II SA/Ol 460/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Starosty [...] na czynność Komendanta Miejskiego Policji z dnia 4 lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie usunięcia pojazdu postanawia odrzucić skargę. WSA/post.1 - sentencja postanowienia

Starosta (dalej jako: skarżący) pismem z 17 kwietnia 2023 r. złożył skargę na czynność Komendanta Miejskiego Policji (dalej jako: organ) z 4 lutego 2023 r. w przedmiocie usunięcia pojazdu. Skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności zarzucając brak przesłanek do wydania dyspozycji usunięcia pojazdu leżącego w rowie w trybie art. 130a ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988 ze zm.; dalej jako: p.r.d.). W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił przebieg korespondencji w sprawie pomiędzy skarżącym a organem. Podniósł m.in., że 4.02.2023 r. przesłane zostało do Starosty zapytanie od obecnego wykonawcy świadczącego usuwanie pojazdów z drogi na terenie Powiatu [...] w trybie art. 130a p.r.d., czy jeśli dyspozycja usunięcia pojazdu nie mieści się w zakresie ww. przywołanego przepisu, to takie zlecenie powinien czy nie powinien wykonać? Z treści pisma wynikało również, że auto było w rowie na boku, jego usunięcie trwało 3 godziny i wycenione powinno być na 1400 zł, a nie wg stawek wynikających z obowiązującej w tym zakresie uchwały Rady Powiatu, tj. 500 zł. Wobec powyższego skarżący pismem z 10.02.2023 r. zwrócił się do organu z prośbą o zweryfikowanie zasadności wydania dyspozycja nr [...] z 4.02.2023 r. usunięcia pojazdu oraz dokonanie reasumpcji tej dyspozycji, poprzez wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. 22.02.2023 r. wpłynęło do skarżącego pismo organu z 20.02.2023 r., podtrzymujące zasadność wydanej dyspozycji usunięcia pojazdu. W przedmiotowym piśmie, prawidłowość wydanej dyspozycji usunięcia pojazdu, uzasadniono zmianą definicji drogi w stosunku do jej pierwotnego brzmienia, tj. wskazano, że definicja drogi obecnie odwołuje się do technicznej definicji zawartej w ustawie o drogach publicznych i obejmuje wszystkie elementy przewidziane w przepisach techniczno-budowlanych, wydanych na podstawie ustawy Prawo budowlane. Po ponownej analizie przedmiotowej sprawy skarżący pismem z 28.02.2023 r. ponownie zwrócił się do organu z prośbą o zweryfikowanie zasadności wydania dyspozycji z 4.02.2023 r. usunięcia ww. pojazdu. 6.03.2023 r. wpłynęła do skarżącego odpowiedź organu z 2.03.2023 r. podtrzymująca stanowisko, iż przedmiotowa dyspozycja wydana została prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami. Wskazano również, że stanowisko to jest zgodne z opinią Komendy Głównej Policji. W związku z pismem podtrzymującym zasadność wydanej dyspozycji z 4.02.2023 r., ponownie skarżący zwrócił się do organu z prośbą o odniesienie się do drugiego aspektu zawartego w piśmie z 28.02.2023 r., w którym wskazał, że przedmiotowa dyspozycja usunięcia pojazdu zawiera również wadę formalną, ponieważ nie wskazano przyczyny jego usunięcia wymienionej w art. 130a ust. 1 i 2 p.r.d. 13.03.2023 r. wpłynęła do skarżącego odpowiedź organu, w której wskazał, że przedmiotowa dyspozycja została wydana w trybie art. 130a ust. 2 pkt 2 p.r.d. W załączeniu przesłano notatkę urzędową sporządzoną przez funkcjonariusza policji, w której wskazano, że pojazd znajdował się w przydrożnym rowie, był otwarty. Posiadał uszkodzone szyby, czołową oraz przednią lewą i prawą, uszkodzony przedni i tylny zderzak. W związku z powyższym stan techniczny tego pojazdu zagrażał bezpieczeństwu w ruchu drogowym. Ponadto, co nie zostało ujęte w dyspozycji holowania, pojazd posiadał wycieki płynów eksploatacyjnych. Dlatego na podstawie art. 130a ust. 2 pkt. 2 ustawy p.r.d. (stan techniczny zagrażający bezpieczeństwu w ruchu drogowym oraz naruszenie wymagań ochrony środowiska) pojazd został usunięty z drogi. Skarżący podniósł, że zwrócił się pismem z 14.03.2023 r. do wykonawcy, z którym Powiat [...] ma podpisaną umowę na świadczenie usług usuwania pojazdów z drogi w trybie art. 130a p.r.d., o niezwłoczną informację, czy pojazd, wobec którego wydana została dyspozycja usunięcia pojazdu posiadał wycieki płynów eksploatacyjnych, czy wykonawca został o tym poinformowany przez funkcjonariusza wydającego dyspozycję, jeśli tak to jakie zostały podjęte działania w celu zabezpieczenia pojazdu przed wyciekami. 15.03.2023 r. wpłynęły do Starostwa wyjaśnienia wykonawcy, w których stwierdza, że po przybyciu na miejsce nie została mu udzielona informacja, że pojazd leżący w rowie miał wycieki płynów eksploatacyjnych, nie zauważył żadnych wycieków, samochód leżał w rowie, w którym była woda i tam też nie było widać żadnych śladów jakichkolwiek płynów. Wobec powyższego pismem z 20.03.2023 r. skarżący zwrócił się do organu z prośbą o zajęcie stanowiska odnośnie do informacji, które podane zostały w odpowiedzi wykonawcy oraz o informację w jaki sposób pojazd leżący w rowie zagrażał bezpieczeństwu w ruchu drogowym. Organ pismem z 3.04.2023 r. (data wpływu 13.04.2023 r.) podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, że przedmiotowa dyspozycja wydana została prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami, nie odnosząc się do prośby zawartej w powyższej piśmie. W dalszej części skargi podniesiono, że analiza przesłanek usuwania w tym trybie pojazdów wskazuje, że następuje ono co do zasady w przypadku zaistnienia okoliczności należącej do jednej z dwóch grup: 1) pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione (na różnych podstawach), z czym wiążą się określone dolegliwości dla innych (art. 130a ust. 1 pkt 1,4 i 5 p.r.d.); 2) zatrzymania pojazdu, który z różnych względów nie powinien się w danym miejscu lub okolicznościach poruszać (art. 130a ust. 1 pkt 2, 3 i 6 oraz ust. 2 p.r.d.). Zdaniem skarżącego przedmiotem ochrony jest zatem szeroko rozumiane bezpieczeństwo ruchu drogowego. Pojazd znajdujący się poza drogą, czyli poza miejscem przeznaczonym do ruchu drogowego, nie wpływa bezpośrednio na bezpieczeństwo ruchu drogowego. Nie ma zatem żadnego funkcjonalnego uzasadnienia do stosowania w odniesieniu do takiego pojazdu regulacji zawartych w art. 130a p.r.d. Pojazd znajdujący się poza drogą może mieć pośredni wpływ na bezpieczeństwo ruchu drogowego - z tego względu, że stwarza np. ogólne zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego (np. grożąc wybuchem), czy dla środowiska. Postępowanie w takich przypadkach regulują jednak inne przepisy - ukierunkowane na usunięcie pierwotnego (głównego) zagrożenia. Jednocześnie skarżący z daleko idącej ostrożności podniósł, że gdyby sąd stwierdził uchybienie terminu na wniesienie skargi na dyspozycję usunięcia pojazdu, to skarżący wnosi na podstawie art. 53 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o uznanie, że uchybienie terminu na wniesienie skargi nastąpiło bez winy skarżącego, tj. z powodu trwającej korespondencji z organem w celu doprecyzowania stanu faktycznego sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie zgadzając się z argumentacją skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej jako "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów. Jedną z podstawowych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia do sądu administracyjnego czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jest jej zaskarżenie w ustawowym terminie. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Przepis ten ustanawia bezwzględną zasadę i wszelkie odstępstwa od niej muszą być interpretowane na zasadzie wyjątku. W myśl art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Zgodnie z tym unormowaniem, termin do wniesienia skargi wynosi 30 dni od dnia, w którym strona dowiedziała się o podjęciu kwestionowanej czynności. W niniejszej sprawie skarżący niewątpliwie już 4 lutego 2023 r. dowiedział się o dyspozycji usunięcia pojazdu. Z uwagi na okoliczność, że był to dzień wolny od pracy, przyjąć należy, że skarżący o zaskarżonej dyspozycji usunięcia pojazdu powziął wiadomość 6 lutego 2023 r. Od tego też dnia zaczął biec termin do wniesienia skargi na czynność organu. W związku z tym skarga do sądu winna zostać wniesiona do 8 marca 2023 r. Tymczasem skarga została nadana bezpośrednio do sądu 18 kwietnia 2023 r., a więc z ponad miesięcznym opóźnieniem. Fakt uchybienia terminowi do wniesienia skargi jest więc oczywisty. Odnosząc się do wniosku zawartego w skardze, wskazującego, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego, wskazać należy, że wniosek ten nie jest zasadny. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że przewidziana w art. 53 § 2 p.p.s.a. in fine możliwość rozpatrzenia skargi przez sąd, mimo uchybienia terminowi do wniesienia skargi, ma charakter wyjątku. Warunkiem rozpatrzenia skargi w takim przypadku jest stwierdzenie, że strona uchybiła terminowi bez własnej winy. W takim przypadku strona powinna usprawiedliwić uchybienie terminu i przekonać sąd, że dochowała należytej staranności w sprawie, a spóźnienie spowodowane było okolicznościami, na które nie mogła mieć wpływu (por. postanowienia NSA z: 6 listopada 2019 r., sygn. akt I GZ 343/19 i WSA w Krakowie z dnia 24 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 1106/20, publ. w CBOSA). Podnieść należy, nawiązując do wypracowanych i utrwalonych poglądów doktryny i judykatury na kanwie instytucji przywracania terminu, że "brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z wykorzystaniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem" (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Wydawnictwo LexisNexis Warszawa 2005 r., str. 333, postanowienia Sądu Najwyższego z dnia: 14 stycznia 1972 r., III CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144; 29 października 1999 r., I CKN 556/98, LEX nr 50702; 12 stycznia 1999r., II UKN 667/98, OSNAP – 2000, nr 12, poz. 488, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2004 r. FZ 13/04.). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się na przykład: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. W warunkach rozpoznawanej sprawy nie można stwierdzić wystąpienia okoliczności, które uzasadniałyby przyjęcie, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia skargi bez własnej winy. Skarżący w tej mierze powołuje się na korespondencję z organem, która niejako miała przekonać organ do oceny prawnej wyrażonej przez skarżącej. Po dojściu do wniosku, że organ zdania nie zmieni skarżący zdecydował się na wywiedzenie skargi. W ocenie sądu jednak przywołane okoliczności nie mogą świadczyć o braku winy skarżącego. Skarżący mógł bowiem wnieść skargę w terminie, chociażby po pierwszym piśmie organu z 20 lutego 2023 r., w którym organ podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko. Podkreślić trzeba, że art. 53 § 2 p.p.s.a. jednoznacznie wskazuje, że bieg terminu do wniesienia skargi rozpoczyna się od momentu dowiedzenia się o kwestionowanej czynności. Pomimo tego, w stosownym terminie czynność ta nie została zaskarżona. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., skargę należało odrzucić.