Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Po 853/25

Wyrok WSA w Poznaniu z 15 kwietnia 2026 r., II SA/Po 853/25 – miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia
15 kwietnia 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Talaga Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (sprawozdawca) Asesor WSA Jacek Rejman Protokolant starszy sekretarz sądowy Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi F. sp. z o.o. z siedzibą w P. , T. sp. z o.o. sp. komandytowa z siedzibą w P. , T. sp. z o.o. z siedzibą w P. , T. sp. z o.o. z siedzibą w P. na uchwałę Rady Gminy Dopiewo z dnia 16 stycznia 2025 r., nr X/119/25 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Czterech skarżących: F. sp. z o.o., T. sp. z o.o., T. sp z o.o. sp. komandytowa, T. sp. z o.o. wniosło pismem z 10.10.2025 skargę na uchwałę nr X/119/25 Rady Gminy Dopiewo z dnia 16 stycznia 2025r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w obrębie geodezyjnym Skórzewo i Dąbrówka w rejonie ulic Poznańskiej, Spółdzielczej i linii kolejowej, gmina Dopiewo – część A. W/w/ uchwałę zaskarżyli w części dotyczącej objęcia zakresem jej normowania materii, która, ich zdaniem, nie podlega regulacji w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a w podejmowanej w odrębnej procedurze uchwale krajobrazowej, tj. w części dotyczącej przepisów: § 4 pkt 2 lit c m.p.z.p. w całości, § 4 pkt 3 lit a m.p.z.p. w całości Zaskarżonym przepisom zarzucono naruszenie następujących przepisów prawa materialnego: 1/ art. 15 ust. 2 i 3 w zw. z art. 37a ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2024r., poz. 1130 w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, która weszła w życie w dniu 24 września 2003r., dalej: u.p.z.p.) poprzez przekroczenie upoważnienia ustawowego do podjęcia uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego polegające na wprowadzeniu ograniczeń i zakazów dotyczących zasad i warunków sytuowania tablic i urządzeń reklamowych, podczas gdy art. 37 a u.p.z.p. eliminuje ustalenia w tym zakresie z postanowień miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego i przenosi je do odrębnej uchwały, która może być podjęta przez organ stanowiący gminy w odrębnej procedurze, zatem plan miejscowy, w stosunku do którego uchwałę o przystąpieniu do sporządzenia podjęto po dniu wejścia w życie powołanego art. 37 a u.p.z.p. a tym samym po uchyleniu art. 15 ust. 3 pkt 9 u.p.z.p. nie może zawierać ustaleń w tym zakresie Ewentualnie, na wypadek stwierdzenia przez WSA w Poznaniu, że uregulowanie w m.p.z.p. zakazów i ograniczeń dotyczących zasad i warunków sytuowania tablic i urządzeń reklamowych nie stanowiło przekroczenia upoważnienia ustawowego, zaskarżonym przepisom uchwały zarzucili również naruszenie następujących przepisów: - art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez wprowadzenie w zaskarżonych przepisach m.p.z.p. ograniczenia polegającego na dopuszczeniu sytuowania jednego szyldu o maksymalnej powierzchni do 6 m2 na jednej działce budowlanej na terenach przeznaczonych pod usługi oraz zakazu lokalizacji innych tablic i urządzeń reklamowych, co jest nieuzasadnione, nadmiernie rygorystyczne i pomija relewantną cechę terenu usługowego, jaką jest potrzeba zapewnienia możliwości promocji i reklamy dla wielu podmiotów korzystających z przestrzeni, a także prowadzi do: a/ nieproporcjonalnego w stosunku do celów zarówno m.p.z.p. jak i ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ograniczenia prawa własności i swobody działalności gospodarczej podmiotów prowadzących lub planujących prowadzić działalność na terenie przeznaczonym w m.p.z.p. pod usługi b/ nierównego traktowania podmiotów gospodarczych, bowiem zaskarżone przepisy skutkują uprzywilejowaniem pierwszego przedsiębiorcy, który umieści szyld na działce budowlanej, przy jednoczesnym wykluczeniu pozostałych z możliwości korzystania z przestrzeni reklamowej. Skarżący wnieśli o: 1. stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części, tj. w zakresie § 4 pkt 2 lit c oraz § 4 pkt 3 lit a m.p.z.p. na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. 2. zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, na podstawie art. 200 p.p.s.a. W uzasadnieniu skarżący podali, że zaskarżona uchwała przeznacza nieruchomości skarżących pod tereny usługowe oznaczone na rysunku m.p.z.p. symbolami U1 i U2. Jednocześnie w kwestionowanych przepisach m.p.z.p. dopuszcza lokalizację jednego szyldu o maksymalnej powierzchni 6m2 na jednej działce budowlanej na terenach U (§ 4 pkt 2 lit c m.p.z.p.) oraz zakazano lokalizacji innych tablic i urządzeń reklamowych (§ 4 pkt 3 lit a m.p.z.p.). Uchwała Rasy Gminy Dopiewo nr XXXII/406/21 w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu w obrębie geodezyjnym Skórzewo i Dąbrówka, w rejonie ulic Poznańskiej, Spółdzielczej i linii kolejowej, gmina Dopiewo została podjęta 26 lipca 2021r. Zaskarżona uchwała została opublikowana przez Wojewodę Wielkopolskiego w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego z dnia 21 stycznia 2025r. poz. 726 i nie została zakwestionowana w toku postępowania nadzorczego. Skarżące spółki przed wejściem w życie zaskarżonej uchwały uzyskały decyzje o warunkach zabudowy na budynki usługowe wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną. Jedna ze spółek otrzymała decyzję o pozwoleniu na budowę. Wszystkie decyzje umożliwiały lokalizowanie pylonów reklamowych oraz szyldu na dachu lub elewacji budynku. W ocenie skarżących spółek mają one interes prawny do zaskarżenia uchwały w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. Są one właścicielkami nieruchomości objętych zaskarżoną uchwałą. Nadto są przedsiębiorcami prowadzącymi działalność gospodarczą, których przedmiotem jest m.in. realizacja projektów budowlanych oraz prowadzenie robót budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków. Wprowadzone w m.p.z.p. zakazy i ograniczenia naruszają interes prawny skarżących bowiem uniemożliwiają im zagospodarowanie nieruchomości w sposób dotychczas dozwolony – co potwierdzają wydane wcześniej decyzje o warunkach zabudowy. Ograniczenia te maja charakter bezpośredni, obiektywny i realny. Zaskarżona uchwała wprowadziła istotne ograniczenia, które kolidują z usługową funkcją terenu, która w naturalny sposób wiąże się z koniecznością sytuowania nośników reklamowych. Zdaniem skarżących zaskarżona uchwała została podjęta z naruszeniem zasad sporządzania planu bowiem narusza przepisy u.p.z.p. jak i Konstytucji RP. Zmiana przepisów, która weszła w życie 11 września 2015r. uchylająca art. 15 ust. 3 pkt 9 u.p.z.p. i wprowadzająca art. 37 a u.p.z.p. ustanawiający upoważnienie dla rady gminy do określenia w formie odrębnej uchwały zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń spowodowała, że w sytuacji tożsamości przedmiotu regulacji przepisu uchylonego i nowego przesądzone zostało, iż kwestie dotyczące sytuowania tablic i urządzeń reklamowych powinny być obecnie regulowane w tzw. uchwale krajobrazowej a nie w planie miejscowym. Wniosek ten uzasadniają również przepisy przejściowe zawarte w ustawie krajobrazowej (art. 12 ust. 1 i ust. 3 ustawy). Uchwała intencyjna została podjęta 26 lipca 2021r. zatem już po wejściu w życie ustawy krajobrazowej. Rada gminy w zaskarżonej uchwale wykroczyła poza katalog spraw określonych przepisem art. 15 ust. 2 i 3 u.p.z.p. co powoduje, że plan w tej części dotknięty jest wadą nieważności. Gdyby w/w naruszenie nie zostało uznane za istotne naruszenie prawa skarżący wskazali na naruszenie art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wprowadzone ograniczenia były nieproporcjonalne i nieuzasadnione, w szczególności w kontekście usługowej funkcji terenu. Przeznaczenie terenu (U) wiąże się z prowadzeniem zróżnicowanej działalności gospodarczej, często przez kilku niezależnych przedsiębiorców działających w ramach jednej nieruchomości lub budynku. W takich przypadkach pojedynczy szyld nie pozwala na właściwe oznaczenie poszczególnych podmiotów ani na skuteczne poinformowanie klientów o rodzaju prowadzonej działalności. Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały nie wynika w jaki sposób wprowadzone ograniczenie miałoby realizować cel ochrony ładu przestrzennego w konkretnych uwarunkowaniach obszaru objętego planem, w szczególności przy usługowej funkcji tego terenu. Brak również jakiegokolwiek odniesienia do charakteru tej zabudowy, który z natury rzeczy wiąże się z potrzebą oznaczania obiektów i informowania o prowadzonej działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podał, że podjęcie uchwały krajobrazowej jest fakultatywne a nie obligatoryjne. Nadal możliwe jest dokonanie ustaleń związanych z urządzeniami reklamowymi w m.p.z.p. Nie powoduje to nieważności zaskarżonej uchwały. Gmina może kształtować ład przestrzenny i ma w tym zakresie swobodę, również w zakresie wprowadzania ograniczeń. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie skarżący nie zgłaszali żadnych uwag na etapie uchwalania m.p.z.p, a organ nadzoru nie dopatrzył się podstaw do stwierdzenia nieważności planu. WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W POZNANIU ZWAŻYŁ CO NASTĘPUJE: Przepis art. 147 p.p.s.a. stanowi, że Sąd, uwzględniając skargę na uchwałę, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie uczyniono uchwałę nr X/119/25 Rady Gminy Dopiewo z dnia 16 stycznia 2025r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w obrębie geodezyjnym Skórzewo i Dąbrówka w rejonie ulic Poznańskiej, Spółdzielczej i linii kolejowej, gmina Dopiewo – część A. w części dotyczącej § 4 pkt 2 lit c i § 4 pkt 3 lit a. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd zweryfikował legitymację skargową skarżących spółek. Zgodnie bowiem z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm., dalej "u.s.g.") każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. W przypadku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego podmiotami legitymowanymi do jego zaskarżenia są co do zasady właściciele nieruchomości położonych na terenie objętym planem. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 u.p.z.p. ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Koresponduje to z art. 140 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Skarżący uprawniony do zaskarżenia uchwały w przedmiocie planu miejscowego może w konsekwencji skutecznie podważać tylko te ustalenia planu, które naruszają jego prawo własności (por. wyrok NSA z 25 października 2019 r., sygn. akt II OSK 1905/19, CBOSA). Ponieważ postanowienia planu miejscowego określiły kształt prawa własności poprzez ustalenie dla nieruchomości skarżących polegający na dopuszczeniu sytuowania jednego szyldu o maksymalnej powierzchni do 6 m2 na jednej działce budowlanej na terenach przeznaczonych pod usługi oraz zakazu lokalizacji innych tablic i urządzeń reklamowych , to zdaniem Sądu doszło do naruszenia interesu prawnego skarżących, co wskazuje na dopuszczalność wniesionej skargi. Przechodząc do oceny merytorycznej zasadności skargi, należy na wstępie podkreślić, że stwierdzonego wyżej naruszenia interesu prawnego skarżących przez zaskarżone postanowienia Planu dotyczące terenów oznaczonych symbolem U 1 i U 2 nie można utożsamiać z naruszeniem prawa (w znaczeniu przedmiotowym: jako obiektywnego porządku prawnego) skutkującym "automatycznie" nieważnością tych postanowień. Innymi słowy, samo stwierdzenie naruszenia interesu prawnego skarżących nie oznacza jeszcze konieczności uwzględnienia ich skargi. Obowiązek taki powstaje dopiero wtedy, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego. Obowiązku uwzględnienia skargi na m.p.z.p. nie ma natomiast wówczas, gdy naruszony zostaje wprawdzie interes prawny lub uprawnienie, ale dzieje się to w zgodzie z obowiązującym prawem, w granicach przysługującego gminie tzw. władztwa planistycznego, w którego ramach rada gminy ustala przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenów położonych na obszarze gminy (por. wyrok NSA z 12.5.2011 r., II OSK 355/11). Oceny, czy zaskarżony plan miejscowy jest obarczony wadą skutkującą stwierdzeniem jego nieważności przez sąd administracyjny na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., dokonuje się przez pryzmat przesłanek wynikających z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. W myśl tego przepisu istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Tryb sporządzania planu odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia studium, czy też planu miejscowego począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania studium lub planu, a skończywszy na uchwaleniu studium lub planu. Natomiast zasady sporządzania planu miejscowego rozumiane są jako wartości i merytoryczne wymogi kształtowania polityki przestrzennej przez uprawnione organy dotyczące m.in. zawartych w akcie planistycznym ustaleń. Pojęcie zasad sporządzania planu zagospodarowania przestrzennego należy wiązać ze sporządzaniem aktu planistycznego, a więc zawartością aktu planistycznego (częścią tekstową, graficzną i załącznikami), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej (tak: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1037/17, CBOSA). Odnosząc się do zasad sporządzania planu miejscowego wskazać należy, iż są to standardy odnoszące się do merytorycznych ustaleń planu, związane z jego treścią oraz parametrami technicznymi i wymaganiami dotyczącymi dokumentacji planu. Dla normatywnego wyznaczenia tych standardów znaczenie mają w szczególności przepisy art. 15, 17 pkt 4 i art. 20 ust. 1 u.p.z.p. (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Po 1335/14, publ. CBOSA). Rozstrzygnięcia nadzorcze wojewody albo orzeczenie sądu administracyjnego stwierdzające nieważność uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego są wydawane w przypadku zajścia co najmniej jednej z podstaw nieważności wymienionych w art. 28 ust. 1 u.p.z.p. Zatem pozostałe naruszenia prawa (niewymienione w powołanym wyżej przepisie) należałoby traktować jako nieistotne, a więc nie będące przyczyną nieważności uchwały (tak wyrok WSA we Wrocławiu z 28.05.2019r. o sygn. II SA/Wr 115/19, publ. LEX nr 2700653). Organy gminy przed uchwaleniem planu miejscowego mają bezwzględny obowiązek doprowadzić do zgodności projekt planu miejscowego z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Zarówno naruszenie trybu sporządzania planu zagospodarowania przestrzennego, jak i naruszenie zasad ich sporządzania, może stanowić podstawę nieważności uchwały tylko wówczas, gdy jest istotne. Do kategorii "istotnych" naruszeń prawa należy zaliczyć naruszenia znaczące, wpływające na treść uchwały, dotyczące meritum sprawy. Chodzi tu zatem o takie naruszenie prawa, które prowadzi do skutków nieakceptowalnych w demokratycznym państwie prawa. (tak wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 sierpnia 2019 r., o sygn. IV SA/Po 183/19, publ. CBOSA). Przechodząc na grunt kontrolowanej sprawy należy wskazać, że w skardze podniesiono zarzuty dotyczące wyłącznie naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego, natomiast brak jest zarzutu, który dotyczyłby naruszenia trybu jego sporządzania. Mimo to Sąd był zobligowany zbadać tę ostatnią okoliczność z urzędu, jako że rozpoznawana skarga jest pierwszą wniesioną na zaskarżoną uchwałę (źródło: wyrok WSA w Poznaniu z 13.12.2018 r., IV SA/Po 897/18, LEX nr 2594028) W ocenie składu orzekającego zaskarżona uchwała została uchwalona z zachowaniem procedury planistycznej określonej w art. 17 u.p.z.p. W ocenie Sądu zarzut przekroczenia ustawowego poprzez uregulowanie kwestii zasad i warunków sytuowania tablic i urządzeń reklamowych w planie miejscowym po uchyleniu art. 15 ust. 3 pkt 9 u.p.z.p. nie był uzasadniony. Według art. 37a ust. 1 u.p.z.p. rada gminy może ustalić w formie uchwały zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane. Istotą zmian legislacyjnych wprowadzonych ustawą z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu (Dz. U. poz. 774) dalej zwanej "ustawą krajobrazową" jest całkowite "wyjęcie" zagadnień dotychczas uregulowanych w art. 15 ust. 3 pkt 9 u.p.z.p. z zakresu materii planistycznej. Na mocy art. 5 pkt 3 lit. b) ustawy krajobrazowej uchylono powołany przepis art. 15 ust. 3 pkt 9 u.p.z.p., w myśl którego w planie miejscowym określa się w zależności od potrzeb zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane. Nie sposób jednak podzielić poglądu, że wskutek powyższego rada gminy nie ma już podstaw do uchwalenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego tych zagadnień, albowiem zasady i warunki sytuowania tablic i urządzeń reklamowych mogą być ustalane wyłącznie w drodze uchwały podjętej w oparciu o wprowadzone do ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym na mocy art. 7 pkt 5 ustawy krajobrazowej przepisy art. 37a – 37e, zwanej dalej "uchwałą krajobrazową". Stosownie bowiem do art. 37a rada gminy może ustalić w formie uchwały zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane (ust. 1). Uchwała, o której mowa w ust. 1, jest aktem prawa miejscowego (ust. 4). Uchwała krajobrazowa jest aktem o odmiennym charakterze i - przede wszystkim – o innych, dalej idących skutkach aniżeli uchwała o miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Podczas gdy miejscowy plan wywołuje jedynie skutki na przyszłość i nie może ingerować w już istniejące, legalnie zrealizowane obiekty, uchwała krajobrazowa działa również ex tunc, w odniesieniu do obiektów małej architektury, ogrodzeń, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych istniejących w dniu jej wejścia w życie (legalnie w tamtym czasie posadowionych). Co więcej, za niewykonanie postanowień uchwały krajobrazowej i niedostosowanie tych obiektów do zasad i warunków określonych w uchwale w wyznaczonym w niej okresie, ustawa umożliwia wymierzenie kary pieniężnej. Ponadto przepis art. 37a ust. 1 u.p.z.p. używa sformułowania: "rada gminy może ustalić w formie uchwały zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń", co oznacza, że podjęcie takiej uchwały ma charakter dobrowolny i zależy od uznania gminy. Niewątpliwie więc przepis art. 37a ust. 1 u.p.z.p. ma charakter fakultatywny. Dokonując oceny dopuszczalności uregulowania w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego materii dotyczącej sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, trzeba też pamiętać o celu omawianych zmian w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wynikającego już z samego tytułu ustawy nowelizującej, tj. wzmocnienia narzędzi ochrony krajobrazu. Tym samym przepisy tej ustawy nie powinny być wykładane w sposób, który może doprowadzić do destrukcji krajobrazu i estetycznego chaosu. Taki zaś skutek nieuchronnie by nastąpił w sytuacji, gdy gmina nie ureguluje przedmiotowej kwestii w uchwale krajobrazowej (której uchwalenie nie jest obligatoryjne), a jednocześnie nie będzie miała możliwości określenia jej w planie miejscowym. Wtedy na terenie takiej gminy rzeczona kwestia nie będzie uregulowana w ogóle. Jeżeli zatem gmina nie widzi potrzeby zmian w istniejących już obiektach małej architektury, ogrodzeniach oraz tablicach i urządzeniach reklamowych, a jedynie chce ustalić zasady i warunki sytuowania i realizacji dla nowych tego typu obiektów na przyszłość, to może to uczynić w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Pozwala na to art. 15 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p., zgodnie z którym w planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego (tak trafnie NSA w wyroku z 21.09.2021 r. o sygn. II OSK 158/21, publ. CBOSA). W świetle powyższych rozważań w ocenie składu orzekającego w sprawie nie można więc podzielić poglądu, zgodnie z którym rada gminy nie ma już podstaw do uchwalenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego tych zagadnień, albowiem zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic i urządzeń reklamowych, ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane, mogą być ustalane wyłącznie w drodze uchwały podjętej w oparciu o przepisy wprowadzone do ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym na mocy art. 7 pkt 5 ustawy nowelizującej. Zagadnienie dopuszczalności regulacji w planie miejscowym kwestii przeniesionych z usuniętego art. 15 ust. 3 pkt 9 u.p.z.p. do art. 37a tej ustawy było także przedmiotem rozważań w nauce prawa. Zwrócono uwagę, że przeniesienie to nie może być równoznaczne z przyjęciem dopuszczalności regulacji tych zagadnień wyłącznie w uchwale krajobrazowej. Przeczą takiemu założeniu wyniki wykładni celowościowej (A. Fogel, Komentarz do art. 37a [w:] H. Izdebski (red.), I. Zachariasz (red.), Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne, Komentarz, Warszawa 2023, s. 376). Zgodnie z art. 1 ust. 2 u.p.z.p. w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym należy uwzględniać wskazane w tym przepisie wartości m.in.: wymagania ładu przestrzennego, w tym urbanistyki i architektury, walory architektoniczne i krajobrazowe wymagania ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej. Uwzględnienie ich stanowi warunek uznania aktu planistycznego za zgodny z przepisami u.p.z.p. (Z. Niewiadomski, Wartości w planowaniu przestrzennym w świetle orzecznictwa NSA [w:] A. Fogel (red.), Z. Cieślak (red.), Wartości w planowaniu przestrzennym, Warszawa 2010, s. 20). Tym samym, wykładnia u.p.z.p. powinna być dokonywana w taki sposób, by instrumenty w niej przewidziane zapewniały ochronę wskazanych wartości w tym wymagań ładu przestrzennego, ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków. Stąd też za bardziej zasadne uznać należy szerokie rozumienie określania zasad ochrony w planie miejscowym zasad ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków (art. 15 ust. 2 pkt 4 u.p.z.p.) oraz zasad kształtowania zabudowy (art. 15 ust. 2 pkt 6) oraz zasad zagospodarowania terenu (art. 15 ust. 1 pkt 9) gdyż elementy te, również bardzo szczegółowe, jak kolorystyka, detale architektoniczne czy zastosowane materiały przesądzają o utrzymaniu lub utracie zabytkowych wartości (A. Fogel, op. cit., s. 377). Sąd orzekający w sprawie podziela także stanowisko wyrażone w przywołanym już wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym nowelizacja u.p.z.p. miała na celu danie gminom narzędzi legislacyjnych umożliwiających określenia warunków oraz terminu dostosowania istniejących już obiektów małej architektury, ogrodzeń praz tablic i urządzeń reklamowych do ustanowionych nowych zakazów, zasad i warunków w uchwale krajobrazowej. Nie ulega wątpliwości, że uchwała krajobrazowa została przewidziana przez ustawodawcę jako dodatkowe narzędzie służące ochronie krajobrazu, wprowadzone do systemu prawnego oprócz, a nie zamiast istniejących rozwiązań prawnych. Nowe narzędzie ma na celu zwiększyć (dotychczas ograniczone) możliwości gminy wpływania na ład reklamowy na swoim terenie, a nie stać się jedyną możliwością regulacji tej materii. Nie jest zatem tak, że rada gminy nie ma podstaw do uchwalenia w m.p.z.p. żadnych zagadnień uregulowanych poprzednio w art. 15 ust. 3 pkt 9 u.p.z.p., gdyż kwestie te mogą być już ustalane wyłącznie w drodze uchwały podjętej na podstawie nowych przepisów wprowadzonych ustawą krajobrazową (wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 listopada 2023 r. II SA/Kr 998/23, publ. CBOSA). Nie można także przyjąć, że istotą zmian legislacyjnych wprowadzonych ustawą krajobrazową jest całkowite "wyjęcie" zagadnień dotychczas uregulowanych w art. 15 ust. 3 pkt 9 u.p.z.p. z zakresu materii planistycznej. Sąd podziela pogląd, że pomimo uzyskania przez gminy na mocy art. 37a u.p.z.p. kompetencji do podjęcia uchwały krajobrazowej określającej m.in. zasady i warunki sytuowania ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane (fakultatywnie), nie przestał na niej ciążyć obowiązek określenia w planie miejscowym zasad zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego, zasad ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu, zasad kształtowania krajobrazu; wymagań wynikających z potrzeb kształtowania przestrzeni publicznych (wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 listopada 2023 r. II SA/Kr 998/23). Z tego też względu, jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 września 2021 r., II OSK 158/21, jeżeli gmina nie widzi potrzeby zmian w istniejących już obiektach małej architektury, ogrodzeniach oraz tablicach i urządzeniach reklamowych, a jedynie chce ustalić zasady i warunki sytuowania i realizacji dla nowych tego typu obiektów na przyszłość, to może to uczynić w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Z powyższych względów zarzuty skargi w tym zakresie nie mogły zostać uwzględnione. Sąd jednocześnie nie dopatrzył się aby Rada wprowadzając dopuszczenia na jednej działce budowlanej na terenach U (tereny zabudowy usługowej) jednego szyldu o maksymalnej powierzchni do 6 m2 z zakazem lokalizacji tablic i urządzeń reklamowych poza w/w szyldem (§ 4 pkt 2 lit c i § 4 pkt 2 lit a m.p.z.p.) dopuściła się naruszenia władztwa planistycznego. Ustalanie dopuszczalności, zakazów i ograniczeń dotyczących sytuowania szyldów, tablic i urządzeń reklamowych stanowi dyskrecjonalne uprawnienie prawodawcy miejscowego do kształtowania ładu przestrzennego. W przedmiotowej sprawie nie została naruszona zasada proporcjonalności ani równości wobec prawa. Wprowadzone regulacje ustalane są z uwzględnieniem kryterium obszarowego i dotyczą wszystkich podmiotów według takich samych zasad i reguł. Dla wszystkich działek budowanych na terenach usługowych (U) dopuszczono lokalizację szyldów o maksymalnej powierzchni do 6 m2. Zgodnie z art. 2 pkt 16 u.p.z.p. :"szyld" - to tablica reklamowa lub urządzenie reklamowe informujące o działalności prowadzonej na nieruchomości, na której ta tablica reklamowa lub urządzenie reklamowe się znajdują. Lokalizację szyldów przewidziano również na terenach mieszkaniowych (MN), z tym, że ich maksymalna powierzchnia została ograniczona do 2 m2, czyli trzykrotnie mniejsza niż na terenach usługowych. Tym samym nie jest skuteczny zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Treść zaskarżonej uchwały nie ma charakteru dyskryminacyjnego. Przyjęte rozwiązania, niewątpliwie wprowadzające ograniczenia w możliwości swobodnego kształtowania ilości i gabarytów szyldów, tablic i urządzeń reklamowych ale mają usprawiedliwienie jakim jest wzgląd na zachowanie wymagań ładu przestrzennego, w tym urbanistyki i architektury, walorów krajobrazowych, estetyki. Jak już wyżej podano wprowadzone ograniczenia w zakresie sytuowania urządzeń reklamowych dotyczą wszystkich podmiotów według takich samych zasad i reguł. Tym samym nie jest skuteczny zarzut naruszenia art. 140 K.c. w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Należy wskazać, że prawo do prowadzenia działalności gospodarczej - tak jak prawo własności - nie jest prawem absolutnym, które dawałoby osobie wykonującej tę działalność niczym nie skrępowaną swobodę do realizacji swych zamierzeń, w tym także inwestycyjnych. Z art. 22 Konstytucji RP wynika, że ograniczenie tego prawa jest dopuszczalne tyle tylko, że może to nastąpić w ustawie i tylko ze względu na ważny interes publiczny. Po pierwsze, wprowadzenie w planie miejscowym ograniczeń dotyczących warunków sytuowania tablic reklamowych, urządzeń reklamowych czy szyldów, znajduje swoje oparcie w art. 15 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. Po drugie, zgodnie z tym co już rozważono, potrzeba wprowadzenia tych ograniczeń ma swoje uzasadnienie w potrzebie zachowania wymagań ładu przestrzennego, estetyki i dbałości o miejski krajobraz jako jeden z elementów środowiska przyrodniczego, a zatem uwzględniając szeroko rozumiany interes publiczny. Po trzecie, ograniczenia nie uniemożliwiają stronie skarżącej prowadzenia działalności gospodarczej, może ją nadal wykonywać, jednakże na warunkach określonych także w planie miejscowym- akcie prawa miejscowego, będącego źródłem powszechnie obowiązującego prawa na obszarze działania organu, który go ustanowił. Wskazane w skardze decyzje o warunkach zabudowy czy pozwoleniu na budowę nie stanowią podstawy do ograniczenia uprawnień planistycznych organu. Ustawodawca w art. 65 ust. 1 pkt 2 i art. 65 ust. 2 u.p.z.p. uregulował kwestie wpływu planu miejscowego na wydane decyzje o warunkach zabudowy i pozwolenia na budowę. Podsumowując, należy stwierdzić, że zaskarżone przepisy miejscowego planu nie naruszają obowiązujących w dacie podjęcia uchwały przepisów prawa. Wprowadzone w uchwale rozwiązania uzasadnione są potrzebami kształtowania ładu przestrzennego, a gmina nie nadużyła przyznanego jej władztwa planistycznego. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznając, że niniejsza skarga jest niezasadna, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.

Informacje o sprawie

Data wpływu
1 grudnia 2025
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ
Rada Gminy
Sędziowie
Izabela Paluszyńska /przewodniczący sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny