Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Po 898/25

Wyrok WSA w Poznaniu z 16 kwietnia 2026 r., II SA/Po 898/25 – pozwolenie na budowę

Wynik

Uchylono decyzję I i II instancji

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia
16 kwietnia 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Paweł Daniel (sprawozdawca) Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Protokolant: sekretarz sądowy Anna Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi H. G. i J. G. na decyzję Wojewody z dnia 21 października 2025 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno-budowlanego oraz udzielenia pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 15 lipca 2025 r., nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej kwotę 1014 zł (tysiąc czternaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez H. i J. G. (dalej również jako: "inwestor: albo "skarżący") jest decyzja Wojewody z dnia 21 października 2025 r., znak: [...], którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 15 lipca 2025 r., znak: [...], odmawiającą zatwierdzenia projektu zagospodarowania działki oraz projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę budynku produkcyjnego zakładu masarskiego z grupy zakładów [...] na działce nr [...], jedn. ewid. [...]. Z akt sprawy wynika, że w dniu 12 maja 2025 r. skarżący, prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "[...] s. c.", reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpili do Starosty [...] z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę budynku produkcyjnego zakładu masarskiego na wyżej wymienionej działce. Po ustaleniu kręgu stron postępowania, organ I instancji zawiadomieniem z dnia 11 czerwca 2025 r. poinformował o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie oraz nałożył na inwestorów obowiązek usunięcia szeregu nieprawidłowości w dokumentacji projektowej w terminie do 11 lipca 2025 r. W obszernym postanowieniu organ I instancji zobowiązał inwestorów między innymi do: 1. (pkt 3 postanowienia) uzupełnienia projektu o podpisy wszystkich projektantów branżowych, tj. branży konstrukcyjnej i instalacyjnej, argumentując to rzekomym wymogiem zgodności z rozporządzeniem Ministra Rozwoju z dnia 11 września 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego oraz art. 34 ust. 2b ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane; 2. (pkt 5 postanowienia) doprowadzenia planowanej inwestycji do zgodności z § 22 pkt 3 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] (uchwała nr [...] z 29 maja 2003 r., dalej również, jako "MPZP"), wskazując, że działka nr [...] nie posiada minimalnej wymaganej powierzchni 0,5 ha; 3. (pkt 9 postanowienia) wykazania posiadania służebności przejścia, przejazdu i przesyłu przez działkę nr [...] bądź wykazania, że działka ta stanowi drogę publiczną. Pismem z dnia 1 lipca 2025 r. inwestorzy, za pośrednictwem pełnomocnika, ustosunkowali się do nałożonych obowiązków, kwestionując ich zasadność. Starosta [...] decyzją z dnia 15 lipca 2025 r. (znak: [...]) odmówił zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji stwierdził, że inwestor nie wywiązał się z nałożonych na niego w punktach 3, 5 i 9 postanowienia obowiązków, co musiało skutkować wydaniem decyzji odmownej. Od powyższej decyzji skarżący wywiedli w dniu 31 lipca 2025 r. odwołanie. W toku prowadzonego postępowania odwoławczego, pismem z 7 października 2025 r., Wojewoda zwrócił się do Wójta Gminy [...] o przesłanie czytelnego wypisu i wyrysu z MPZP w odniesieniu do działki nr [...] (ul. [...]) oraz o jednoznaczne określenie, czy działka ta posiada status drogi publicznej w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Wójt Gminy [...] w odpowiedzi z dnia 8 października 2025 r. (znak: [...]) poinformował, że przedmiotowa działka stanowi w 61,54% teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (1.MN.37), a w 38,45% teren produkcji przemysłowej (1.PG.39). Ponadto Wójt wskazał, że działka nr [...] nie została wliczona do żadnej z kategorii dróg publicznych. Na podstawie tak zebranego materiału dowodowego, Wojewoda wydał w dniu 21 października 2025 r. decyzję (znak: [...]) utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie Starosty. W obszernym uzasadnieniu organ odwoławczy częściowo przyznał rację skarżącym, wskazując, że nałożony w pkt 3 postanowienia obowiązek dotyczący podpisów projektantów branżowych był bezpodstawny, ponieważ w decyzji o pozwoleniu na budowę organ zatwierdza jedynie projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany, a nie projekt techniczny, za który odpowiedzialność ponoszą projektanci właściwych branż. Mimo uwzględnienia powyższego argumentu, Wojewoda utrzymał w mocy decyzję odmowną. Po pierwsze organ odwoławczy, podtrzymał argumentację organu I instancji dotyczącą niespełnienia wymogu powierzchniowego. Zauważył, że działka nr [...] posiada powierzchnię 0,3073 ha, podczas gdy § 22 pkt 3 MPZP ustala dla terenu 1.PG.39 minimalną powierzchnię działki na 0,5 ha. Organ wywiódł stąd wniosek, że skoro działka inwestora jest mniejsza, inwestycja narusza przepisy prawa miejscowego. Po drugie, Wojewoda uznał, że planowane przedsięwzięcie nie spełnia wymogu obsługi komunikacyjnej i dostępu do drogi publicznej. Powołując się na pismo Wójta Gminy [...], organ II instancji stwierdził, że zaplanowany dojazd przez działkę nr [...] jest niezgodny z przepisami, ponieważ działka ta nie ma statusu drogi publicznej, a inwestor nie wylegitymował się ustanowieniem stosownej służebności drogowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego inwestorzy, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżyli decyzję Wojewody w całości, podnosząc szereg zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego. Skarżący zarzucili naruszenie: 1. art. 6, 7, 7a § 1 i 8 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691, dalej jako: "K.p.a.") w zw. z § 22 pkt 3 uchwały nr [...] Rady Gminy w [...] z dnia 29 maja 2003 r. poprzez jego błędną wykładnię. Skarżący wskazali, że organ dokonał nadinterpretacji słów "z możliwością łączenia", uznając, że zrealizowanie inwestycji warunkowane jest faktycznym połączeniem działek w celu osiągnięcia 0,5 ha. Zdaniem strony, samo istnienie "możliwości" połączenia działki [...] z sąsiednimi gruntami sprawia, że wymogi MPZP są obiektywnie spełnione. Ponadto argumentowano, że wskaźniki powierzchniowe dotyczą procesów podziałowych (geodezyjnych), a nie warunkują wprost prawa do zabudowy na istniejących, legalnie wydzielonych działkach; 2. art. 6, 7, 8 § 1, 77 § 1 i 80 K.p.a. w zw. z art. 1, art. 2 ust. 1 pkt 4 i art. 2a ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Strona podniosła, że organ dokonał skrajnie błędnej subsumpcji, uznając, iż działka nr [...] (ulica [...]) nie jest drogą publiczną. Skarżący powołali się na znajdujące się w aktach sprawy dokumenty, w tym oświadczenie Wójta z 20 czerwca 2024 r. (znak: [...]) oraz decyzję Wójta z 28 kwietnia 2025 r. (znak: [...]) zezwalającą na zjazd z drogi gminnej na sporną działkę, które dowodzą, że teren ten posiada status drogi. 3. naruszenie art. 11 oraz art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a. poprzez sporządzenie wysoce lakonicznego uzasadnienia. Skarżący zarzucili, że Wojewoda wybiórczo potraktował materiał dowodowy, opierając się wyłącznie na jednym piśmie Wójta i całkowicie przemilczając prawomocne decyzje oraz akty prawa miejscowego, które potwierdzają istnienie drogi gminnej (ul. [...]). 4. art. 15 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Skarżący podkreślili, że utrzymanie decyzji w mocy, pomimo dostrzeżenia przez Wojewodę rażącego błędu Starosty (w zakresie żądania podpisów projektantów branżowych), bez należytego wyważenia wpływu tego błędu na całe rozstrzygnięcie, stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Odpowiadajac na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje. Skarga wniesiona przez inwestorów jest w pełni zasadna i zasługuje na uwzględnienie, albowiem decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego. Zasady i tryb wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę reguluje w sposób szczegółowy ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r., poz. 418). Zgodnie z fundamentalnym przepisem art. 35 ust. 1 tej ustawy, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania działki, organ administracji architektoniczno-budowlanej ma prawny obowiązek sprawdzenia ściśle określonych elementów. W ramach tych kompetencji kontrolnych organ bada w szczególności: 1) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego; 2) wymagania ochrony środowiska; 3) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi; 4) kompletność projektu, w tym dołączenie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i zaświadczeń izb zawodowych projektantów. Powyższy katalog ma charakter zamknięty. Należy stanowczo podkreślić, że warunkiem sine qua non uzyskania pozytywnej decyzji o pozwoleniu na budowę jest bezwzględne zapewnienie planowanej inwestycji dostępu do drogi publicznej. Zasada ta wynika bezpośrednio z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego. Przepis ten stanowi, że obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy projektować i budować w sposób zapewniający poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej. Weryfikacja dostępu do drogi publicznej jest kluczowym obowiązkiem organu architektoniczno-budowlanego. Badanie to musi jednak opierać się na całokształcie obowiązującego stanu prawnego i zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, z poszanowaniem zasad prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), zupełności postępowania dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.) oraz swobodnej, ale rzetelnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd stwierdza, że twierdzenie organów obu instancji, jakoby działka nr [...] nie stanowiła drogi publicznej, a w konsekwencji – że inwestycja nie posiada dostępu do drogi publicznej – jest stanowczo przedwczesne i pomija obiektywny stan prawny. Wojewoda, utrzymując w mocy decyzję Starosty, oparł się niemal wyłącznie na piśmie Wójta Gminy [...] z dnia 8 października 2025 r. (znak: [...]), w którym wskazano, że przedmiotowa działka nie została zaliczona do żadnej z kategorii dróg publicznych. Organ II instancji bezrefleksyjnie przyjął to stanowisko za własne, całkowicie ignorując pozostałe, wiążące dowody zgromadzone w sprawie, na które powoływali się skarżący, co stanowi ewidentne naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Jak słusznie zauważono w skardze, w odniesieniu do działki nr [...] obowiązuje uchwała Nr [...] Rady Gminy [...] z dnia 24 lutego 2022 r. w sprawie nadania nazwy ulicy [...] w miejscowości [...], opublikowanej w Dzienniku Urzędowym Województwa (Dz. Urz. Woj. [...]. z dnia 7 marca 2022 r. poz. [...]). Zgodnie z § 1 powołanej wyżej uchwały Rada Gminy [...] postanowiła: "Nadaje się nazwę ul. [...], drodze gminnej na terenie miejscowości [...], położonej na działkach ewidencyjnych nr [...] i nr [...] obręb [...], gmina [...]". Powyższy akt prawa miejscowego stanowi powszechnie obowiązujące prawo. Z jego literalnego brzmienia wprost i bezspornie wynika, że Rada Gminy [...] uznała i sformalizowała ciąg komunikacyjny zlokalizowany na działce nr [...] jako "drogę gminną". W świetle art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych drogi gminne należą do jednej z ustawowych kategorii dróg publicznych. Ponadto stanowisko to znajduje potwierdzenie w wydanej wcześniej i pozostającej w obrocie prawnym decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 28 kwietnia 2025 r. (znak: [...]) zezwalającej skarżącym na zjazd z "drogi gminnej (działka nr [...])" do ich nieruchomości. Wobec istnienia aktu prawa miejscowego definiującego sporny obszar jako drogę gminną (uchwała Nr [...]) oraz prawomocnych decyzji zarządcy drogi dopuszczających lokalizację zjazdu, powoływanie się przez Wojewodę na pojedyncze, sprzeczne z tymi aktami pismo o charakterze wyłącznie informacyjnym, dowodzi wadliwości przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Żądanie przez organy od inwestorów wykazania służebności przejazdu i przechodu przez działkę, która na mocy uchwały rady gminy nosi nazwę ulicy [...] i posiada status drogi gminnej, jest działaniem pozbawionym jakichkolwiek podstaw prawnych. Organ miał prawny obowiązek przeanalizować sprzeczność między pismem Wójta a opublikowanym aktem prawa miejscowego tej samej gminy. Zaniechanie tego obowiązku doprowadziło do naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 § 1 K.p.a.). Drugim z powodów odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego było uznanie przez organy obu instancji, że planowana inwestycja narusza § 22 pkt 3 uchwały nr [...] z dnia 29 maja 2003 r. Rady Gminy w [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Przepis ten stanowi, że dla wyznaczonego nowego terenu o podstawowym przeznaczeniu dla lokalizacji działalności gospodarczej (oznaczonego symbolem 1.PG.39) ustala się minimalną powierzchnię działki 0,5 ha z możliwością łączenia. Ponieważ działka inwestorów nr [...] ma powierzchnię 0,3073 ha, organy wywiodły z tego bezwzględny zakaz zabudowy. W ocenie Sądu taka interpretacja jest błędna, narusza zasady wykładni językowej oraz bezpodstawnie ogranicza prawo własności i prawo do zabudowy. Po pierwsze, należy podkreślić, że regulacje dotyczące minimalnej powierzchni działki odnoszą się przede wszystkim do spraw przedmiotowo związanych ze scalaniem i podziałem nieruchomości, podlegających przepisom ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten nie znajduje bezpośredniego zastosowania jako bezwzględna przeszkoda w sprawach dotyczących reglamentacji procesów budowlanych. Akt prawa miejscowego w żadnym miejscu nie wiąże expressis verbis możliwości realizacji inwestycji na danym terenie z posiadaniem minimalnej powierzchni działki. Powierzchnia działki nie stanowi zatem na gruncie tego konkretnego przepisu samoistnej przesłanki warunkującej i ograniczającej możliwość realizacji zamierzenia budowlanego na istniejącej, geodezyjnie wyodrębnionej nieruchomości. Wskazuje na to m.in. użycie sformułowania "dla wyznaczonego nowego terenu", co jest właściwe dla procedury planistycznej, a nie budowlanej. Z faktu tego nie można wyprowadzać wniosku o generalnym zakazie zabudowy na działkach mniejszych niż 0,5 ha. Po drugie, Sąd w pełni podziela argumentację strony skarżącej w zakresie wykładni językowej sformułowania "z możliwością łączenia". Organy błędnie utożsamiły "możliwość" z "obowiązkiem" osiągnięcia określonej powierzchni poprzez faktyczne scalenie. Pojęcie "możliwości" w języku polskim opisuje stan potencjalny, prawdopodobny, ale jeszcze niezrealizowany. Uchwała operuje zatem pojęciem dopuszczalności scalenia, a nie nakazem uzyskania 0,5 ha przed przystąpieniem do procesu budowlanego. Co więcej, jak trafnie wywiedziono w skardze, interpretacja organu prowadzi do logicznej sprzeczności – gdyby bowiem inwestor dokonał faktycznego połączenia mniejszych działek w jedną o powierzchni powyżej 0,5 ha, stan "możliwości łączenia" przestałby w ogóle istnieć, a zatem warunek ujęty w ten sposób w MPZP nigdy nie mógłby zostać zrealizowany. Błędne powiązanie przez organy przepisu o minimalnej powierzchni działki z dopuszczalnością zabudowy prowadzi do rezultatów rażąco sprzecznych z celem regulacji planistycznej i stanowi niedopuszczalną barierę inwestycyjną. Fakt, że działka nr [...] posiada powierzchnię 0,3073 ha nie przekreśla uprawnień budowlanych jej właścicieli, zwłaszcza że istnieje obiektywna "możliwość jej łączenia" z działkami sąsiednimi, co wyczerpuje hipotezę normy z § 22 pkt 3 MPZP. Podsumowując, ze względu na uchybienia dotyczące braku rzetelnego ustalenia dostępu działki nr [...] do drogi publicznej (ulicy [...]), a tym samym naruszenie gwarancji wynikających z K.p.a., jak również wadliwą interpretacje MPZP zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzją organu I instancji – decyzja Starosty [...] z dnia 15 lipca 2025 r. (znak: [...]), musiała zostać wyeliminowana z obrotu prawnego, o czym orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznając ponownie sprawę organy są zobowiązane do uwzględnienia wykładni planu miejscowego zawartego w niniejszym wyroku, jak również dokonania ponownej oceny spełnienia przez planowaną inwestycję warunku dostępu do drogi publicznej. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z powołanymi przepisami, w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji, skarżącemu przysługuje od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Mając powyższe na uwadze, Sąd zasądził od Wojewody solidarnie na rzecz skarżących H. G. i J. G. kwotę w łącznej wysokości 1014;- zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na zasądzoną kwotę składają się wykazane w aktach sprawy koszty: wpis stały od skargi w wysokości 500;- zł; wynagrodzenie dla pełnomocnika będącego adwokatem (koszty zastępstwa procesowego) w stawce minimalnej wynoszącej 480 zł; obliczonej na podstawie z § 15 ust. 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2026 poz. 215) oraz uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictw udzielonych przez dwoje skarżących w łącznej kwocie 34;- zł (2 x 17 zł).

Informacje o sprawie

Data wpływu
17 grudnia 2025
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewoda
Sędziowie
Arkadiusz Skomra Paweł Daniel /sprawozdawca/ Tomasz Świstak /przewodniczący/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny