II SA/Rz 114/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Joanna Zdrzałka po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T.R. na decyzję Starosty z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] oraz decyzję Starosty z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie przekazania działek do wspólnoty gruntowej - postanawia - odrzucić skargę.

Decyzja z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] Starosta w pkt I decyzji stwierdził, że działki nr 2871 o pow. 0,68 ha, 412/2 o pow. 0,18ha, 6292/2 o pow. 0,33 ha, 6401 o pow. 6,19 ha, 6437/1 o pow. 0,21 ha, 6438 o pow. 0,36 ha, 6441 o pow. 29,14 ha, 6495 o pow. 9,25 ha położone we wsi B. gm. Ś., stanowią wspólnotę gruntową pod nazwą "[...]". W pkt II wymieniono osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej i wielkość przysługujących im udziałów. Decyzja ta, wobec jej niezaskarżenia, stała się z dniem [...] czerwca 2009 r. decyzją ostateczną. Następnie decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] Starosta, za zgodą stron zmienił swoją decyzję z dnia [...] maja 2009 r, w ten sposób, że w pkt II wykazał dodatkową osobę uprawioną do udziału we wspólnocie, zmienił wielkość udziałów osób uprawnionych do udziału we wspólnocie oraz numeracje tych osób w wykazie. Decyzja ta stała się ostateczna dnia [...] grudnia 2009 r. W dniu 22 stycznia 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga T.R. z wnioskiem o uchylenie wyżej opisanych decyzji Starosty z dnia [...] maja 2009 r. i [...] listopada 2009 r., jako wydanych z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa. Zarzucił, że przekazanie gruntów oraz sporządzenie wykazu gruntów przynależnych do wspólnoty gruntowej przez Starostwo Powiatowe w [...] nastąpiło z naruszeniem prawa, na podstawie wyselekcjonowanych gruntów przez wykaz z listy chętnych do założenia Spółki [...]. Założyciele Spółki, bez podstawy prawnej informowali pozostałych, nieprzyjętych do Spółki mieszkańców B., że tylko posiadacze gruntów o powierzchni powyżej 1 hektara mogą do Spółki należeć i będą do niej przyjęci. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2020 r. poz. 2325 ze zm. – dalej: "P.p.s.a.", jeżeli skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn, wówczas podlega ona odrzuceniu. Jej rozpoznanie rodziłoby bowiem nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 1 P.p.s.a.). W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 365 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres sądowej kontroli administracji określony został w art. 3 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Warunkiem merytorycznego rozpatrzenia skargi jest złożenie jej od aktu lub czynności objętych zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonej w art. 3 § 2 i § 2a P.p.s.a. Zgodnie z tymi przepisami sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w ograniczonym zakresie obejmującym orzekanie między innymi w sprawach skarg na decyzję administracyjne. Stosownie natomiast do art. 52 § 1 P.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeśli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Zgodnie zaś z § 2 powołanego wyżej przepisu przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Mając na uwadze brzmienie wskazanych przepisów należy stwierdzić, że skardze T.R. nie można nadać dalszego biegu. W niniejszej sprawie skarżący domaga się uchylenia przez Sąd decyzji Starosty z dnia [...] czerwca 2009 r. i decyzji ją zmieniającej z dnia [...] listopada 2009 r. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy decyzje te, wobec braku ich zaskarżenia, stały się w postępowaniu przed organem I instancji ostateczne, odpowiednio dnia [...] czerwca 2009 r. i dnia [...] czerwca 2009 r. Wyjaśnić należy skarżącemu, że stosownie do art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Z przedstawionych wyżej przepisów prawa wynika, że sądy administracyjne rozpatrują wyłącznie skargi na ostateczne decyzje organów administracji po wyczerpaniu toku instancji, natomiast nie zastępują organów administracji w wydawaniu rozstrzygnięć należących do ich właściwości. Postępowanie sądowadministracyjne nie może zastępować postępowania administracyjnego. Intencją ustawodawcy było bowiem, aby sądy administracyjne kontrolowały decyzje administracyjne, które stały się decyzjami ostatecznymi, ale po wyczerpaniu toku instancji. Skarga do sądu administracyjnego nie może być środkiem konkurencyjnym dla normalnych środków odwoławczych przysługujących stronie w postępowaniu administracyjnym. Tym samym postępowanie sądowadministracyjne nie może być wszczęte jeżeli nie zostały wyczerpane środki zaskarżenia, przysługujące stronie w postępowaniu administracyjnym. Jeżeli zatem skarżący uważa, że istnieją określone w art. 16 § 1 k.p.a. podstawy do żądania uchylenia, zmiany, stwierdzenia nieważności opisanej wyżej decyzji względnie wznowienia postępowania, to odpowiedni wniosek w tym zakresie winien skierować do właściwych organów administracji (por. art. art. 148 § 1, 157 § 1 i 2, 154 § 1 oraz art. 155 k.p.a.). Dopiero wydane w wyniku rozpoznania tego wniosku rozstrzygnięcia właściwych organów administracji, po wyczerpaniu toku instancji, mogłyby być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Wobec przedstawionych wyżej okoliczności faktycznych i prawnych należało uznać, że niniejsza skarga - jako niedopuszczalna - podlega odrzuceniu na zasadzie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a.