II SA/Po 674/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędzia WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 marca 2021 r. sprawy ze skargi B. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postepowania administracyjnego I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] maja 2020 r., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej B. G. kwotę [...](słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium"), po rozpatrzeniu zażalenia B. G., utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Gminy C. (zwanego dalej "Burmistrzem") z dnia [...] maja 2020 r., [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego. Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach sprawy. Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., [...] Burmistrz ustalił na wniosek Zakładu Gospodarki Odpadami sp. z o.o. w J. lokalizację inwestycji celu publicznego polegającej na budowie Punktu Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych na terenie położonym w C. przy ul. [...], działka [...], obręb Miasto C. . Inwestycja obejmowała realizację kontenera biurowo-socjalnego, kontenerów do magazynowania odpadów, ogrodzenia terenu, utwardzonych terenów magazynowania odpadów oraz dojść i dojazdów, terenów zieleni izolacyjnej, oświetlenia terenu itp. W tym samym dniu, w związku ze złożonym przez B. G. pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r., Burmistrz poinformował o wydanej decyzji oraz o tym, że nie została ona uznana za stronę w przedmiotowym postępowaniu. W piśmie z dnia [...] stycznia 2019 r. B. G. wniosła o dopuszczenie jej na prawach strony do postępowania [...] Wskazała, że jest właścicielką nieruchomości sąsiadującej z działką [...], na której ma być realizowana inwestycja, a zatem posiada interes prawny w tym postępowaniu. Pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. B. G. wyraziła sprzeciw wobec decyzji Burmistrza z dnia [...] grudnia 2018 r. ponownie wskazując, że powinna być stroną postępowania. W odpowiedzi na powyższe pisma Burmistrz w dniu [...] stycznia 2019 r. poinformował, że akta sprawy wraz z tymi pismami zostaną przesłane do organu drugiej instancji (odwołanie od decyzji z dnia [...] grudnia 2018 r., [...] składała także inna osoba: Z. C. – uw. Sądu). Burmistrz, przekazując odwołanie jednej ze stron postępowania do Kolegium, odniósł się także do zarzutów sformułowanych w pismach B. G. wskazując, że aż do wydania decyzji z dnia [...] grudnia 2018 r. nie złożyła ona wniosku o udział w postępowaniu w charakterze strony (pismo z żądaniem dopuszczenia na prawach strony wpłynęło do organu w dniu [...] stycznia 2019 r.). Jednocześnie Burmistrz wskazał, że działka B. G. nie graniczy bezpośrednio z działką, na której planowana jest realizacja inwestycji. Z tego powodu odmówiono jej przyznana statusu strony. W tym miejscu należy dodać, że Sądowi obecnie orzekającemu wiadomym jest z urzędu, iż decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r., [...],. [...], po rozpoznaniu odwołań Z. C. oraz B. G. (którą uznano za odwołującą się), Kolegium utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] grudnia 2018 r., [...] Wskazane wyżej rozstrzygnięcie Kolegium zostało zakwestionowane w drodze skargi Z. C., jednak prawomocnym już obecnie wyrokiem z dnia [...] stycznia 2020 r., II SA/Po [...] skarga ta została oddalona. Pismem z dnia [...] marca 2020 r. B. G. zawnioskowała o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego prawomocną decyzją w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego po wyroku oddalającym skargę (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 stycznia 2020 r., II SA/Po 823/19, orzeczenia.nsa.gov.pl). We wniosku wskazano, że decyzja Burmistrza została wydana z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm., dalej "K.p.a."), gdyż strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Podkreślono, że oddziaływanie planowanej inwestycji ma znacznie szerszy zasięg niż bezpośrednie sąsiedztwo. Zakres podmiotów mających interes prawny w toczącym się postępowaniu powinien zostać wyznaczony z uwzględnieniem między innymi zwiększonego ruchu po jedynej drodze publicznej prowadzącej do projektowanego Punktu Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych, gdyż przejazd ciężarówek zmienia charakter użytkowania wszystkich działek położonych wzdłuż tej drogi. Zatem wszyscy właściciele nieruchomości znajdujących się przy wskazanej drodze, będący w strefie oddziaływania planowanej inwestycji, powinni posiadać status strony. Dodatkowo wskazano na możliwy fetor czy spodziewaną plagę szczurów w okolicy, które również świadczą o szerszym oddziaływaniu inwestycji niż wyłącznie w odniesieniu do działek graniczących z projektowanym przedsięwzięciem. Postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r., [...] Burmistrz odmówił wznowienia postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na budowie Punktu Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych na terenie położonym w C. przy ul. [...], działka [...], obręb Miasto C. . Wskazał, że stronami w sprawie o wydanie decyzji o warunkach zabudowy lub inwestycji celu publicznego są inwestor oraz właściciel (użytkownik wieczysty) działki, na której planowana jest inwestycja. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzeczniczym stronami mogą być ponadto właściciele (użytkownicy wieczyści) działek bezpośrednio graniczących z terenem inwestycji. Z uwagi na fakt, że B. G. nie spełnia żadnej z powyższych przesłanek, nie została uznana za stronę postępowania. Jednocześnie Burmistrz podkreślił, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony z naruszeniem terminu wskazanego w art. 148 § 1 K.p.a. Zgodnie z przywołanym przepisem, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W tym przypadku termin biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 K.p.a.). Z akt sprawy wynika, że B. G. dowiedziała się o wydanej decyzji najpóźniej w dniu [...] stycznia 2019 r., co potwierdza data odbioru pisma Burmistrza informującego o wydanej decyzji. Natomiast wniosek o wznowienie postępowania, datowany na dzień [...] marca 2020 r., wpłynął do organu w dniu [...] marca 2020 r. Pismem z dnia [...] maja 2020 r. B. G. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu podkreślono, że B. G. powzięła informację o rozstrzygnięciu kończącym postępowanie w sprawie (czyli przywołanym wcześniej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 stycznia 2020 r., II SA/Po 823/19) dopiero w dniu [...] lutego 2020 r. W takim przypadku termin złożenia wniosku o wznowienie postępowania nie został przekroczony. Jednocześnie podkreślono, że B. G. nie miała bieżącej wiedzy o przebiegu postępowania, gdyż nie została uznana za stronę postępowania pomimo kilku pism skierowanych do Burmistrza w tej sprawie. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r., [...] Kolegium utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Burmistrza. Wskazano, że B. G. złożyła wniosek o wznowienie postępowania z naruszeniem terminu wskazanego w art. 148 K.p.a. O wydanej decyzji dowiedziała się w dniu [...] stycznia 2019 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej pismo Burmistrza informujące o decyzji w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego. Wniosek o wznowienie postępowania wpłynął do organu w dniu [...] marca 2020 r., a więc po ponad roku od upływu ustawowego terminu. Kolegium podkreśliło, że nie można podzielić stanowiska B. G., iż termin ten powinien być liczony od dnia powzięcia informacji o wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 stycznia 2020 r., czyli od dnia [...] lutego 2020 r. Wskazano również, że niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z sytuacją określoną w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., gdyż B. G. nie jest stroną postępowania, co stwierdził organ pierwszej, jak i drugiej instancji oraz sąd administracyjny kontrolujący wydane rozstrzygnięcie. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a."), sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Wobec wyroku oddalającego skargę należy stwierdzić, że sąd również nie dostrzegł podstaw do wznowienia postępowania, a więc nie uznał B. G. za stronę postępowania. W skardze z dnia [...] lipca 2020 r. B. G. wskazała, że w dniu [...] sierpnia 2018 r. wniosła pisemny protest do Burmistrza wobec planowanej inwestycji, jak i wystosowała dwa pisma zawierające żądanie o dopuszczenie jej do postępowania w charakterze strony – pismo z dnia [...] stycznia 2019 r. adresowane do Burmistrza i z [...] stycznia 2019 r. adresowane do Kolegium. Na żądania te nie odpowiedział ani organ pierwszej, ani drugiej instancji. Skarżąca podkreśliła, że organy nie wydały odpowiednich postanowień o uznaniu albo odmowie uznania ją za stronę postępowania. Wskazano ponownie, że o decyzji ostatecznej skarżąca dowiedziała się w dniu [...] lutego 2020 r., a tym samym dochowała terminu na wniesienie skargi. Jednocześnie B. G. podkreśliła, że jej skarga nie dotyczy aspektów postępowania, które podlegały rozpatrzeniu przez sąd w postępowaniu dotyczącym decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Skarga dotyczy ponownego wszczęcia postępowania, w którym B. G. nie z własnej winy, a z powodu nie wydania postanowienia w odpowiedzi na wniosek o przyznanie statusu strony, nie uczestniczyła. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zachodzą podstawy do wyeliminowania z obrotu prawnego postanowień obu instancji. Na wstępie należy odnieść się do istotnej kwestii proceduralnej, która nie została podniesiona przez żadną ze stron postępowania, a która jednocześnie ma w sprawie fundamentalne znaczenie. Zgodnie z art. 150 § 1 K.p.a. organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 K.p.a., dotyczących wznowienia postępowania, jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Organem tym może być organ, który rozstrzygał sprawę w pierwszej instancji – jeżeli nie wniesiono odwołania lub nie przysługiwało ono – albo organ, który rozpatrywał odwołanie (zob. M. Jaśkowska, Komentarz do art. 150, [w:] M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2020). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że organem właściwym do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania było Kolegium jako organ, który wydał decyzję w drugiej instancji. B. G. złożyła wniosek o wznowienie postępowania, datowany na dzień [...] marca 2020 r., który wpłynął do Burmistrza jako organu pierwszej instancji w dniu [...] marca 2020 r. W tej dacie sprawa dotycząca lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na budowie Punktu Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych w C. nie tylko została rozstrzygnięta przez Burmistrza decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., [...], a utrzymana w mocy przez Kolegium decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. znak [...], [...] Co więcej, w dalszej kolejności skargę na decyzję Kolegium prawomocnie oddalił także przez sąd administracyjny (zob. przywołany wcześniej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 stycznia 2020 r., II SA/Po 823/19 – znany Sądowi obecnie orzekającemu z urzędu). Jak zaznaczono, w opisanej wyżej sytuacji zgodnie z treścią art. 150 § 1 K.p.a. właściwy do rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania był organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji, a więc Kolegium. Organ pierwszej instancji po otrzymaniu wniosku o wznowienie postępowania zobowiązany jest z urzędu zbadać swoją właściwość w sprawie (art. 19 K.p.a.) ze szczególnym uwzględnieniem tego, czy nie zachodzą przesłanki wykluczające jego kompetencję do rozpoznania wniosku wznowieniowego. Najczęstszym przykładem jest tu sytuacja, gdy ustalone zostanie, że żądanie wznowienia postępowania dotyczy decyzji kontrolowanej w trybie odwoławczym, gdyż wówczas żądanie to rozpatrzyć powinien organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji (art. 150 § 1 in fine K.p.a.). B. G. wniosła pismo z żądaniem wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., [...] do Burmistrza, a więc organu pierwszej instancji. W takiej sytuacji Burmistrz miał obowiązek, zgodnie z właściwością, przekazać sprawę Kolegium, jako że powinien wiedzieć, iż to nie on, a Kolegium wydało w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Wobec braku zachowania powyższych wymogów, postanowienie o odmowie wznowienia postępowania zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości. Organ niewłaściwy nie jest prawnie legitymowany do rozstrzygania o prawach i obowiązkach stron. Przepisy o właściwości mają charakter przepisów bezwzględnie obowiązujących, organ zaś z urzędu musi przestrzegać swojej właściwości. Powyższe stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności postanowień wydanych w niniejszej, kontrolowanej przez Sąd sprawie wznowieniowej zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. – wobec naruszenia art. 150 § 1 in fine K.p.a. Ze względu na powyższe, Sąd orzekł jak punkcie 1 sentencji wyroku, to jest stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Burmistrza z dnia [...] maja 2020 r., [...] Przy ponownym rozpatrzeniu wniosku B. G. o wznowienie postępowania, jej wniosek Burmistrz powinien przekazać według właściwości do Kolegium, jako, że sprawa o ustalenie lokalizacji celu publicznego, której dotoczył, była w ostatniej instancji rozpatrywana przez organ odwoławczy decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r., [...], [...] (art. 150 § 1 in fine K.p.a.). O kosztach postępowania (punkt 2 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. Na rzecz B. G. zasądzono kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, co odpowiadało kwocie wpisu od skargi (k. 16 akt sądowych). Wyrok zapadł w postępowaniu uproszczonym poza rozprawą na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a.