Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Rz 12/26

Wyrok WSA w Rzeszowie z 2 czerwca 2026 r., II SA/Rz 12/26 – nadzór sanitarny

Wynik

oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia
2 czerwca 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi D. G. na postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie z dnia 30 października 2025 r. nr SE.9022.1.355.2025.AB w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej - oddala skargę -

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi D.G. (dalej: "skarżący") jest postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (dalej: "PPWIS" lub "organ odwoławczy") z dnia 30 października 2025 r. nr SE.9022.1.355.2025.LB, w sprawie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, wydane w następującym stanie faktycznym. W dniu 14 maja 2025 r. Państwowy Powiatowy Inspektora Sanitarny w R. (dalej: "PPIS" lub "organ I instancji"), działając jako wierzyciel, wystawił tytuł nr [...], dotyczący obowiązku wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka M.G., ur. [...] lipca 2012 r., przeciwko chorobom: odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), różyczce (dawka przypominająca). Tytuł wykonawczy został przesłany PPWIS w celu wszczęcia egzekucji. Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2025 r. PPWIS nałożył na skarżącego grzywnę, w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wymienionego w ww. tytule wykonawczym. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie oraz zgłosił zarzuty do prowadzonego postępowania egzekucyjnego, podnosząc brak wymagalności obowiązku, niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ. Podniósł również, że Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej ogłaszany w formie komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego nie jest źródłem prawa obowiązującego w Polsce, bowiem nie mieści się w katalogu źródeł prawa wymienionych w art. 87 Konstytucji RP. Po rozpatrzeniu wniesionych zarzutów, PPIS działając na podstawie art. 17 § 1, art. 18, art. 33 § 1 i 2 pkt 6, art. 34 § 2 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132; dalej: "u.p.e.a."), postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2025 r. nr PSE.966.8.285.2025.AC, oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, uznając je za niezasadne. Organ I instancji wyjaśnił, że przez wymagalność należy rozumieć stan faktyczny, w którym upłynął czas na dobrowolne wykonanie obowiązku, a jego wierzyciel ma prawo podjąć czynności zmierzające do jego wyegzekwowania. Wskazał dalej, że schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077; dalej: "rozporządzenie"). Organ zaznaczył, że to na podstawie tego rozporządzenia został wystawiony tytuł wykonawczy i jego przepisy są wymieniane jako podstawa prawna obowiązku, zatem przywoływane w uzasadnieniu zarzutów argumenty prawne Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, jako źródła obowiązku szczepień nie są adekwatne do stanu prawnego obowiązującego w dacie wystawienia tytułu wykonawczego, do którego skarżący zgłosił zarzuty. Jak dalej wskazał organ I instancji, z karty uodpornienia wynika, że dziecko poddano szczepieniom ochronnym (przeciwko gruźlicy, WZW typ B - 1, 2, 3 dawka, poliomyelitis -1, 2, 3, 4 dawka i dawka przypominająca, Haemophilus Influenzae typu b – 1, 2, 3, 4 dawka, błonica, tężec, krztusiec 1, 2, 3, 4 dawka i 1 dawka przypominająca, odra, nagminne zapalenie przyusznic (śwince), różyczka - dawka podstawowa), zaś co do pozostałych szczepień przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym nr [...] terminy tych szczepień według schematów szczepień określonych w załączniku do ww. rozporządzenia już upłynęły (szczepienie przypominające przeciw odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic, różyczce powinno być podane od ukończenia 5. roku życia do ukończenia 6. roku życia). Tak więc w przypadku dziecka zobowiązanego termin wykonania szczepienia przypominającego już bezskutecznie minął, a w związku z tym, że dziecko jeszcze nie ukończyło 19 roku życia obowiązek ten nie wygasł i możliwa jest jego przymusowa egzekucja. Organ wskazał kolejno, że zarzut niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, wynikający z faktu, że zdaniem zobowiązanego niemożliwe jest przeprowadzenie szczepienia bez wykonania badania kwalifikacyjnego, zaś w dniu wystawienia tytułu wykonawczego dziecko nie miało wykonanego badania kwalifikującego do szczepień, nie mieści się w podstawach prawnych zarzutów określonych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Organ wyjaśnił jednak w tym zakresie, że przyczyną niepoddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym było niestawienie się przez rodzica z dzieckiem na badaniu kwalifikacyjnym, co również według ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych nie stanowi przesłanki do uznania, że "obowiązek jest niewykonalny". Podobnie zarzut prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, także nie mieści się w katalogu zarzutów wymienionych w art. 33 u.p.e.a. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie oraz sformułował dodatkowe zarzuty względem prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Skarżący zarzucił, że organ nie odniósł się do stawianych zarzutów, przytaczając jedynie treść przepisów prawa. Zarzucił również brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak indywidualnego kalendarza szczepień, brak kwalifikacji do obowiązkowych szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, jak również ograniczenie uzasadnienia do szerokiego wskazania podstawy prawnej obowiązku, z pominięciem przez organ okoliczności faktycznych podnoszonych w zarzutach, w szczególności co do braku wymagalności obowiązku. W wyniku rozpoznania powyższego zażalenia, PPWIS opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 30 października 2025 r., utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy, w pełni podzielając przedstawione przez PPIS stanowisko. Zdaniem organu zarzuty zgłoszone przez skarżącego nie wykazują, aby prowadzona egzekucja była niezgodna z prawem, dotyczyła obowiązku nieistniejącego lub wygasłego, ani też aby zachodziły inne przesłanki uzasadniające ich uwzględnienie w trybie art. 33 § 1 u.p.e.a. Organ odwoławczy wyjaśnił na wstępie, że podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924; dalej: "u.z.z.ch."), który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2, w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. dziecko) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę, albo jej opiekun faktyczny (zwykle są to rodzice). Obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym ma charakter osobistego świadczenia osoby zobowiązanej, wynikającego z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, a jego niewykonanie skutkuje wszczęciem postępowania egzekucyjnego. PPWIS uznał zarzuty odwołania za niezasadne, uznając stanowisko wierzyciela w tym zakresie za prawidłowe. Organ zaznaczył, że argument dotyczący braku przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego przed szczepieniem, nie wpływa na istnienie ani wykonalność obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, wynikającego z przepisów u.z.z.ch., jak też nie mieści się w katalogu podstaw zarzutów określonych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wyjaśnił, że badanie kwalifikacyjne stanowi element procedury medycznej poprzedzającej wykonanie szczepienia, a nie odrębny warunek powstania lub istnienia obowiązku. Dotyczy kwestii medycznych i organizacyjnych, a nie przesłanek egzekucyjnych w rozumieniu ustawy. Zarzut dotyczący prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny również nie mieści się w katalogu zarzutów określonych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Jednakże organ wyjaśnił, że Wojewoda Podkarpacki w dniu 13 czerwca 2019 r. porozumieniem zawartym z Podkarpackim Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym powierzył prowadzenie spraw z zakresu egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym organom Państwowej Inspekcji Sanitarnej. PPWIS za bezzasadny uznał również zarzut naruszenia art. 104 § 2 w zw. z art. 107 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. Zaznaczył, że wierzyciel dokonał merytorycznego odniesienia się do zgłoszonych zarzutów, wskazując przepisy dotyczące obowiązkowych szczepień ochronnych w kontekście stanu faktycznego, który pozostaje bezsporny. Podniesione przez stronę zarzuty miały charakter polemiczny wobec obowiązującego stanu prawnego, a nie wobec działań organu. Podobnie zarzutu naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a, okazał się zdaniem organu odwoławczego bezskuteczny. Przytoczenie przez wierzyciela odpowiednich regulacji prawnych nie miało charakteru wybiórczego, lecz stanowiło niezbędny element merytorycznej oceny zarzutów, dokonanej w kontekście stanu faktycznego sprawy i treści obowiązujących przepisów. Wierzyciel dokonał analizy zarówno aspektów formalnych, jak i merytorycznych sprawy. W kwestii pozostałych zarzutów PPWIS wskazał, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika wprost z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, co oznacza, że nie jest on uzależniony od uprzedniego wydania indywidualnego kalendarza szczepień czy też od przeprowadzenia konkretnego badania kwalifikacyjnego. Indywidualne ustalenie terminu szczepienia ma miejsce jedynie w przypadku, gdy w trakcie kwalifikacji lekarskiej zostaną stwierdzone przeciwwskazania czasowe lub trwałe. Podkreślił również, że to na rodzicu lub opiekunie prawnym dziecka ciąży obowiązek zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza celem przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego przed szczepieniem. W tytule wykonawczym szczegółowo opisano treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując kogo i czego dotyczy z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane u dziecka, prawidłowo wskazując podstawę prawną obowiązku. Organ zaznaczył również, że w aktach sprawy brak jest kopii karty uodpornienia, na którą powołuje się skarżący na potwierdzenie wykonania szczepień, czy też innego dokumentu. Tym samym brak jest podstaw do uznania, że obowiązek jest zrealizowany. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący zarzucił organowi: 1. naruszenie art. 124 § 2 k.p.a., poprzez brak wskazania w uzasadnieniu skarżonego postanowienia podstawy prawnej wymagalności obowiązku; 2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że skarżący nie wykonał obowiązku, podczas gdy obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na brak kwalifikacji do szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań, brak wskazania przez wierzyciela podstawy faktycznej określenia wymagalności obowiązku, brak ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień; 3. naruszenie art. 7, art. 7a, art. 77 i art. 81a k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 u.p.e.a., poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącego, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego; 4. naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżący uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a strona podjęła kroki w celu realizowania obowiązku. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o wstrzymanie jego wykonania. W uzasadnieniu skargi rozwinął powyższe zarzuty. Podniósł także, że wierzyciel w tytule wykonawczym i w upomnieniu wezwał go do wykonania odmiennych, nietożsamych obowiązków, co skutkuje brakiem klarowności co do rzeczywistego zakresu żądanego działania. Zaznaczył, że nie został wezwany do uzupełnienia braków formalnych zażalenia poprzez załączenie kopii dokumentacji, a zatem uznać należy, że dokumenty te zostały do niego załączone. Ponadto w sprawie bezsporne pozostaje, że wymagalność obowiązku szczepień ochronnych wobec małoletniej nie została określona przez jedyny uprawniony do tego z mocy ustawy podmiot, tj. lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, a zatem brak formalnego potwierdzenia kwalifikacji pacjenta do zabiegu. Przede wszystkim zaś ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego nie sposób określić, jakie konkretnie przeciwwskazania i do jakich szczepień ochronnych zostały przez lekarza wykluczone. W odpowiedzi na skargę PPWIS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Po rozpoznaniu skargi w wyżej wskazanych granicach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organy I a następnie II instancji, oddalając zarzuty w sprawie egzekucyjnej nie naruszyły przepisów prawa. Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Podstawą zarzutów Skarżącej było: - określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa – art. 33 § 2 pkt 2c u.p.e.a., - brak doręczenia upomnienia - art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. brak wymagalności obowiązku szczepień – art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a., W ocenie Sądu zarzuty były niezasadne a wobec tego Organ I instancji prawidłowo na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. wydał postanowienie o ich oddaleniu. Postępowanie egzekucyjne zostało poprzedzone doręczeniem Skarżącemu upomnienia, które zwierało wezwanie do wykonania obowiązku zaszczepienia dziecka. Upomnienie doręczono Skarżącemu (karta 4 akt adm.). Z powodu niewykonania obowiązku, na wniosek wierzyciela – Powiatowego Państwowego Inspektora Sanitarnego wszczęto postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z 12 marca 2025 r. Wierzyciel w tytule wykonawczym szczegółowo opisał treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując kogo i czego dotyczy z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane, prawidłowo wskazując jako podstawę prawną obowiązku art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2, art. 17 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń oraz § 2, § 3, załącznika nr 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Wskazane przepisy stanowią podstawę do nałożenia obowiązku wykonania szczepień ochronnych dziecka. Podstawę prawną egzekwowanego względem Skarżącego obowiązku stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z. Zgodnie z powołanym przepisem, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z., jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy tym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.). W myśl zaś art. 17 ust. 1 u.z.z., osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.). Z art. 17 ust. 2, 3 i 4 u.z.z. wynika więc, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Podkreślić należy, że treści wskazanych przepisów nie można interpretować w ten sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań są przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. W tym kontekście Sąd zwraca uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto pogląd, iż poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.z.ch.z., jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyroki NSA z 21 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3322/17, LEX nr 2774545 i II OSK 43/18, LEX nr 2774685; z 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 459/19, LEX nr 3315461). Celem badania kwalifikacyjnego jest ustalenie, czy stan zdrowia danej osoby pozwala na jej zaszczepienie. Badanie takie bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne, odmowa udziału w takim badaniu, czy też niestawienie się na nie uniemożliwia wykonanie szczepienia. W istocie jest to więc odmowa poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Obowiązujące przepisy prawa nakładają na rodziców dzieci obowiązek poddania dzieci badaniu kwalifikacyjnemu oraz szczepieniu ochronnemu. Jak ustalono w niniejszej sprawie Skarżący nie wywiązał się z tego obowiązku. Strona nie przedstawiła jakiegokolwiek dokumentu, który pozwalałby na zanegowanie ustaleń Organów. W przepisie art. 17 ust. 10 u.z.z. udzielona została delegacja ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, do określenia w drodze rozporządzenia m.in: wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1) oraz osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a), sposobu przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4) oraz trybu przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), przy uwzględnieniu danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, aktualnej wiedzy medycznej oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia. W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077). Powołane rozporządzenie zastąpiło wcześniejsze rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172). W dacie wystawienia tytułu wykonawczego w niniejszej sprawie, to jest 12 marca 2025 r., obowiązywało rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r., które weszło w życie z dniem 1 października 2023 r. Szczegółowy harmonogram szczepień nie był już określany na podstawie kwestionowanego pod względem spełnienia standardów konstytucyjnych Komunikatu GIS. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. zostało wprowadzone po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 maja 2023r., SK 81/19. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności. Powołane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne. W wystawionym tytule wykonawczym wskazano, zgodnie ze schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży brakujące szczepienia ochronne u dziecka skarżącego, tj. - odra, nagminne zapalenie przyusznic (świnka), różyczka (dawka przypominająca) - błonica, tężec, krztusiec (IV dawka podstawowa, I dawka przypominająca), - poliomyelitis (IV dawka podstawowa, dawka przypominająca), - odra, świnka, różyczka (dawka podstawowa, dawka przypominająca). Wskazane szczepienia zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., a choroby, których dotyczą, zostały wymienione w § 2 rozporządzenia. W § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. Zgodnie z powołanym przepisem, następujące grupy osób są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek: [...], 2) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) błonicy, b) krztuścowi, c) tężcowi, [...] 4) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), 5) dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) odrze, b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), c) różyczce, [...]. Zatem w dacie wystawienia tytułu wykonawczego, jak również na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, wymienione w tytule szczepienia były w stosunku do dziecka Skarżącego obowiązkowe i wymagalne. Należy również podkreślić, że tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy w związku ze stanem zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia nie występują przeszkody, które wykluczają wykonanie szczepienia. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone tylko przez lekarza, do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. Stosownie do art. 17 ust. 5 u.z.z., w przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. W myśl zaś § 11 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 12 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. W okolicznościach sprawy wystawienie przez wierzyciela tytułu wykonawczego oraz wystąpienie przez wierzyciela do organu właściwego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego było uzasadnione. Z akt sprawy nie wynika, by w przypadku dziecka Skarżącego stwierdzone zostały przeszkody do wykonania szczepień. Jak podano w uzasadnieniu wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, rodzic nie zgłosił się do poradni POZ na wezwanie, mimo niedopełnienia obowiązku szczepienia i pomimo wezwania kierowanego w tej sprawie. Mimo upomnienia dziecko nie zostało poddane szczepieniom ochronnym. Wymaga podkreślenia, że ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne, którego celem jest stwierdzenie, czy w danym indywidualnym przypadku nie istnieją przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Procedura poddania się szczepieniu ochronnemu jest działaniem profilaktycznym, realizowanym w podmiocie leczniczym przez personel uprawniony, na którą składają się nierozerwalnie dwie czynności: 1) badanie lekarskie poprzedzające kwalifikację do szczepienia oraz 2) podanie szczepionki doustne lub wykonanie iniekcji u pacjenta. Skarżący nie przedstawił zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, z którego wynikałoby, że na dzień wystawienia tytułu wykonawczego lekarz stwierdził przeciwwskazania do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego/szczepień ochronnych (zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych). Z akt sprawy wynika, że dziecko Skarżącej nie zostało zaszczepione. W tej sytuacji obowiązek Skarżącej poddania dziecka szczepieniom ochronnym istniał i był wymagalny w dacie wystawienia upomnienia, a następnie wystawienia tytułu wykonawczego oraz wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Tym samym zarzuty skargi w przedmiocie braku wymagalności obowiązku, we wskazanym wyżej zakresie, są bezzasadne. Niewykonanie obowiązku stanowi natomiast podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego. Z tych wszystkich względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a.

Informacje o sprawie

Data wpływu
5 stycznia 2026
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /przewodniczący sprawozdawca/ Jolanta Kłoda-Szeliga Magdalena Józefczyk

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny