Sygnatura
II SA/Lu 26/26
Wyrok WSA w Lublinie z 28 maja 2026 r., II SA/Lu 26/26
Wynik
Oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
- Data orzeczenia
- 28 maja 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Brygida Myszyńska – Guziur Sędzia WSA Bartłomiej Pastucha po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 maja 2026 r. sprawy ze skargi O. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2025 r., znak: [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] listopada 2025 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "organ"), po rozpatrzeniu odwołania O. T., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy T. D. w przedmiocie orzeczenia o nienależnie pobranym przez O. T. zasiłku pielęgnacyjnym za okres od 1 czerwca 2023 do 31 października 2024 r. w wysokości [...] zł, zwrocie nienależnego pobranego przez O. T. zasiłku pielęgnacyjnego za okres 1 czerwca 2023 r. do 31 października 2024 r. w wysokości [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie oraz potrąceniu kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco: Decyzją z dnia [...] grudnia 2024 r., znak [...] organ I instancji uznał za nienależnie pobrany przez O. T. zasiłek pielęgnacyjny wypłacony za okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 grudnia 2024 r. w wysokości [...] zł oraz zobowiązał stronę do jego zwrotu. W wyniku odwołania wniesionego przez O. T. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2025 r., znak [...] uchyliło decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Kolegium wskazało, że organ I instancji winien ustalić na jakim etapie znajduje się postępowanie sądowe oraz rozważyć zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego. Postanowieniem z dnia [...] marca 2025 r. znak [...] organ I instancji zawiesił postępowanie w sprawie, a następnie decyzją z dnia 18 lipca 2025 r. nr [...] ponownie orzekł o nienależnie pobranym przez O. T. zasiłku pielęgnacyjnym za okres 1 czerwca 2023 r. do 31 października 2024 r. w wysokości [...] zł, zwrocie nienależnego pobranego przez O. T. zasiłku pielęgnacyjnego za okres 1 czerwca 2023 r. do 31 października 2024 r. w wysokości [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie oraz potrąceniu kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ustalonych ostateczną decyzją. W wyniku odwołania wniesionego przez O. T. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2025 r. ponownie uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, ze względu na konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego przez organ I instancji. Kolegium wskazało, że dla uznania wypłaconego świadczenia za nienależnie pobrane, decydujące znaczenie ma nie tylko przesłanka obiektywna powodująca ustanie prawa do świadczenia, ale także świadomość i zamiar osoby pobierającej świadczenie, czy też świadome przedłużanie postępowania, natomiast organ I instancji w uzasadnieniu decyzji nie rozpatrzył tych okoliczności, nie przeanalizował, czy po stronie pobierającej świadczenie istniała świadomość, że świadczeni jest nienależnie pobrane. Decyzją z dnia [...] października 2025 r. nr [...] organ I instancji orzekł o nienależnie pobranym przez O. T. zasiłku pielęgnacyjnym za okres 1 czerwca 2023 r. do 31 października 2024 r. w wysokości [...] zł, zwrocie nienależnego pobranego przez O. T. zasiłku pielęgnacyjnego za okres 1 czerwca 2023 r. do 31 października 2024 r. w wysokości [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie oraz o potrąceniu kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ustalonych ostateczną decyzją. W wyniku odwołania wniesionego przez O. T. w sprawie ponownie orzekało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które decyzją z dnia [...] listopada 2025 r., znak: [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie w przedmiocie orzeczenia o nienależnie pobranym przez O. T. zasiłku pielęgnacyjnym za okres 1 czerwca 2023 do 31 października 2024 r. w wysokości [...] zł, zwrocie nienależnego pobranego przez O. T. zasiłku pielęgnacyjnego za okres 1 czerwca 2023 r. do 31 października 2024 r. w wysokości [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie oraz potrąceniu kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ustalonych ostateczną decyzją. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przywołując treść art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, wyjaśniło, że jak wynika z analizy akt sprawy, decyzją z dnia 23 marca 2023 r. przyznano [...] zasiłek pielęgnacyjny na dziecko J. T. na okres 1 marca 2023 r. do 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Orzeczeniem z dnia 8 maja 2023 r. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. utrzymał w mocy orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia 1 marca 2023 r., którym zaliczono J. T. do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Następnie Sąd Rejonowy L. - [...] w L. VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2025 r. sygn. akt [...] zmienił częściowo orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia 8 maja 2023 r. zaliczając J. T. do osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim na stałe. Orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w L. stało się ostatecznie z dniem jego wydania, a zatem z dniem 1 czerwca 2023 r. ustało prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego. O uzyskaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności skarżąca zawiadomiła organ I instancji 17 października 2024 r., a zatem już po wypłacie świadczenia. Wypłata dodatku została dokonana pomimo wystąpienia okoliczności utraty prawa do tego świadczenia. Jak podkreśliło Kolegium pojęcie ostateczności należy odróżnić od pojęcia prawomocności. Ostatecznym orzeczeniem o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności jest orzeczenie, od którego nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji (art. 16 1 k.p.a. stosowany odpowiednio). Orzeczenie prawomocne to orzeczenie ostateczne, którego nie można zaskarżyć do sądu (art. § 3 k.p.a. stosowany odpowiednio). Wobec tego orzeczenie o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności może być ostateczne, ale jeszcze nieprawomocne. Od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w L. nie służy żaden środek zaskarżenia w toku postępowania administracyjnego, a zatem jest ono ostateczne. Jak wskazał organ analiza treści decyzji zmieniającej z [...] marca 2023 r. wskazuje, że O. T. została prawidłowo poinformowana o obowiązku zawiadamiania właściwego organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczenia, natomiast treść zawartego w decyzji zmieniającej rozstrzygnięcia przedłużającego okres, na który przyznany został dodatek jest jednoznaczna i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Nie ma zatem podstaw, by uznać, że odwołująca się nie była w stanie prawidłowo odczytać i zrozumieć treści rozstrzygnięcia i pouczenia, przeciwnie, okoliczności wskazując, że miała świadomość, że uzyskanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności powoduje ustanie okresu zasiłkowego, a okoliczność ta powinna zostać we właściwym terminie zgłoszona organowi. W związku z powyższym należy uznać, iż prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustało począwszy od czerwca 2023 r. Organ I instancji uznał, że zasiłek pielęgnacyjny za okres 1 czerwca 2023 do 31 października 2024 r. w łącznej wysokości [...] zł ([...]) jest świadczeniem nienależnym. Nadto organ odwołał się także do treści art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyjaśniając, że w przepisie tym nie zostały ujęte przesłanki winy czy świadomości nienależności pobieranego świadczenia, w związku z czym od organu nie wymaga się wykazania winy strony, co oznacza, że do uznania świadczenia za nienależnie pobrane dochodzi w każdym przypadku uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia w trybie wznowienia postępowania, także gdy świadczeniobiorca nie zawinił w uzyskaniu świadczenia, które jej w istocie nie przysługiwało. Organ wyjaśnił także, że dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma świadomość osoby pobierającej świadczenie. Świadczeniem nienależnie pobranym jest bowiem świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Biorąc pod uwagę powyższe, w ustalonym stanie faktycznym i prawnym w ocenie Kolegium spełnione zostały materialnoprawne przesłanki, o których stanowi art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy, uzasadniające zakwalifikowanie wypłaconych świadczeń jako nienależnie pobranych, które podlegają zwrotowi. Kolegium wyjaśniło także, że zgodnie z przepisem art. 30 ust. 2b ustawy o świadczeniach rodzinnych, od kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, o których mowa w ust. 2 pkt 1-3 i 5, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie. Organ o odsetkach od nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego rozstrzyga wyłącznie co do zasady, a konkretyzacja wysokości odsetek za opóźnienie następuje już po wydaniu decyzji. Jest to oczywiste z tego względu, że końcowym dniem ich naliczania jest dzień zapłaty, a ten w chwili wydania decyzji nie jest znany. Naliczenie odsetek stanowi czynność materialnotechniczną, podejmowaną w trakcie postępowania egzekucyjnego - o ile nie dojdzie do dobrowolnej spłaty należności (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 4/18, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 września 2021 r. II SA/Po 818/20). W zakończeniu Kolegium pouczyło skarżącą, że na podstawie art. 30 ust. 9 ustawy strona może w odrębnym postępowaniu wnosić o umorzenie przez organ pierwszej instancji kwoty nienależnie pobranych świadczeń łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczenie terminu płatności albo rozłożenie ich na raty. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została zaskarżona przez O. T. (dalej także jako: "strona" lub "skarżąca") do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie W skardze decyzji zarzucono naruszenie art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 30 ust 2 pkt 1 i ust 2 b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez naruszenie słusznego interesu obywateli strony postępowania wynikające z jednostronnej, niekorzystnej dla skarżącej oceny zebranego w sprawie materiału, przyjęcie, za organem pierwszej instancji, że dla ustalenia daty od której należy J. T. zaliczyć do osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim nie jest miarodajna data uprawomocnienia wyroku Sądu Rejonowego L. - [...] w L. w sprawie VII U [...] określający ostatecznie stopień niepełnosprawności J. T., tj. 14 maja 2025r, lecz data wydania przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia 01 marca 2023 r., co skutkowało wydaniem decyzji utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy T. D. z dnia 7 października 2025 r. Wskazując na takie zarzuty w skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w całości oraz poprzedzającej jej decyzji Wójta Gminy T. D. z dnia [...] października 2025 r. i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowoadministracyjnego wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2026 r., poz. 143 - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Skarga w sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w sprawie organ nie naruszył także przepisów prawa materialnego. Już w tym miejscu należy podkreślić, że ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji znajdują potwierdzenie w niewadliwie zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, wobec czego materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia prawidłowej i zgodnej z prawem decyzji w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy dokonał także właściwej wykładni przepisów prawa materialnego, jak też prawidłowo zastosował normy prawne do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. W myśl przepisu art. 7 k.p.a., organ administracji podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Organ administracyjny jest więc zobowiązany na podstawie przytoczonych przepisów do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona. W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie naruszył wskazanych reguł postępowania. Brak jest również podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie w przedmiocie orzeczenia o nienależnie pobranym zasiłku pielęgnacyjnym za okres 1 czerwca 2023 do 31 października 2024 r. w wysokości [...] zł, zwrocie nienależnego pobranego zasiłku pielęgnacyjnego za okres 1 czerwca 2023 r. do 31 października 2024 r. w wysokości [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie oraz potrąceniu kwot nienależnie pobranych z wypłacanych świadczeń rodzinnych. Materialnoprawną podstawę decyzji organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. z 2025 r., poz. 1208 ze zm. – dalej także jako "u.ś.r."), w tym w szczególności art. 16 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Świadczeniem rodzinnym wypłaconym [...] był zasiłek pielęgnacyjny przyznany na rzecz niepełnoletniego syna skarżącej – J. T.. Zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (art. 16 ust. 1 u.ś.r.). Co do zasady zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: 1) niepełnosprawnemu dziecku; 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) osobie, która ukończyła 75 lat (art. 16 ust. 2 u.ś.r.). Nadto zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia (art. 16 ust. 2 u.ś.r.). Mając na uwadze treść decyzji z dnia [...] lutego 2021 r. w przedmiocie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego (k.4 akt administracyjnych) oraz to, że w dacie wydania tej decyzji J. T. miał już ukończone 16 lat, w sprawie nie budzi wątpliwości, że zasiłek ten został przyznany na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie budzi więc wątpliwości to, że i skarżąca, będąca adresatem decyzji, musiała mieć świadomość tego, iż warunkiem przyznania i wypłacania przedmiotowego zasiłku pielęgnacyjnego było spełnienie przesłanek określonych w art. 16 ust. 3 u.ś.r., w tym przede wszystkim legitymowanie się przez J. T. orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Decyzją z [...] marca 2023 r. zmieniono decyzję z dnia 24 lutego 2021 r. i przyznano zasiłek pielęgnacyjny na dziecko J. T. na okres od 1 marca 2023 r. do 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (k.10 akt administracyjnych). Z powyższego wynika, że przedmiotowy zasiłek pielęgnacyjny powinien być wypłacany maksymalnie do 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, z tym, że nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Istniejący w sprawie spór dotyczy kwestii rozumienia zwrotu "dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności", przy czym w ocenie skarżącej pod pojęciem tym należy rozumieć dopiero moment orzekania w przedmiocie niepełnosprawności przez sąd powszechny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, w składzie rozpoznającym skargę, stoi na stanowisku, że interpretacji pojęcia "dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności" należy dokonywać z odwołaniem do językowych reguł wykładni i ogólnych zasad prawa administracyjnego. Odwołanie się do normalnego, typowego rozumienia słów użytych w powyższym zwrocie prowadzi do wniosku, że dniem wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności jest dzień, w którym powołany do tego organ wydał nowe orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Z kolej z ogólnych zasad prawa administracyjnego wynika, że orzeczeniem wykonalnym i skutecznym pozostaje orzeczenie organu, od którego nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jest to orzeczenie ostateczne (art. 16 § 1 k.p.a.). W przedmiocie niepełnosprawności i stopnia niepełnosprawności orzekały powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako pierwsza instancja oraz wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako druga instancja (art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych). W tego typu sprawach to zatem orzeczenie wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności było orzeczeniem ostatecznym, od którego nie służyło odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z tych też przyczyn uznać należy, że dniem wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, które wywoływało skutki prawne, był dzień wydania przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. orzeczenia z dnia 1 marca 2023 r. Do tego też dnia maksymalnie skarżąca mogła pobierać zasiłek pielęgnacyjny. Sądowi znana jest linia orzecznictwa zgodnie z którą zwrot "dzień wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności" utożsamiany jest z datą wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności przez sąd powszechny, jednakże dotyczy to kwestii stosowania instytucji z art. 24 ust. 2a ustawy oświadczeniach rodzinnych. Uzasadnione jest to treścią art. 24 ust. 2a u.ś.r. Wskazany w tym przepisie termin od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu to termin początkowy, od którego liczony jest trzymiesięczny termin na złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia. Jeżeli w sposób pozytywny o niepełnoprawności lub stopniu niepełnosprawności orzekł dopiero sąd powszechny to nie sposób terminu tego liczyć od dnia wydania orzeczenia przez organ administracji, które niepełnoprawności takiej nie stwierdzało. Odmiennie natomiast przedstawia się to w przypadku sformułowania użytego w sentencji decyzji z dnia z 3 marca 2023 r., gdzie zasiłek pielęgnacyjny przyznano nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Określony w tej decyzji termin wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności to termin końcowy, które nastanie skutkuje ustaniem prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Już więc z chwilą wydania orzeczenia przez powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności strona powinna zawiadomić organ o fakcie wydania nowego orzeczenia o stopnie niepełnosprawności, przy czym w sytuacji, gdy strona od orzeczenia tego się odwoływała, w skutek czego orzeczenie to nie nabrało cech ostateczności, strona w sposób bezwzględny powinna zawiadomić organ o fakcie wydania orzeczenia z dnia 1 marca 2023 r. przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L., albowiem była to zmiana mająca istotny wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, o czym strona została pouczona w pouczeniu zawartym we wniosku o świadczenie, który strona złożyła w organie (k.2v akt administracyjnych). W sprawie prawidłowo także przyjął organ, że strona została prawidłowo poinformowana o obowiązku zawiadamiania właściwego organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczenia, natomiast treść zawartego w decyzji zmieniającej rozstrzygnięcia przedłużającego okres, na który przyznany został zasiłek jest jednoznaczna i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych w związku z czym nie ma zatem podstaw, by uznać, że odwołująca się nie była w stanie prawidłowo odczytać i zrozumieć treści rozstrzygnięcia i pouczenia, przeciwnie, okoliczności wskazują, że miała świadomość, że uzyskanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności powoduje ustanie okresu zasiłkowego, a okoliczność ta powinna zostać we właściwym terminie zgłoszona organowi. Za prawidłowe uznać należy zatem stanowisko Kolegium, że spełnione zostały materialnoprawne przesłanki, o których stanowi art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., uzasadniające zakwalifikowanie wypłaconych świadczeń jako nienależnie pobranych, które podlegają zwrotowi. Za zbyteczne i chybione uznać należy dodatkowe wywody Kolegium dotyczące podstawy z art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych z tej podstawowej przyczyny, że w realiach przedmiotowej sprawy przepis ten nie miał zastosowania. Osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu (art. 30 ust. 1 u.ś.r.). Zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Prawo do wypłacanego w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego uzależnione było od posiadania przez J. T. orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Żadne z wydanych na nowo orzeczeń o stopniu niepełnoprawności, tj. ani orzeczenia powiatowego i wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, ani orzeczenie sądu powszechnego, nie potwierdziły faktu posiadania przez J. T. umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Przeciwnie tak z orzeczeń organów administracji, jak i sądu powszechnego, wynika, że J. T. legitymuje się jedynie lekkim stopniem niepełnosprawności. Ustanie u J. T. niepełnoprawności w stopniu umiarkowanym było okolicznością, która skutkowała utratą prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Skarżąca, jako osoba pobierająca to prawo, w sposób prawidłowy została pouczona o obowiązku zawiadamiania właściwego organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczenia oraz o braku prawa do ich pobierania. Jak wskazano już wyżej mając na uwadze treść decyzji z dnia [...] lutego 2021 r. w przedmiocie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego (k.4 akt administracyjnych) oraz to, że w dacie wydania tej decyzji J. T. miał już ukończone 16 lat, w sprawie nie budziło wątpliwości, że zasiłek ten został przyznany na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie budzi więc wątpliwości to, że i skarżąca, będąca adresatem tej decyzji, musiała mieć świadomość tego, iż warunkiem przyznania i wypłacania przedmiotowego zasiłku pielęgnacyjnego było spełnienie przesłanek określonych w art. 16 ust. 3 u.ś.r., w tym przede wszystkim legitymowanie się przez J. T. orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Pouczenie o tym zawarto również w pkt 1 pouczenia zamieszczonego we wniosku o wydania świadczenie, gdzie w sposób jasny i klarowany wskazano, że w przypadku tego rodzaju dzieci jak syn strony, które są w wielu powyżej 16. roku życia, warunkiem przyznania zasiłku pielęgnacyjnego jest posiadania orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (k.2v akt administracyjnych). Skarżąca została więc należycie pouczona o tym, że warunkiem przyznania i wypłacania przedmiotowego zasiłku pielęgnacyjnego było spełnienie przesłanek określonych w art. 16 ust. 3 u.ś.r., w tym przede wszystkim legitymowanie się przez J. T. orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca została także prawidłowo pouczona o obowiązku zawiadamiania właściwego organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczenia oraz o braku prawa do ich pobierania (k.2v akt administracyjnych). Tym samym prawidłowo w sprawie organy przyjęły, że spełnione zostały przesłanki określone w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., co oznacza, że prawidłowo organy orzekły o zwrocie nienależnie pobranego przez O. T. zasiłku pielęgnacyjnym za okres od 1 czerwca 2023 do 31 października 2024 r. W sprawie podzielić należy także stanowisko organu co do tego, że zgodnie z przepisem art. 30 ust. 2b ustawy o świadczeniach rodzinnych, od kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, o których mowa w ust. 2 pkt 1-3 i 5, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie. Organ o odsetkach od nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego rozstrzyga wyłącznie co do zasady, a konkretyzacja wysokości odsetek za opóźnienie następuje już po wydaniu decyzji. Naliczenie odsetek stanowi czynność materialnotechniczną, podejmowaną w trakcie postępowania egzekucyjnego - o ile nie dojdzie do dobrowolnej spłaty należności (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 4/18, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 września 2021 r. II SA/Po 818/20). Zgodnie z art. 30 ust. 8 u.ś.r. kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. Z tych też względów i w związku z przywołanymi wyżej przepisami, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 15 stycznia 2026
- Symbol z opisem
- 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
- Hasła tematyczne
- Pomoc społeczna
- Skarżony organ
- Samorządowe Kolegium Odwoławcze
- Sędziowie
- Bartłomiej Pastucha Brygida Myszyńska-Guziur Grzegorz Grymuza /przewodniczący sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
art. 16 ust. 1 i ust. 2, art. 24 ust. 2a, art. 30 ust. 2 pkt 1 · Dz.U. 2025 poz. 1208
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny