II GZ 359/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 28 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Starosty Elbląskiego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 21 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Ol 460/23 w zakresie odrzucenia skargi Starosty Elbląskiego na pismo Komendanta Miejskiego Policji w Elblągu z dnia 4 lutego 2023 r., nr 111/2023 w przedmiocie dyspozycji usunięcia pojazdu postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z 21 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 460/23, odrzucił skargę Starosty Elbląskiego na pismo/czynność Komendanta Miejskiego Policji w Elblągu z dnia 4 lutego 2023 r., w przedmiocie dyspozycji usunięcia pojazdu. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że jedną z podstawowych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia do sądu administracyjnego czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: p.p.s.a)., jest jej zaskarżenie w ustawowym terminie. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. W myśl art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. WSA stwierdził, że w niniejszej sprawie skarżący niewątpliwie już 4 lutego 2023 r. dowiedział się o dyspozycji usunięcia pojazdu. Z uwagi na okoliczność, że był to dzień wolny od pracy, przyjęto, iż skarżący o dyspozycji usunięcia pojazdu powziął wiadomość 6 lutego 2023 r. Od tego też dnia zaczął biec termin do wniesienia skargi na czynność organu. W związku z tym skarga do sądu winna zostać wniesiona do 8 marca 2023 r. Tymczasem skarga została nadana bezpośrednio do sądu 18 kwietnia 2023 r., a więc z ponad miesięcznym opóźnieniem. Fakt uchybienia terminowi do wniesienia skargi był więc, zdaniem Sądu I instancji, oczywisty. WSA rozważał też kwestię winy skarżącego w uchybieniu terminu. WSA wskazał, że wniosek zawarty w skardze, wskazujący, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego, nie jest zasadny. W warunkach rozpoznawanej sprawy sąd I instancji nie stwierdził wystąpienia okoliczności, które uzasadniałyby przyjęcie, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia skargi bez własnej winy. Skarżący w tej mierze powoływał się na korespondencję z organem, która niejako miała przekonać organ do oceny prawnej wyrażonej przez Starostę. Po dojściu do wniosku, że organ zdania nie zmieni, skarżący zdecydował się na wywiedzenie skargi. W ocenie WSA, przywołane okoliczności nie mogą jednak świadczyć o braku winy skarżącego, bowiem mógł on wnieść skargę w terminie, chociażby po pierwszym piśmie organu z 20 lutego 2023 r., w którym organ podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Starosta Elbląski, domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu I instancji, iż uchybienie terminu na wniesienie skargi nastąpiło z jego winy. W ocenie wnoszącego zażalenie, okoliczności przywołane w uzasadnieniu skargi uniemożliwiły wniesienie skargi w terminie, bowiem trwająca między Komendantem a Starostą korespondencja miała na celu wyjaśnienie istniejącego w sprawie stanu faktycznego w kierunku zastosowania przez organy właściwych przepisów prawa orz trafności zastosowania wykładni tych przepisów. Wnoszący zażalenie podkreślił, że korespondencja kierowana do Komendanta sporządzana była bez zbędnej zwłoki, niezwłocznie po otrzymaniu każdego pisma. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne i nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z treści art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Termin przewidziany na dokonanie tej czynności procesowej został precyzyjnie określony w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i jak stanowi jej art. 53 § 2 zdanie pierwsze, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., wnosi się w terminie 30 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Z przywołanych przepisów ustawy procesowej jednoznacznie wynika, w jakim terminie należy wnieść skargę do sądu administracyjnego. Każdorazowo badanie dochowania tego terminu wymaga poczynienia ustaleń w zakresie daty powzięcia wiadomości przez skarżącego o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji zasadnie uznał, że skarga została wniesiona przez skarżącego z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 2 p.p.s.a., czego następstwem było jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jak wynika z akt sprawy, skarżący o zaskarżonym piśmie organu powziął wiadomość już w dniu 4 lutego 2023 r., jednakże początek biegu terminu na wniesienie skargi należało liczyć od dnia 6 lutego 2023 r., z uwagi na fakt, iż dzień 4 lutego 2023 r. był dniem wolnym od pracy. A zatem, jak słusznie wskazał Sąd I instancji, koniec terminu liczonego od dnia 6 lutego 2023 r. przypadał na dzień 8 marca 2023 r. Skarga została zaś wniesiona dopiero w dniu 18 kwietnia 2023 r., a zatem po upływie przewidzianego przepisami prawa terminu. Fakt uchybienia terminowi do wniesienia skargi był więc w rozpoznawanej sprawie oczywisty. Wskazane ustalenia stanowiły przesłankę do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przy czym Sąd I instancji nie miał w tym zakresie swobody decyzyjnej ze względu na obligatoryjny charakter powołanego przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny podziela również stanowisko WSA, że przedstawione okoliczności sprawy nie mogą świadczyć o braku winy skarżącego. Prowadzenie polemiki z organem wydającym akt lub podejmującym czynność, które mają w dalszej kolejności podlegać zaskarżeniu, a także wymiana z nim korespondencji – chociażby dokonywana w celu ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, który determinuje zastosowanie właściwej normy prawa materialnego – nie mogą stanowić okoliczności wyłączających winę skarżącego w uchybieniu terminu przewidzianego na wniesienie skargi, zgodnie z art. 53 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. Rozważania WSA winno się rozszerzyć o kwestię charakteru prawnego samego pisma organu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie dodać należy, że dyspozycja usunięcia pojazdu - pochodząca od powołanego do jej sporządzenia organu - ma charakter dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000; powoływanej dalej jako: k.p.a.), zatem stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone, a co z kolei nie wyklucza – w świetle art. 76 § 3 k.p.a. – możliwości przeprowadzenia przez stronę kontrdowodu (vide: wyrok NSA z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 892/21). Dyspozycja taka podlega zatem ocenie jako materiał dowodowy w sprawie, nie stanowiąc sama w sobie aktu lub czynności, która mogłaby podlegać zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Zauważyć bowiem należy, że postępowanie w przedmiocie kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu, prowadzone na gruncie art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1990 ze zm., powoływanej dalej jako: p.r.d.), musi obejmować ustalenie, czy wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu było uprawnione. Dopiero zatem w postępowaniu toczącym się w przedmiocie orzeczenia o obowiązku zapłaty kosztów związanych przykładowo właśnie z usunięciem pojazdu, rozważaniu, ocenie i analizie prawidłowości wydania, poddana zostaje dyspozycja usunięcia pojazdu. Pismo takie ma więc jedynie charakter wewnętrzny, między organami administracji publicznej. Nie zostało skierowane do podmiotu zewnętrznego, w sposób, który nakłada na jednostkę obowiązki lub przyznaje określone prawa. Podejmowana przez organ czynność ma charakter publicznoprawny, ale nie jest ona skierowana wobec jednostki w celu określenia jej uprawnień lub obowiązków w sposób autorytarny. W szczególności, działanie organu administracji publicznej nie służy w tym przypadku stabilizacji określonych stosunków społecznych i prawnych (vide: postanowienie NSA z dnia 9 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 926/12). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.