I OSK 4109/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 251/18 w sprawie ze skargi P. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji: I. oddala skargę kasacyjną, II. oddala wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 251/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2017 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z [...] września 2003 r., nr [...], zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej [...], oznaczonej jako działka nr [...]z obrębu [...], położonej przy ul. [...] i ul. [...] w Dzielnicy [...]. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik P. R. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 97 ust. 1 i 3 w zw. z art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez przeprowadzenie podziału nieruchomości na wniosek i koszt podmiotu, który nie posiadał interesu prawnego w tym względzie w toku postępowania administracyjnego, przy jednoczesnym braku przesłanek prowadzenia tego postępowania z urzędu oraz art. 95 pkt 1 powołanej ustawy poprzez jego ewentualne niezastosowanie mimo dyspozycji art. 41 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, - art. 64 ust. 3 Konstytucji RP w związku z ograniczeniem prawa własności skarżącego wbrew przesłankom takiego ograniczenia przewidzianych ustawą o gospodarce nieruchomościami. W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie przepisów postępowania, tj.: - art. 66 § 4 kpa poprzez odmowę rozpoznania sprawy przez organ administracji, podczas gdy sąd powszechny w tej sprawie uznał się już za niewłaściwy, - art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia ustawy 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej ppsa, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w związku z art. 10 tej ustawy i art. 45 ust. 2 Konstytucji RP polegające na rozpoznaniu skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w trybie uproszczonym, mimo wniosku skarżącego o rozpoznanie sprawy na rozprawie z jego udziałem, - art. 105 § 1 kpa poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie, w sytuacji w której postępowanie skutkujące wydaniem decyzji o podziale działki rozstrzygnięto merytorycznie na wniosek podmiotu, który nie posiadał przymiotu strony postępowania administracyjnego w jego trakcie, co czyniło postępowanie bezprzedmiotowym, a brak było podstaw prawnych do prowadzenia postępowania z urzędu, - art. 28 kpa poprzez uznanie, że skarżącemu nie przysługuje, natomiast SM "[...]" przysługuje przymiot strony w postępowaniach administracyjnych: w sprawie podziału geodezyjnego nieruchomości, co skutkowało wydaniem decyzji o podziale oraz postępowaniu o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, którego efektem jest zaskarżony obecnie wyrok, - art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 kpa w zw. z art. 113 § 1 ppsa poprzez ograniczenie rozpatrywania skargi przez Sąd I instancji do powielenia ustaleń i stanowiska przyjętego w zaskarżonej decyzji bez uwzględnienia całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego i dostatecznego wyjaśnienia sprawy, a także bez uwzględnienia naruszenia przy wydawaniu zaskarżonej decyzji w/w podstawowych zasad procedury administracyjnej, obligujących organy administracyjne do podejmowania decyzji i ich uzasadniania w sposób zgodny z zasadami prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, informowania stron, przekonywania i zapewnienia im czynnego udziału w postępowaniu, a nie poprzez ogólnikowe przytaczanie argumentacji orzeczniczo-komentarzowych do przepisów prawa, a także wybiórcze stosowanie przepisów prawa i dokonywanie ich interpretacji w sposób sprzeczny z ich przeznaczeniem w celu wywiedzenia niekorzystnych dla skarżącego skutków prawnych oraz poprzez sankcjonowanie działania metodą faktów dokonanych, sprzecznego z ważnym interesem społecznym, - art. 7 kpa poprzez błędne stwierdzenie w zaskarżonym wyroku, że "skarga stanowi zaś w istocie polemikę z oceną prawną zawartą w prawomocnym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 września 2017 r., gdyż "stanowisko organu odwoławczego opiera się w całości na ocenie i ustaleniach zawartych w motywach tego wyroku" oraz uznanie, że zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nie narusza przepisów prawa, - art. 1 oraz art. 3 § 1 ppsa poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w związku z art. 141 § 4 ppsa poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku, polegające na braku rzeczywistego rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionych przez skarżącego zarzutów naruszenia art. 28 kpa w zw. z art. 97 ust. 1, art. 95 pkt 1, 3 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 5 ustawy o własności lokali oraz art. 40, 41 i 42 ustawy z 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych poprzez odmówienie skarżącemu przymiotu strony na tle błędnej wykładni lub pominięcia w/w przepisów prawa materialnego, skutkujących ich naruszeniem, - art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 kpa, poprzez pominięcie istotnych dla sprawy dowodów, a w szczególności opinii biegłego, - art. 107 § 3 w zw. z art. 126 kpa, poprzez zignorowanie faktu, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia SKO nie spełniało wymogów formalnych określonych ww. przepisem, - art. 156 § 1 w zw. z art. 157 § 3 kpa, poprzez odmowę stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji Nr [...], mimo istnienia oczywistych ku temu podstaw. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację mającą przemawiać za uchyleniem zaskarżonego wyroku. Skarżący kasacyjnie wniósł również o wystąpienie do Prokuratury Okręgowej w [...] o wydanie na potrzeby niniejszego postępowania kopii Opinii biegłego Sądowego W. C. w sprawie oceny prawidłowości podziału terenów osiedli mieszkaniowych w [...], sporządzonej w listopadzie 2010 roku w ramach śledztwa[...], a także o dołączenie do akt sprawy akt postępowania o stwierdzenie nieważności podziału tej samej nieruchomości, na wniosek tego samego skarżącego, które przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] zakończyło się podjęciem [...] listopada 2007 r. decyzji nr [...], natomiast na etapie postępowania sądowego - wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 września 2009 r., sygn. akt I OSK 1287/08. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" wniosła o oddalenie tej skargi podnosząc okoliczności mające przemawiać za niezasadnością zarzutów kasacyjnych, co dodatkowo podtrzymano w kolejnym piśmie z [...] stycznia 2021 r. W piśmie z [...] stycznia 2021 r. pełnomocnik skarżącego kasacyjnie przedstawił dodatkowe okoliczności mające przemawiać za uwzględnieniem skargi kasacyjnej, dołączając do tego pisma kopie powołanych w nim orzeczeń sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa) z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne. Skarżący kasacyjnie domaga się wszczęcia ze swojego wniosku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z [...] września 2003 r., nr [...]. Tymczasem, w prawomocnym wyroku z 21 września 2017 r., sygn. akt I OSK 3101/15, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m.in., że: "w realiach niniejszej sprawy P. R. nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2003 r. (...) P. R. nie legitymuje się tytułem uprawniającym do samodzielnego działania w zakresie podziału przedmiotowej nieruchomości. Nie przysługuje mu zatem przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2003 r. Tym samym za zgodne z prawem należało uznać postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2014 r. o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego.". W związku z powyższym prawidłowo Sąd I instancji uznał postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2017 r., nr [...], za zgodne z prawem, jako wydane w wyniku wiążącej oceny prawnej wyrażonej w niniejszej sprawie w powołanym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 września 2017 r., sygn. akt I OSK 3101/15. Zgodnie bowiem z art. 153 ppsa, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W niniejszej sprawie, przepisy prawa normujące problematykę rozstrzygniętą powołanym wyrokiem z 21 września 2017 r., sygn. akt I OSK 3101/15, nie uległy zmianie dlatego związanie zawartą w tym wyroku oceną prawną pozostaje w mocy. Również z art. 170 ppsa wynika, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Brak jest zatem w niniejszej sprawie podstaw do pominięcia wiążącej oceny prawnej wyrażonej w powołanym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie nie doszło do naruszenia art. 119 ppsa w sposób sformułowany w skardze kasacyjnej. W przepisie tym wymienione zostały okoliczności, w których sprawa może być rozpoznana przez sąd administracyjny w trybie uproszczonym. W szczególności, według art. 119 pkt 3 ppsa, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Z tak sformułowanej treści cytowanego przepisu wynika, że rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym we wskazanych okolicznościach nie jest uzależnione od woli skarżącego. Nawet więc złożenie przez skarżącego wniosku o rozpoznanie takiej sprawy na posiedzeniu jawnym nie pozbawia sądu ustawowego uprawnienia do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2017 r., nr [...] kończące postępowanie w sprawie, dlatego Sąd I instancji był uprawniony do rozpoznania skargi na posiedzeniu niejawnym. W konsekwencji powyższego pozostałe zarzuty kasacyjne dotyczące zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i prawa procesowego nie mają żadnego znaczenia w sprawie, skoro skarżący kasacyjnie nie jest uprawniony do skutecznego wnioskowania o wszczęcie i przeprowadzenie postępowania nieważnościowego wobec decyzji Prezydenta [...] z [...] września 2003 r., nr [...]. Z tych samych względów nie było potrzeby występowania do Prokuratury Okręgowej w [...] o wydanie na potrzeby niniejszego postępowania kopii Opinii biegłego Sądowego W. C. w sprawie oceny prawidłowości podziału terenów osiedli mieszkaniowych w [...]. Natomiast wskazany w skardze kasacyjnej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 września 2009 r., sygn. akt I OSK 1287/08, jest znany Sądowi w niniejszej sprawie z urzędu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 193 zdanie drugie ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. Wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]", będącej uczestnikiem postępowania, o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego oddalono, ponieważ z art. 204 pkt 1 ppsa wynika, że strona, która wniosła skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji oddalający skargę, jak w niniejszej sprawie, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez organ. Wskazany uczestnik postępowania nie jest organem w rozumieniu powołanego art. 204 pkt 1 ppsa.