II SA/Ol 106/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Giżycku na uchwałę Rady Gminy Giżycko z dnia 25 stycznia 2017 r. nr XXIX/297/2017 w przedmiocie szczegółowych warunków udzielania pomocy materialnej dzieciom i młodzieży uczęszczającym do szkół mających swoją siedzibę na terenie Gminy Giżycko, form i zakresu tej pomocy oraz tryb postępowania w tych sprawach stwierdza nieważność załącznika do zaskarżonej uchwały w części dotyczącej : 1/ w § 2 ust. 4 pkt 1 wyrazów: "i zachowaniu"; 2/ w § 3 ust. 1 wyrazów: "oraz wzorową ocenę z zachowania"; 3/ w § 4 ust. 1 wyrazów: "oraz legitymują się co najmniej oceną dobrą z zachowania"; 4/ w § 4 ust. 2 wyrazów: "legitymującym się co najmniej oceną dobrą z zachowania"; 5/ w § 4 ust. 4 wyrazów: "którzy legitymują się co najmniej oceną dobrą z zachowania oraz". WSA/wyr.1a – sentencja wyroku (tryb uproszczony)

Rada Gminy Giżycko podjęła w dniu 25 stycznia 2017 r. uchwałę Nr XXIX/297/2017 w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy materialnej dzieciom i młodzieży uczęszczającym do szkół mającym swoją siedzibę na terenie Gminy Giżycko, form i zakresu tej pomocy oraz trybu postępowania w tych sprawach. Skargę na powyższą uchwałę wniósł Prokurator Rejonowy w Giżycku (dalej jako: "Prokurator", "skarżący"), zaskarżając § 2 ust. 4 pkt 1 oraz § 4 ust. 1, 2 i 4 Regulaminu, stanowiącego załącznik do ww. uchwały w zakresie warunku legitymowania się przez ucznia co najmniej dobrą oceną z zachowania oraz wskazania, iż stypendium naukowe Wójta Gminy Giżycko przyznawane jest za wysokie wyniki w zachowaniu. Podnosząc powyższe zarzuty, Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w zaskarżonej części. Prokurator wskazał, że zgodnie z art. 90t ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, jedynym dopuszczalnym kryterium przyznawania pomocy na wspieranie edukacji uzdolnionych dzieci i młodzieży są uzdolnienia dzieci i młodzieży. Takim kryterium może być średnia uzyskanych ocen, tytuł laureata albo finalisty konkursu, czy też osiągnięcia sportowe albo artystyczne. Rada nie może natomiast wprowadzać żadnych dodatkowych kryteriów, np. związanych z oceną z zachowania. W odpowiedzi na skargę, Wójt Gminy Giżycko wskazał, iż nie kwestionuje zarzutów skargi. Stanowisko Prokuratora jest przekonująco uzasadnione, dlatego brak jest podstaw do kwestionowania skargi. Wójt podniósł jednocześnie, że kwestionowane w skardze zapisy uchwały zostały usunięte z obrotu prawnego na mocy uchwały Nr XXX/313/2021 z dnia 27 stycznia 2021 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy materialnej dzieciom i młodzieży uczęszczającym do szkół mającym swoją siedzibę na terenie Gminy Giżycko, form i zakresu tej pomocy oraz trybu postępowania w tych sprawach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wykonywana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej - art. 3 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), dalej jako: p.p.s.a. Jeżeli akt prawny, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., wydany zostanie z rażącym naruszeniem prawa, to stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględnia skargę, stwierdzając jego nieważność w całości lub w części. Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej uchwały w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdził, że zarzuty Prokuratora są zasadne i skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 147 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na uchwałę stwierdza nieważność uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że uchwała wydana została z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności. Wprowadzając sankcję nieważności jako następstwo naruszenia prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. Zasadnym jest zatem sięgnięcie do przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2020 r., poz. 713 z późn. zm.), dalej jako: "u.s.g.", gdzie przewidziano dwa rodzaje naruszeń prawa, które mogą być wywołane przez ustanowienie aktów uchwalanych przez organy gminy. Mogą być to naruszenia istotne lub nieistotne (art. 91 u.s.g.). Zgodnie z art. 91 ust. 1 u.s.g., uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4 u.s.g.). Brak ustawowego zdefiniowania obu naruszeń, stwarza konieczność sięgnięcia do stanowiska wypracowanego w tym zakresie w doktrynie i w orzecznictwie. Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do takich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (zob. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, str. 101-102). Uchwała podjęta została na podstawie art. 90t ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.), dalej jako: "u.s.o.". Jest to akt prawa miejscowego. Dla uchwalenia tej uchwały niezbędne było upoważnienie zawarte w ustawie szczególnej – art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Upoważnienie takie wynika wprost z art. 90t ust. 4 u.s.o. Zgodnie z powołanym przepisem - w przypadku przyjęcia programów, o których mowa w ust. 1, organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określa szczegółowe warunki udzielania pomocy dzieciom i młodzieży, formy i zakres tej pomocy, w tym stypendia dla uzdolnionych uczniów oraz tryb postępowania w tych sprawach, uwzględniając w szczególności przedsięwzięcia sprzyjające eliminowaniu barier edukacyjnych, a także osoby lub grupy osób uprawnione do pomocy oraz potrzeby edukacyjne na danym obszarze. W myśl zaś ust. 1 art. 90t u.s.o. - jednostki samorządu terytorialnego mogą tworzyć regionalne lub lokalne programy: 1) wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży, 2) wspierania edukacji uzdolnionych dzieci i młodzieży. Postanowienia zaskarżonej uchwały nie powinny wykraczać poza zakres ustawowego upoważnienia, zawartego w art. 90t u.s.o. Tymczasem zaś, w przedmiotowej sprawie, w zaskarżonej części oraz w § 3 ust. 1 Regulaminu, jego postanowienia przekraczają zakres upoważnienia ustawowego i tym samym, w sposób istotny naruszają prawo. Warunek udzielenia wsparcia, jakim jest ocena z zachowania, nie może stanowić przesłanki przyznania stypendium na podstawie art. 90t u.s.o. W świetle tych uregulowań, jedynie kryterium bycia uczniem uzdolnionym, posiadającym konkretne osiągnięcia lub wyniki w nauce, czy wyniki sportowe, bądź osiągnięcia artystyczne, powinno stanowić podstawę wsparcia uzdolnionego ucznia. Powołane przepisy nie wskazują na inne kryteria, czy też cechy, które pozwalałyby na promowanie uczniów. Rada gminy nie może więc wprowadzać żadnych innych, dodatkowych kryteriów, w tym związanych z oceną z zachowania. Należy też zauważyć, że postanowienia zaskarżonej uchwały również w żadnym innym punkcie nie odwołują się do takiego kryterium. Szczegółowe warunki przyznawania nagród powinny być ustalone w taki sposób, aby zapewnić realizację wsparcia uczniów uzdolnionych za wybitne wyniki w nauce, wskazane w uchwale uczestnictwo w zawodach sportowych i osiągnięcia atrystyczne. Ponieważ postanowienia § 2 ust. 4 pkt 1, § 3 ust. 1 i § 4 ust. 1, 2 i 4 załącznika do zaskarżonej uchwały odwoływały się do takiego pozaustawowego kryterium – ocena ze sprawowania - § 2 ust. 4 pkt 1, wzorowa ocena ze sprawowania - § 3 ust. 1 lub co najmniej dobra ocena ze sprawowania - § 4 ust. 1, 2 i 3 – to należało w tej części stwierdzić nieważność zaskarżonej uchwały. Stwierdzić należy, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje fakt, że zaskarżona uchwała została przez Gminę uchylona, ponieważ uchwała ta pozostawała w obrocie prawnym i mogła wywołać skutki prawne. Na koniec wskazać należy, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, a jej odpis został doręczony skarżącemu, który w zakreślonym terminie nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Wobec powyższego, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.