II SA/Ol 228/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 maja 2026 r. sprawy ze skargi H. O. i K. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu na rzecz H. O. i K. O. solidarnie kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Po rozpatrzeniu wniosku H.O. i K.O. (dalej: "skarżący") o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy O. (dalej: "Wójt", "organ I instancji") z dnia 5 maja 2025 r., określającą środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie do [...] farm fotowoltaicznych o łącznej mocy do 10 MW wraz z infrastrukturą towarzyszącą na działce nr A w obrębie [...], gm. O., postanowieniem z dnia 17 listopada 2025 r. Wójt odmówił wznowienia postępowania zakończonego przedmiotową decyzją. W uzasadnieniu Wójt wyjaśnił, że skarżący jako współwłaściciele działek położonych w odległości mniejszej niż 100 m od granic inwestycji, podnieśli, iż nie zostali zawiadomieni o toczącym się postępowaniu oraz o wydaniu decyzji. W ich ocenie bez swojej winy nie brali udziału w postępowaniu, co uzasadnia wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1691) – dalej: "k.p.a.". Wójt wskazał, że na etapie wszczęcia postępowania ustalono krąg stron postępowania (strony zostały ustalone na podstawie art. 74 ust. 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 112 ze zm. – dalej: "u.u.i.ś."). Liczba stron postępowania wyniosła 20 osób fizycznych i prawnych. Organ informował strony postępowania oraz społeczeństwo o każdym etapie postępowania poprzez publikację obwieszczenia zarówno na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy, jak i na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy. Zdaniem Wójta, skarżący nie wykazali, aby organ naruszył tryb zawiadamiania stron, a tym bardziej, aby z tego powodu pozbawiono ich możliwości udziału w postępowaniu bez ich winy. W ocenie organu I instancji, postępowanie zakończone decyzją z 5 maja 2025 r. prowadzone było zgodnie z procedurą określoną w ustawie środowiskowej, a udział społeczeństwa i stron został zapewniony. Na powyższe postanowienie skarżący wnieśli zażalenie zarzucając naruszenie: - art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie wykazali, aby organ naruszył tryb zawiadamiania stron, a tym bardziej, aby z tego powodu pozbawiono ich możliwości udziału w postępowaniu bez ich winy, mimo że w okresach doręczenia w drodze obwieszczenia przebywali poza miejscem zamieszkania; - art. 49 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 u.u.i.ś., poprzez uznanie, że zastosowana forma obwieszczenia była wystarczająca i prawidłowa, podczas gdy udostępnienie decyzji nastąpiło w sposób realnie uniemożliwiający stronie zapoznanie się z jej treścią; - art. 8 i art. 9 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niespójny, dezorientujący i wprowadzający stronę w błąd, w szczególności przez to, że organ w innym, równolegle toczącym się postępowaniu dotyczącym tej samej działki stosował doręczenia indywidualne, natomiast w niniejszej sprawie odstąpił od tej praktyki. Po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia 19 stycznia 2026 r., Rep. 1524/OŚiP/25 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej: "Kolegium") utrzymało w mocy postanowienie Wójta. W uzasadnieniu wyjaśniono, że Kolegium dokonało oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności pod kątem tego, czy skarżący prawidłowo i skutecznie byli zawiadamiani w trybie art. 49 k.p.a. o wszystkich czynnościach procesowych, jak również o wydaniu decyzji środowiskowej. Analiza akt sprawy wskazała, że o powyższych czynnościach zawiadamiano strony postępowania obwieszczeniami wywieszonymi na tablicy ogłoszeń w siedzibie Urzędu Gminy oraz zamieszczonymi w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Gminy. W tej sytuacji, w ocenie Kolegium, wniosek skarżących o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wójta z dnia 5 maja 2025 r. nie mógł doprowadzić do merytorycznej weryfikacji tej decyzji, ponieważ nie wystąpiła przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., bowiem skarżący w toku całego postępowania mieli zapewniony do niego dostęp jako strony postępowania. Na powyższe postanowienie skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak należytego ustalenia i oceny wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, w szczególności poprzez uznanie, że skarżący mieli zapewniony dostęp do postępowania administracyjnego; - art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie wykazali, aby organ naruszył tryb zawiadamiania stron, a tym bardziej, aby z tego powodu pozbawiono ich możliwości udziału w postępowaniu bez ich winy, mimo że w okresie doręczenia w drodze obwieszczenia skarżący przebywali poza miejscem zamieszkania; - art. 8 i art. 9 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niespójny i wprowadzający skarżących w błąd, w szczególności przez to, że Wójt w innym, równolegle toczącym się postępowaniu dotyczącym tej samej działki stosował doręczenia indywidualne, a w niniejszej sprawie odstąpił od tej praktyki; - art. 11 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak merytorycznego odniesienia się przez organ do wszystkich istotnych zarzutów podniesionych przez skarżących w zażaleniu, w szczególności do argumentacji dotyczącej odmiennego trybu zawiadamiania stron w równolegle toczącym się postępowaniu; - art. 49 § 1 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 u.u.i.ś. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że samo formalne dokonanie obwieszczenia jest równoznaczne ze skutecznym doręczeniem decyzji stronom postępowania. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 – zwanej dalej: "p.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiot skargi stanowi postanowienie Kolegium z dnia z dnia 19 stycznia 2026 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wójta 17 listopada 2025 r., którym organ I instancji odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wójta z dnia 5 maja 2025 r., określającą środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie do [...] farm fotowoltaicznych wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Zaskarżone postanowienie o odmowie wznowienia postępowania zostało wydane w trybie nadzwyczajnym, wznowieniowym. Wyjaśnić zatem należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną w sytuacji, gdy zaistnieją przesłanki określone w art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145aa § 1 lub art. 145b § 1 k.p.a. Powołana instytucja stanowi odstępstwo od ustanowionej w art. 16 § 1 k.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych. Należy również zauważyć, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego jest dwuetapowe. W pierwszym etapie organ bada, czy wniosek o wznowienie wniosła strona w rozumieniu art. 28 k.p.a., czy wskazano w nim ustawowe przesłanki wznowienia, o których mowa w art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145aa § 1 i 145b § 1 k.p.a., a także czy dotyczy on decyzji ostatecznej oraz czy został wniesiony w terminie określonym w art. 148 k.p.a. Dopiero pozytywne ustalenia w tym zakresie, uzasadniają wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania administracyjnego, które rozpoczyna drugi etap postępowania wznowieniowego i stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 k.p.a.). Natomiast, gdy wniosek o wznowienie postępowania nie wskazuje przesłanek wznowieniowych, czy też w przypadku, gdy wnioskujący nie zachował terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania, organ jest zobligowany do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a. Jednak w sytuacji, gdy podanie opiera się o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i zawiera stwierdzenie, że składający to podanie podmiot uważa, iż przysługiwał mu przymiot strony w postępowaniu, w którym został pominięty, to weryfikacja tych twierdzeń następuje w następnej fazie postępowania prowadzonej po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Trzeba zatem mieć na względzie fakt, że wszelkie czynności i rozważania merytoryczne na etapie postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania są niedopuszczalne. W niniejszej sprawie niesporna jest okoliczność, iż skarżącym przysługiwał status strony postępowania zakończonego decyzją ostateczną Wójta z dnia 5 maja 2025 r. Jednak pomimo tego, że osoby wnoszące podanie posiadały zdolność procesową i były stroną zakończonego ostatecznie postępowania, a w podaniu została wskazana ustawowa przyczyna wznowienia postępowania, organ I instancji wydał postanowienie o odmowie jego wznowienia. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem Kolegium. W ocenie Sądu, zarówno organ I instancji, jak i Kolegium, naruszyły treść art. 149 § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszym postępowaniu organ przedwcześnie uznał, że istnieje oczywisty brak związku przyczynowego pomiędzy wskazaną przez stronę podstawą wznowienia a treścią decyzji ostatecznej kończącej postępowanie. Dopiero bowiem wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a., otwiera fazę merytoryczną w ramach trybu wznowienia postępowania, a w pierwszej kolejności badanie przyczyn wznowienia. Zaprezentowane stanowisko organów obu instancji jest zatem wadliwe, bowiem we wstępnej fazie postępowania, tj. przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, nie bada się spełnienia przesłanek wznowieniowych, w szczególności w sytuacji, gdy strona powołuje się na przesłankę wznowieniową określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Ustalenia w zakresie interesu prawnego wnioskodawcy, badania jego legitymacji procesowej, jak również ewentualnego jego pominięcia w sprawie zakończonej decyzją ostateczną mogą być dokonywane dopiero we wznowionym postępowaniu, po jego formalnym wszczęciu postanowieniem, a nie w ramach kompetencji ograniczonej do badania dopuszczalności wznowienia postępowania. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią powyższe rozważania Sądu. W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Skarga rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.