II SA/Po 477/18

Dnia 20 lipca 2018 roku Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku K. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. C. na postanowienie W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej postanawia 1. przyznać K. C. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi powyżej uiszczonej kwoty [...] zł, 2. w pozostałym zakresie oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. /-/ R. Talaga

K.C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i uiściła opłatę sądową w wysokości 100,00 zł. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w wysokości [...] zł skarżąca złożyła wypełniony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i zastrzegła, że dotyczy to opłat powyżej uiszczonej kwoty [...] zł. We wniosku skarżąca wskazała, że prowadzi jednoosobowe, samodzielne gospodarstwo domowe i utrzymuje się wyłącznie z emerytury w wysokości [...] zł netto. K. C. oświadczyła, że jest właścicielem [...] domu mieszkalnego o powierzchni ok. [...] m² (wartość szacunkowa [...] zł), a nieruchomości pod budynkiem zajmuje powierzchnię [...] m². Jednocześnie zaznaczyła, że zajmuje mieszkanie o powierzchni [...] m². Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie uzyskuje żadnych innych dochodów i nie posiada żadnych oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych i w gotówce, ani żadnych papierów wartościowych i innych praw majątkowych (udziałów, polis inwestycyjnych, jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych), a także żadnych wierzytelności, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000,00 zł (np. pojazdów, maszyn, biżuterii). W uzasadnieniu wniosku K. C. oświadczyła, że posiada orzeczenie o lekkiej niepełnosprawności z powodu trwałego charakteru niepełnosprawności, a opłata sądowa w wysokości [...] zł jest dla niej wysoką kwotą. Zobowiązania i stałe wydatki wnioskodawczyni oszacowała w następujący sposób: koszty ponoszone na mieszkanie (prąd, woda, gaz, media, ogrzewanie mieszkania) – średnio [...] zł, koszty utrzymania budynku (podatek, ubezpieczenie, utrzymanie w czystości, odpady, remonty) – ok. [...] zł, zakupy leków oraz rehabilitacja – [...] zł, koszty utrzymania – [...] zł, spłata kredytu – [...] zł (łącznie [...] zł). W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku K. C. wyjaśniła, że nie ponosi aktualnie żadnych nakładów na nieruchomość, w której zamieszkuje poza wskazanymi we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a wiec wydatków na bieżące prace konserwacyjne mieszkania, które zajmuje. Jednocześnie zaznaczyła, że od lat toczą się postępowania sądowe w celu uregulowania stanu prawnego pozostałej części nieruchomości. W osobnym mieszkaniu jej córka prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Pozostała część nieruchomości (budynku) jest niezamieszkana, albowiem wymaga gruntownego remontu, na który nie posiada ona aktualnie środków. Żadna część nieruchomości nie jest wynajmowana i tym samym wnioskodawczyni nie uzyskuje z tego tytułu żadnych dochodów. Pozostała część działki na której stoi budynek jest wykorzystywana jako ogródek przydomowy. Wnioskodawczyni oświadczyła, że od 1974 roku pozostaje rozwiedziona i nigdy później nie wstępowała w związek małżeński. Zaznaczyła, że utrzymuje się wyłącznie z emerytury, która nie zawsze wystarcza nawet na pokrycie koniecznych wydatków (z czego wynika czasami konieczność zaciągania pożyczek). Zgodnie z przepisami art. 245 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. t.j. z 2017 r., poz. 1369) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przepis art. 246 §1 pkt. 2 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle cytowanych przepisów przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy w taki sposób, że nie jest on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, o czym świadczy użycie w art. 246 § 1 pkt. 2 cytowanej ustawy zwrotu "gdy wykaże". Z tego względu przytoczone we wniosku okoliczności oraz przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Jednocześnie pamiętać należy, że przyznanie prawa pomocy jest formą dofinansowania ze strony budżetu państwa i stanowi wyjątek od obowiązku ponoszenia danin publicznych, do których zalicza się również opłaty sądowe, co oznacza że powinno mieć miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. W rozpoznawanej sprawie uzyskiwane przez wnioskodawczynię stałe dochody w postaci świadczenia emerytalnego w wysokości [...] zł netto w całości są przeznaczane na bieżące wydatki prowadzonego przez nią gospodarstwa domowego. Wnioskodawczyni nie ma żadnych innych źródeł dochodów. Jednocześnie wnioskodawczyni jest osobą niepełnosprawną i posiada ograniczone możliwości dodatkowego zarobkowania. W rezultacie należy uznać, że na tym etapie postępowania nie jest ona w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uzasadnione pozostaje zatem jej zwolnienie od pozostałej części wpisu sądowego od skargi powyżej uiszczonej kwoty [...] zł. Jednocześnie należy zaznaczyć, że skarżąca posiada stałe dochody i nie można wykluczyć na jej zdolności do poniesienia pozostałych kosztów prowadzonego postępowania sądowego na kolejnych jego etapach. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w związku z art. 245 §1 oraz § 3 i § 4, a także art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia. /-/ R. Talaga