tak wysokiej jak to możliwe skuteczności. Utrzymanie obowiązku szczepień oraz podjęcie konkretnych działań edukacyjnych oraz informacyjnych na poziomie różnych środowiskach wydaje się obecnie koniecznością" – (por. https://szczepienia.pzh.gov.pl). Analogiczne stanowisko zajmują również inne środowiska naukowe i lekarskie, w tym Rada Naukowa Instytutu Matki i Dziecka oraz Instytut "Pomnik - Centrum Zdrowia Dziecka". Światowa Organizacja Zdrowia (World Health Organization - WHO) stoi na stanowisku, że szczepienia ochronne zapobiegają chorobom zakaźnym przyczyniając się do zmniejszenia śmiertelności u dzieci na całym świecie. Wskazać również należy na wyrok Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 8 kwietnia 2021 r. (sprawa nr 47621/13 - Vavřička i inni), zapadłym na tle stosowania czeskich przepisów dotyczących szczepień ochronnych. Trybunał wskazał, że obowiązek szczepienia stanowi ingerencję w integralność fizyczną osoby i jako przymusowa interwencja medyczna wchodzi w zakres gwarancji prawa do poszanowania życia prywatnego i art. 8 Konwencji. Zdaniem Trybunału, ustawowy nakaz szczepień i wynikające stąd sankcje administracyjne realizują ważne cele społeczne, to jest ochronę zdrowia publicznego i ochronę praw innych osób: szczepienia chronią zarówno osoby zaszczepione, jak i osoby, które z powodów medycznych nie mogą się zaszczepić, a tym samym polegają na tzw. "stadnej" odporności całego społeczeństwa. Wskazano, że ustawowy obowiązek szczepień stanowczo poparły w pozwanym państwie wszelkie autorytety medyczne, a obowiązkowe szczepienia mogą zostać uznane za prawidłową reakcję organów państwowych wobec pilnej potrzeby ochrony zdrowia publicznego i indywidualnych osób przed ciężkimi chorobami. Trybunał podkreślił również, że w przypadku dziecka nadrzędną przesłanką jest jego dobro, a zaszczepienie i ochrona przed groźnymi chorobami bezsprzecznie leżą w interesie dziecka. Celem polityki szczepień jest ochrona każdego dziecka - czy to zaszczepionego indywidualnie, czy w drodze odporności "stadnej" - przed poważnymi chorobami. Tym samym ingerencja w prawo do poszanowania prywatności strony skarżącej nie mogła zostać uznana za naruszenie ze względu na ważne interesy społeczne, które realizowała. Nie doszło zatem do naruszenia art. 8 Konwencji (por. K. Warecka, Obowiązek szczepienia a Konwencja Praw Człowieka. Omówienie wyroku Wielkiej Izby ETPC z dnia 8 kwietnia 2021 r., nr 47621/13, System Informacji Prawnej LEX/el 2021). Z tych wszystkich względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.