II SA/Lu 133/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędziowie Sędzia WSA Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) Sędzia WSA Bartłomiej Pastucha po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 maja 2026 r. sprawy ze skargi H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2025 r., znak: [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.

H. B. (dalej jako "strona", "skarżąca"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 grudnia 2025 r. w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Zapadłe w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 maja 2023 r., znak: [...] skarżąca uzyskała od 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2026 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem R. B.. Wskazana decyzja była zmieniana w związku z waloryzacją wysokości świadczenia pielęgnacyjnego. W dniu 21 lutego 2025 r. skarżąca złożyła oświadczenie skierowane do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L., że mąż R. B. ma przyznane świadczenie wspierające. Wskazała, że świadczenie pielęgnacyjne za okres marzec 2024 r. – styczeń 2025 r. zwrócono na rachunek MOPR L.. Pismem z dnia 28 lutego 2025 r. (data wpływu do organu 21 marca 2025 r.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował MOPR o przyznaniu R. B. świadczenia wspierające od 26 marca 2024 r. do 31 marca 2031 r. Decyzją z dnia 25 marca 2025 r., znak: [...], Prezydent Miasta L. (dalej również jako "organ I instancji") uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia z dnia 23 maja 2023 r., znak: [...] W odwołaniu od decyzji skarżąca wskazała na swoją sytuację bytowa i finansową. Podała, że od lutego 2025 r. zostało odwieszone prawo do emerytury, której wysokość wynosi około 1.800 zł, natomiast w okresie od 26 marca 2024 r. do lutego 2025 r. została pozbawiona należnych środków do życia. Decyzją z dnia 18 grudnia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie strony utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium przypomniało, że 1 stycznia 2024 r. weszła w życie ustawa z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 – dalej jako "u.ś.w."). Wskazało, że R. B. uzyskał prawo do świadczenia wspierającego od 26 marca 2024 r. do 31 marca 2031 r. W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, że w sytuacji pobierania przez R. B. świadczenia wspierającego organy nie mają możliwości kontynuacji wypłaty przyznanego stronie świadczenia pielęgnacyjnego. W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu strona nie zgodziła się ze wskazaną decyzją. Podniosła, że aby mogła otrzymać świadczenie pielęgnacyjne musiała zawiesić prawo do pobierania emerytury. W momencie otrzymania informacji o otrzymaniu przez męża świadczenia wspierającego odwiesiła w tym samym dniu emeryturę, ale ZUS odmówił jej wypłaty wstecz tj. od 26 marca 2024 r. Strona wniosła o przywrócenie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w miejsce emerytury. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja Kolegium jest zgodna z prawem. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. w przedmiocie uchylenia decyzji Kolegium przyznającej stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem R. B., w związku z pobieraniem przez niego świadczenia wspierającego. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że obowiązujące od dnia 1 stycznia 2024 r. przepisy u.ś.w. zmieniły między innymi zasady przyznawania wsparcia opiekunom osób niepełnosprawnych. Świadczenie pielęgnacyjne od 1 stycznia 2024 r. jest przyznawane wyłącznie opiekunom osób niepełnosprawnych do ukończenia 18 roku życia. Natomiast dla niepełnosprawnych osób pełnoletnich przewidziane jest świadczenie wspierające, z którego osoby takie mają w założeniu ustawodawcy finansować koszty opieki. Świadczenie pielęgnacyjne zostało więc zastąpione w obecnym stanie prawnym (w przypadku osób pełnoletnich) świadczeniem wspierającym. Dodatkowo należy zauważyć, że świadczenie pielęgnacyjne było przyznawane na rzecz opiekuna, obecnie zaś świadczenie wspierające przyznawane jest na rzecz osoby niepełnosprawnej. Ustalenie prawa do świadczenia wspierającego oraz jego wypłata następują na wniosek osoby, o której mowa w art. 3 ust. 2 u.ś.w. lub osoby upoważnionej do jej reprezentowania. Wniosek składa się nie wcześniej niż w miesiącu, w którym decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia stała się ostateczna. Wniosek składa się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 9 ust. 1-3 u.ś.w.). Przyznanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych świadczenia wspierającego nie wymaga wydania decyzji. ZUS wydaje zaś decyzję w sprawach odmowy przyznania świadczenia wspierającego, uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wspierającego oraz nienależnie pobranego świadczenia wspierającego (art. 13 ust. 1 i 4 u.ś.w.). Prawo do świadczenia wspierającego ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Jeżeli w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, zostanie złożony wniosek, prawo do świadczenia wspierającego ustala się od miesiąca, w którym złożono wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia (art. 26 ust. 1-2 u.ś.w.). W rozdziale 7 u.ś.w. zawarto przepisy przejściowe, dostosowujące i przepis końcowy. Stosownie do art. 63 ust. 1 u.ś.w. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Ustęp 2 stanowi zaś, że osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4. Świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki ma przyznane prawo do świadczenia wspierającego (art. 63 ust. 6 u.ś.w.). Wypłata świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, podlega wstrzymaniu, jeżeli osoba wymagająca opieki lub osoba uprawniona do jej reprezentowania złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego (art. 63 ust. 9 u.ś.w.). Z wykładni powyższych przepisów wynika wprost, że świadczenie wspierające oraz świadczenie pielęgnacyjne są świadczeniami konkurencyjnymi. Ustawodawca wprowadził bowiem regulację, zgodnie z którą opiekun osoby niepełnosprawnej traci prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w czasie, gdy osoba z niepełnosprawnością pobiera świadczenie wspierające. Innymi słowy, skorzystanie przez osobę z niepełnosprawnością z prawa do świadczenia wspierającego wiąże się z tym, że jej opiekun traci prawo do dotychczas pobieranego świadczenia pielęgnacyjnego. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżąca pobierała świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad swoją mężem od 1 stycznia 2023 r. do 26 marca 2025 r. Świadczenie to zostało przyznane skarżącej ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 maja 2023 r., które uchyliło decyzję organu I instancji w całości i w powyższym zakresie orzekło o przyznaniu skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad mężem na okres od dnia 1 stycznia 2023 r do 31 grudnia 2026 r. Decyzja ta zmieniona była wraz z waloryzacją kwoty świadczenia pielęgnacyjnego. Bezsporne jest także, że mąż skarżącej - R. B. uzyskał prawo do świadczenia wspierającego od dnia 26 marca 2024 r. Przyznanie świadczenia wspierającego mężowi skarżącej spowodowało, że z uwagi na treść art. 63 ust. 6 u.ś.w. utraciła ona prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższa zmiana stanowiła podstawę do uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 323 z późn. zm.; dalej: "u.ś.r.") organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Przyznanie świadczenia wspierającego osobie wymagającej opieki stanowiło inną okoliczność, mającą wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, o czym stanowi art. 32 ust. 1 u.ś.r. W związku z powyższym w sytuacji, jak zaistniała w tej sprawie organ właściwy był uprawniony na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. do uchylenia ostatecznej decyzji, na mocy której skarżąca nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd wyjaśnia ponownie, że ustawodawca w ustawie o świadczeniu wspierającym w sposób jednoznaczny wykluczył dopuszczalność jednoczesnego (za ten sam okres czasu) pobierania świadczenia pielęgnacyjnego (przez opiekuna) oraz świadczenia wspierającego (przez osobę niepełnosprawną). Intencja ustawodawcy wynika z faktu, że jakkolwiek beneficjentami obydwu świadczeń są inne osoby, to jednak świadczenia te pełnią dokładnie tą samą funkcję. Świadczenie wspierające ma posłużyć osobie niepełnosprawnej do pokrycia kosztów opieki sprawowanej przez inną osobę. Nie jest zatem możliwe, aby obydwa świadczenia były pobierane jednocześnie za ten sam okres, nawet przez inne osoby. W związku z powyższym, żadne inne okoliczności, w tym podnoszone w skardze, poza obiektywnym zbiegiem uprawnień do świadczeń za ten sam okres, nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Z powyższych względów Sąd stwierdził, że decyzja Prezydenta Miasta L. z dnia 25 marca 2025 r., uchylająca decyzję ostateczną o ustaleniu skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - została wydana zgodnie z prawem, tj. z art. 32 ust. 1 u.ś.r. oraz art. 63 ust. 6 u.ś.w. Prawidłowo więc Kolegium w zaskarżonej decyzji utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Nie znajdując podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") oddalił skargę. Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym (wniosek organu w odpowiedzi na skargę, a skarżąca nie żądała przeprowadzenia rozprawy).