II SA/Po 717/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 marca 2021 r. wniosku J. B. i H. B. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. B. i H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. /-/ D. Rzyminiak - Owczarczak

W skardze na wskazaną w rubrum postanowienia decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...], pełnomocnik J. B. i H. B. (zwanych dalej łącznie "Skarżącymi") złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta M. L. z [...] maja 2020 r. o podziale nieruchomości położonej w L. przy ul L. , oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], ark. mapy [...], obręb L., zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że przewidywalnym skutkiem wymienionych decyzji jest wywłaszczenie Skarżących z wydzielonej części ich nieruchomości. Skarżący podnieśli, że ewentualne wywłaszczenie doprowadziłoby do skutków nieodwracalnych i czyniących skargę bezprzedmiotową zwłaszcza, gdyby obszar ten został zabudowany na cele drogowe. Postanowieniem z dnia [...] października 2020 r., sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021 r., sygn. akt I OZ [...], Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Sąd II instancji stwierdził, że skoro we wniosku Skarżących wskazano jako podstawę wstrzymania wykonania decyzji art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), to sąd nie mógł rozpoznać tego wniosku. Powołany przepis jest bowiem skierowany wyłącznie do organu administracji publicznej. Natomiast rozpoznanie przedmiotowego wniosku przez sąd administracyjny będzie dopuszczalne jedynie w sytuacji uprzedniego wezwania Skarżących do uzupełnienia brakującej podstawy prawnej wniosku o wstrzymanie. W dniu [...] lutego 2021 r., w wykonaniu zarządzenia sędziego sprawozdawcy, Sąd wezwał pełnomocnika Skarżących do uzupełnienia, w terminie siedmiu dni, wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji organu II instancji poprzez wskazanie prawidłowej podstawy prawnej, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Pismem z dnia [...] lutego 2021 r. pełnomocnik Skarżących wskazał przepis art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jako podstawę wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Jednocześnie podtrzymał dotychczasową argumentację wniosku podkreślając, że trwające procedury sądowo-administracyjne mogłyby nie zostać zakończone, a mimo to możliwe byłoby pozbawienie Skarżących ich nieruchomości i doszłoby do realizacji zakładanego celu publicznego. W wypadku pomyślnego dla nich obrotu postępowań przed sądami administracyjnymi, na skutek faktów dokonanych Skarżący nie mogliby jednak już wówczas doprowadzić do odwrócenia skutków bezprawnych decyzji. Tym samym brak wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji pozbawi sensu składanie skargi. Podniesiono, że przepisy dające możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonych aktów administracyjnych ustanowione zostały w celu zachowania spójności systemu prawnego i zapewnienia sensowności składania skarg na decyzje ostateczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. W wyniku uzupełnienia braku formalnego, na który wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2021 r., sygn. akt I OZ [...], rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji przez Sąd stało się możliwe. Zgodnie z treścią powołanego przez skarżących przepisu art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a") po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonej aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Ochrona tymczasowa służy zabezpieczeniu strony przed skutkami bezpośrednio związanymi z jej wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Chodzi więc o szkodę wyrządzoną wykonaniem konkretnej decyzji (aktu), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego (wyegzekwowanego) świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na wnioskodawcy. Jest to podyktowane użyciem przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. pojęcia nieostrego – "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki." Przesłanki zastosowania tej instytucji każdorazowo wymagają konkretyzacji w świetle stanu faktycznego i prawnego danej sprawy. Samo żądanie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub powołanie się przez wnioskodawcę na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia uczynienia zadość temu żądaniu. Innymi słowy, dokonywana przez Sąd ocena wystąpienia w określonym przypadku przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., jest możliwa i w dużym stopniu zależy od argumentacji przedstawionej we wniosku, która powinna być spójna i odnosząca się do konkretnej sytuacji wnioskodawcy. Zatem w celu wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenie skutków, wnioskodawca ma obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających stwierdzić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne. W opinii Sądu okoliczności przedstawione w uzasadnieniu wniosku nie przemawiają za zastosowaniem ochrony tymczasowej. Zaskarżona decyzji została wydana w oparciu o art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n., co oznacza, że podział nieruchomości nie wywołuje skutku polegającego na tym, że działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne stają się z mocy prawa własnością jednostek samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa, o czym stanowi art. 98 ust. 1 u.g.n. Przepis art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n. nie prowadzi bowiem do zmian w strukturze własnościowej. Skutek w postaci przeniesienia prawa własności z mocy prawa został przewidziany jest w art. 98 ust. 1 u.g.n., gdy podział nieruchomości następuje na wniosek osoby uprawnionej. W niniejszej sprawie podział nastąpił z urzędu na podstawie art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n. W sytuacji, gdy podziału nieruchomości dokonuje się z urzędu, to nawet wtedy, gdy projekt podziału przewiduje wydzielenie działek pod drogę publiczną, nie przechodzi ona na własność Skarbu Państwa czy też jednostek samorządowych. W takiej sytuacji jednostki samorządowe lub Skarb Państwa mogą uzyskać własność tych działek w drodze czynności cywilnoprawnej lub wywłaszczenia. Z tych też przyczyn wykonanie zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji nie podlega obligatoryjnemu wstrzymaniu, o którym mowa w art. 9 u.g.n., bowiem wskazany przepis nie ma zastosowania do decyzji wydanych na podstawie art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n. Na etapie sprawy ze skargi na decyzję zatwierdzającą podział nieruchomości nie można wywodzić, jak czynią to Skarżący, że brak wstrzymania wykonania tej decyzji doprowadzi do powstania nieodwracalnych skutków prawnych z uwagi na możliwość przystąpienia do realizacji, lub zrealizowania, inwestycji na wydzielonej działce drogowej. Podkreślenia zatem wymaga, że przystąpienie do realizacji inwestycji drogowej będzie wymagało przeprowadzenia procedury na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 1363), w którym to postępowaniu właściciele nieruchomości zlokalizowanych wzdłuż działki drogowej posiadają przymiot strony postępowania. Argumenty przytoczone w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie dotyczą właśnie etapu inwestycyjnego, z którym można łączyć skutki wskazywane przez Skarżących. Zatem skoro zaskarżona decyzja nie wywołuje bezpośrednio skutków, na które powołali się Skarżący, to nie można podzielić ich stanowiska, że jej wykonanie grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Decyzja ta nie pozbawia Skarżących praw własności przedmiotowej nieruchomości, jak też nie uprawnia kogokolwiek do jakichkolwiek robót budowlanych. W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji. /-/ D. Rzyminiak - Owczarczak