Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Rz 52/26

Wyrok WSA w Rzeszowie z 2 czerwca 2026 r., II SA/Rz 52/26 – nadzór sanitarny

Wynik

oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia
2 czerwca 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi D. G. na postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie z dnia 14 listopada 2025 r. nr SP.9022.1.317.2025.LB w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej - oddala skargę -

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi D.G. (dalej: "skarżący") jest postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (dalej: "PPWIS" lub "organ odwoławczy") z dnia 14 listopada 2025 r. nr SE.9022.1.317.2025.LB, w sprawie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, wydane w następującym stanie faktycznym. W dniu 8 maja 2025 r. Państwowy Powiatowy Inspektora Sanitarny w [...] (dalej: "PPIS" lub "organ I instancji"), działając jako wierzyciel, wystawił tytuł nr [...], dotyczący obowiązku wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka A.G., ur. [...] 2020 r., przeciwko chorobom: 1) błonicy, tężcowi i krztuścowi (IV dawka podstawowa); 2) ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) (III dawka podstawowa); 3) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus Infuenzae typ B (IV dawka podstawowa). Tytuł wykonawczy został przesłany PPWIS w celu wszczęcia egzekucji. Postanowieniem z dnia 30 maja 2025 r. PPWIS nałożył na skarżącego grzywnę, w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wymienionego w ww. tytule wykonawczym. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie oraz zgłosił zarzuty do prowadzonego postępowania egzekucyjnego, podnosząc brak wymagalności obowiązku, niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ. Podniósł również, że Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej ogłaszany w formie komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego nie jest źródłem prawa obowiązującego w Polsce, bowiem nie mieści się w katalogu źródeł prawa wymienionych w art. 87 Konstytucji RP. Po rozpatrzeniu wniesionych zarzutów, PPIS działając na podstawie art. 17 § 1, art. 18, art. 33 § 1 i 2 pkt 6, art. 34 § 2 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132; dalej: "u.p.e.a."), postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2025 r. nr PSE.966.8.284.2025.AC, oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, uznając je za niezasadne. Organ I instancji wyjaśnił, że przez wymagalność należy rozumieć stan faktyczny, w którym upłynął czas na dobrowolne wykonanie obowiązku, a jego wierzyciel ma prawo podjąć czynności zmierzające do jego wyegzekwowania. Wskazał dalej, że schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077; dalej: "rozporządzenie"). Organ zaznaczył, że to na podstawie tego rozporządzenia został wystawiony tytuł wykonawczy i jego przepisy są wymieniane jako podstawa prawna obowiązku, zatem przywoływane w uzasadnieniu zarzutów argumenty prawne Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, jako źródła obowiązku szczepień nie są adekwatne do stanu prawnego obowiązującego w dacie wystawienia tytułu wykonawczego, do którego skarżący zgłosił zarzuty. Jak dalej wskazał organ I instancji, z karty uodpornienia wynika, że dziecko poddano szczepieniom ochronnym (przeciwko gruźlicy, WZW typ B - 1, 2, 3 dawka, poliomyelitis -1, 2 dawka i dawka przypominająca, Haemophilus Influenzae typu b – 1, 2, 3 dawka, Streptococus pneumonieae-1, 2, 3 dawka, błonica, tężec, krztusiec 1, 2, 3 dawka, zaś co do pozostałych szczepień przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym nr [...] terminy tych szczepień według schematów szczepień określonych w załączniku do ww. rozporządzenia już upłynęły. Tak więc w przypadku dziecka zobowiązanego termin wykonania szczepienia przypominającego już bezskutecznie minął, a w związku z tym, że dziecko jeszcze nie ukończyło jeszcze 5 roku życia w odniesieniu do szczepień przeciwko Haemophilus Influenzae typu b i 19 roku życia w odniesieniu do pozostałych szczepień, obowiązek ten nie wygasł i możliwa jest jego przymusowa egzekucja. Organ wskazał kolejno, że zarzut niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, wynikający z faktu, że zdaniem zobowiązanego niemożliwe jest przeprowadzenie szczepienia bez wykonania badania kwalifikacyjnego, zaś w dniu wystawienia tytułu wykonawczego dziecko nie miało wykonanego badania kwalifikującego do szczepień, nie mieści się w podstawach prawnych zarzutów określonych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Organ wyjaśnił jednak w tym zakresie, że przyczyną niepoddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym było niestawienie się przez rodzica z dzieckiem na badaniu kwalifikacyjnym, co również według ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych nie stanowi przesłanki do uznania, że "obowiązek jest niewykonalny". Podobnie zarzut prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, także nie mieści się w katalogu zarzutów wymienionych w art. 33 u.p.e.a. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie oraz sformułował dodatkowe zarzuty względem prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Skarżący zarzucił, że organ nie odniósł się do stawianych zarzutów, przytaczając jedynie treść przepisów prawa. Zarzucił również brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak indywidualnego kalendarza szczepień, brak kwalifikacji do obowiązkowych szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, jak również ograniczenie uzasadnienia do szerokiego wskazania podstawy prawnej obowiązku, z pominięciem przez organ okoliczności faktycznych podnoszonych w zarzutach, w szczególności co do braku wymagalności obowiązku. W wyniku rozpoznania powyższego zażalenia, PPWIS opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 14 listopada 2025 r., w pkt 1. uchylił zaskarżone postanowienie oraz w pkt 2. uznał zarzut dotyczący braku wymagalności obowiązku szczepienia przeciwko inwazyjnym zakażeniom Haemophilus Influenzae typ B (IV dawka podstawowa), zaś w pozostałym zakresie oddalił zarzuty. Organ odwoławczy stwierdził, że na dzień orzekania zasadny jest zarzut dotyczący braku wymagalności szczepienia przeciwko inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b. Zgodnie bowiem z § 3 ust. 1 pkt 2 lit. a i lit. b rozporządzenia, obowiązek szczepień przeciwko tej chorobie dotyczy dzieci od ukończenia 6 tygodnia życia do ukończenia 5 roku życia. Obecnie małoletnia córka zobowiązanego ma ukończony 5 rok życia, a zatem minął okres, w którym obowiązek szczepień przeciwko inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b winien być wykonany. W pozostałym zakresie PPWIS uznał zarzuty za niezasadne, uznając stanowisko wierzyciela w tym zakresie za prawidłowe. W kwestii naruszenia art. 104 § 2 w zw. z art. 107 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a., podał, że wierzyciel dokonał merytorycznego odniesienia się do zgłoszonych zarzutów, wskazując przepisy dotyczące obowiązkowych szczepień ochronnych w kontekście stanu faktycznego, który pozostaje bezsporny. Podniesione przez stronę zarzuty miały charakter polemiczny wobec obowiązującego stanu prawnego, a nie wobec działań organu. Podobnie zarzutu naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a, okazał się zdaniem organu odwoławczego bezskuteczny. Przytoczenie przez wierzyciela odpowiednich regulacji prawnych nie miało charakteru wybiórczego, lecz stanowiło niezbędny element merytorycznej oceny zarzutów, dokonanej w kontekście stanu faktycznego sprawy i treści obowiązujących przepisów. Wierzyciel dokonał analizy zarówno aspektów formalnych, jak i merytorycznych sprawy. W kwestii pozostałych zarzutów PPWIS wskazał, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika wprost z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, co oznacza, że nie jest on uzależniony od uprzedniego wydania indywidualnego kalendarza szczepień czy też od przeprowadzenia konkretnego badania kwalifikacyjnego. Indywidualne ustalenie terminu szczepienia ma miejsce jedynie w przypadku, gdy w trakcie kwalifikacji lekarskiej zostaną stwierdzone przeciwwskazania czasowe lub trwałe. Podkreślił również, że to na rodzicu lub opiekunie prawnym dziecka ciąży obowiązek zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza celem przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego przed szczepieniem. W tytule wykonawczym szczegółowo opisano treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując kogo i czego dotyczy z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane u dziecka, prawidłowo wskazując podstawę prawną obowiązku. Organ zaznaczył również, że w aktach sprawy brak jest kopii karty uodpornienia, na którą powołuje się skarżący na potwierdzenie wykonania szczepień, czy też innego dokumentu. Tym samym organ brak jest podstaw do uznania, że obowiązek jest zrealizowany. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący zarzucił organowi: 1. naruszenie art. 138 § 1 k.p.a., poprzez wydanie rozstrzygnięcia, którego nie przewidują obowiązujące przepisy; 2. naruszenie art. 124 § 2 k.p.a., poprzez brak wskazania w uzasadnieniu skarżonego postanowienia podstawy prawnej wymagalności obowiązku; 3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że skarżący nie wykonał obowiązku, podczas gdy obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na brak kwalifikacji do szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań, brak wskazania przez wierzyciela podstawy faktycznej określenia wymagalności obowiązku, brak ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień; 4. naruszenie art. 7, art. 7a, art. 77 i art. 81a k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 u.p.e.a., poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącego, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego; 5. naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżący uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a strona podjęła kroki w celu realizowania obowiązku. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o wstrzymanie jego wykonania. W uzasadnieniu skargi rozwinął powyższe zarzuty. Podniósł także, że wierzyciel w tytule wykonawczym i w upomnieniu wezwał go do wykonania odmiennych, nietożsamych obowiązków, co skutkuje brakiem klarowności co do rzeczywistego zakresu żądanego działania. Ponadto w sprawie bezsporne pozostaje, że wymagalność obowiązku szczepień ochronnych wobec małoletniej nie została określona przez jedyny uprawniony do tego z mocy ustawy podmiot, tj. lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, a zatem brak formalnego potwierdzenia kwalifikacji pacjenta do zabiegu. Przede wszystkim zaś ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego nie sposób określić, jakie konkretnie przeciwwskazania i do jakich szczepień ochronnych zostały przez lekarza wykluczone. W odpowiedzi na skargę PPWIS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako: P.p.s.a.), polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a zatem kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa materialnego oraz przepisami postępowania administracyjnego. Uwzględnienie skargi przez uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje jedynie w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 133 § 1 P.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak zakreślone granice kontroli Sąd stwierdził, że nie zachodzą podstawy do wyeliminowania z porządku prawnego zaskarżonego postanowienia, gdyż odpowiada ono obowiązującemu prawu. Przedmiot skargi wniesionej w niniejszej sprawie stanowiło postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 14 listopada 2025 r., którym organ ten uchylił zaskarżone postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (zwany dalej: PPIS lub wierzyciel) z dnia 6 sierpnia 2025 r. znak: PSE.966.8.284.2025AC oraz uznał zarzut dotyczący braku wymagalności obowiązku szczepienia przeciwko inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzaetyp B (IV dawka podstawowa), w pozostałym zakresie oddalając zarzuty strony. Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają między innymi obowiązki o charakterze niepieniężnym, pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Stosownie zaś do art. 26 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. w myśl art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Wnosząc zarzut zobowiązany zakwestionował możliwość prowadzenia egzekucji. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutu ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu, w którym oddala zarzut, uznaje zarzut w całości lub w części, albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu. W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne w stosunku do Skarżącego zostało wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w 8 maja 2025r. przez wierzyciela - PPIS w [...]. Tytuł wykonawczy nr [...] został wystawiony w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust.2 oraz art. 17 u.z.z. oraz § 2, § 3 i załącznik nr 1 rozporządzenia MZ. Podstawę wydania tytułu wykonawczego stanowiło niedopełnienie obowiązku, o charakterze niepieniężnym, polegającego na niepoddaniu dziecka szczepieniu. Jak wynika z akt sprawy do Skarżącego skierowano upomnienie, wzywające do dobrowolnego wykonania obowiązku, której to okoliczności Skarżący nie kwestionuje (upomnienie nie podjęte w terminie (awizowane dwukrotnie w dniach: 18.03.2025r. oraz 26.03.2025 r. Stosownie do art. 44 § 4 k.p.a. wierzyciel uznał upomnienie za doręczone w dniu 01.04.2025 r. (fikcja doręczenia), podnosząc zarzuty, co do braku wymagalności nałożonego obowiązku oraz ogólnie pojętego ograniczenia swobody decyzyjnej rodziców, a także braku zasadności wprowadzania obowiązku szczepień z odwołaniem się do zasad obowiązujących w innych krajach europejskich. Wskazuje także na przedawnienie obowiązku zaszczepienia dziecka, które ukończyło już 6 lat, w stosunku do dawek szczepień, podania których domaga się wierzyciel. Odnosząc się do zarzutów wniesionej skargi, należy w pierwszej kolejności podkreślić, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Źródłem tego prawa jest przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z. zgodnie z którym osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane, na zasadach określonych w ustawie, do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z. jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej, w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny - art. 5 ust. 2 u.z.z. W myśl zaś art. 17 ust. 1 u.z.z. osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 u.z.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. W przepisie art. 17 ust. 10 u.z.z. udzielona została delegacja ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, do określenia w drodze rozporządzenia m.in: wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a), kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne (pkt 3), sposobu przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4) oraz trybu przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), przy uwzględnieniu danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, aktualnej wiedzy medycznej oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia. Jednocześnie w art. 17 ust. 11 u.z.z. przewidziano, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077 ze zm.) powoływane jako rozporządzenie MZ, które obowiązywało w dacie wystawienia tytułu wykonawczego w niniejszej sprawie tj. 18 listopada 2024r. Powołane rozporządzenie określa między innymi: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych, schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (§ 1 pkt 1, 2, 4,5,7 rozporządzenia MZ). Odnosząc się do zarzutów skargi należy podkreślić, że powołane rozporządzenie MZ, które weszło w życie z dniem 1 października 2023 r. zastąpiło wcześniejsze rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172). W dacie wystawienia tytułu wykonawczego w niniejszej sprawie, to jest 18 listopada 2024r. szczegółowy harmonogram szczepień nie był już określany na podstawie kwestionowanego pod względem spełnienia standardów konstytucyjnych Komunikatu GIS. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. zostało wprowadzone po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 maja 2023r., SK 81/19. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.z.z. skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności. Schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 3 ust. 2 rozporządzenia MZ). W stanie prawnym obowiązującym w dacie wystawienia tytułu wykonawczego nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.z.z. skonkretyzowany został w rozporządzeniu MZ. W konsekwencji, w świetle przywołanych przepisów powszechnie obowiązującego prawa nie budzi wątpliwości istnienie i wymagalność obowiązku poddania dziecka Skarżącego w zakresie wynikającym ze skarżonego postanowienia. Zarzut naruszenia art. 138 § 1 k.p.a. jest chybiony. Postanowieniem z dnia 1 października 2025 r., znak: [...] wierzycie! postanowił uznać zarzut wygaśnięcia obowiązku szczepienia przeciwko inwazyjnym zakażeniom Haemophilus Infiuenzae typ B oraz oddalić pozostałe zarzuty wniesione przez stronę. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone stronie w dniu 6 października 2025 r. Na to postanowienie Skarżący złożył zażalenie pismem z dnia 13 października 2025 r. nadanym tego samego dnia. PPWIS, po analizie zarzutów oraz stanowiska wierzyciela, postanowieniem z dnia 14 listopada 2025 r., SE.9022.1.317.2025.LB uchylił zaskarżone postanowienie i uznał zarzut dotyczący braku wymagalności obowiązku szczepienia przeciwko inwazyjnym zakażeniom Haemophilus infiuenzae typ B (IV dawka podstawowa), a w pozostałym zakresie oddalił zarzuty. W dniu 2 grudnia 2025 r. PPWIS wydał postanowienie umarzające postępowanie w części dotyczącej obowiązkowego szczepienia przeciwko inwazyjnym zakażeniom Haemophilus Influenzaetyp B. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 lit. a i lit. b rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 782), obowiązek szczepień przeciwko tej chorobie dotyczy dzieci od ukończenia 6 tygodnia życia do ukończenia 5 roku życia. Obecnie małoletnia córka Zobowiązanego ma ukończony 5 rok żyda. Miną! zatem okres, w którym obowiązek szczepień przeciwko inwazyjnym zakażeniom Haemophilus infiuenzae typu b winien być wykonany. Naruszenie art. 124 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 z późn. zm.) poprzez brak wskazania w uzasadnieniu skarżonego postanowienia podstawy prawnej wymagalności obowiązku. Zarzut naruszenia art. 124 § 2 k.p.a. podniesiony przez Skarżącego w skardze, jest bezzasadny. Z treści uzasadnienia skarżonego postanowienia wynika bowiem w sposób jednoznaczny, jaka jest podstawa prawna wymagalności obowiązku - została ona wskazana poprzez powołanie właściwych przepisów prawnych w tym art. 5 ust 1 pkt 1 lit b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2025 r., poz. 1675), zgodnie z którym osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym oraz odpowiednich regulacji wykonawczych - rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2025 r., poz. 782). Wskazanie podstawy prawnej nie wymaga dosłownego użycia sformułowania "podstawa prawna wymagalności obowiązku", lecz przedstawienia przepisów prawa, z których obowiązek ten wynika. Takie wskazanie znalazło się w uzasadnieniu postanowienia, co spełnia wymogi art. 124 § 2 k.p.a. Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia tj. uznanie przez organ, że Skarżący nie wykonał obowiązku podczas gdy obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na brak kwalifikacji do szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwskazań, brak wskazania przez wierzyciela podstawy faktycznej określenia wymagalności obowiązku, brak ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień. Zarzut ten jest chybiony. PPWIS dokonał oceny stanu faktycznego sprawy, wskazując, że Skarżący nie wykonał obowiązku poddania małoletniej córki szczepieniom ochronnym, wynikającym z przepisów ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Obowiązek ten ma charakter powszechny - dotyczy wszystkich osób objętych wiekiem szczepiennym, o ile nie zachodzą przeciwskazania zdrowotne potwierdzone przez lekarza w ramach kwalifikacji do szczepienia. W niniejszej sprawie Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów, które świadczyłyby o istnieniu przeciwskazań medycznych uniemożliwiających zaszczepienie dziecka. Podnoszony w skardze argument, jakoby obowiązek szczepień nie był wymagalny z uwagi na brak kwalifikacji do szczepień czy przeciwskazań - jest nieprzekonujący i stanowi próbę przerzucenia odpowiedzialności za niewykonanie obowiązku na organ. Obowiązek przedstawienia zaświadczenia o istnieniu przeciwskazań zdrowotnych lub innej dokumentacji medycznej spoczywa na stronie. Brak przeciwskazań nie może być domniemywany - jeżeli strona nie dostarczy dokumentów potwierdzających, że istnieją powody wyłączające możliwość realizacji szczepienia (np. zaświadczenie lekarskie o przeciwskazaniach, decyzja lekarza o odroczeniu szczepienia, czy indywidualny kalendarz szczepień), to obowiązek szczepienia należy uznać za aktualny i wymagalny. Reasumując, zarzut błędu w ustaleniach faktycznych jest bezpodstawny i zmierza do zakwestionowania prawidłowo zastosowanych przepisów prawnych oraz logicznej i zgodnej z zasadami postępowania administracyjnego oceny dowodów. Stanowisko organu znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie sądów NSA w wyroku z dnia 8 marca 2023 r" sygn.. akt II OSK 1812/22 który podkreślił, że: "W sytuacji, gdy brak jest przeciwskazań lekarskich oraz indywidualnego kalendarza szczepień, organ ma podstawy do przyjęcia, że obowiązek szczepienia jest aktualny i wymagalny". Sąd w tym zakresie w całości akceptuje stanowisko organu. Trzeba jednocześnie zauważyć, że ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne, którego celem jest stwierdzenie, czy w danym indywidualnym przypadku nie istnieją przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Poddanie się takiemu badaniu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. W trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, a tym szczepieniem upłynęło 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu, o którym mowa w ust. 4 (art. 17 ust. 3 ustawy). Zgodnie z ust. 4 art. 17 ustawy po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Przepisy ustawy i rozporządzenia przewidują zatem tryb ustalenia, czy dziecko kwalifikuje się do szczepienia w określonym terminie. W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że wynikająca z art. 17 ust. 2 u.z.z. konieczność poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza powinność poddania się również badaniom kwalifikacyjnym, w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Odmowa wzięcia udziału w badaniu uniemożliwia wykonanie szczepienia i powinna być traktowana jako odmowa poddania się temu szczepieniu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lutego 2021 r., sygn. II OSK 1622/18 oraz z 23 czerwca 2022 r., sygn. II OSK 3090/19). Zgodnie z art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji. Art. 8 ust 2 stwierdza wyraźnie, że ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa jest niedopuszczalna, z wyjątkiem jednak przypadków przewidzianych przez ustawę, koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób. Przewidziany zatem w art. 17 u.z.z. obowiązek szczepień mieści się w granicach dopuszczanej prawem ingerencji władzy publicznej w korzystanie z tego prawa do życia prywatnego i rodzinnego. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił jako niezasadną.

Informacje o sprawie

Data wpływu
14 stycznia 2026
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /przewodniczący sprawozdawca/ Jolanta Kłoda-Szeliga Magdalena Józefczyk

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny