II SA/Łd 863/25

Dnia 14 maja 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw (spr.), Sędzia WSA Beata Czyżewska, , Protokolant Asystent sędziego Izabela Lewandowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2026 roku sprawy ze skargi M.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 2 września 2025 roku znak: SKO.4115.192.2025 w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Daszyna z dnia 25 lipca 2025 roku, znak: 5027.4.2.2025. IB

Zaskarżoną decyzją z dnia 2 września 2025 r. (znak: SKO.4115.192.2025) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Daszyna z dnia 25 lipca 2025 roku (znak: 5027.4.2.2025) ustalającą skarżącej M.C. opłatę za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej w Ł. na podstawie art. 59, art. 60, art. 61, art. 64, art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm.). Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 25 lipca 2025 r. (znak: 5027.4.2.2025) Wójt Gminy Daszyn ustalił wobec skarżącej M.C. od dnia 1 stycznia 2025 r. do dnia 30 czerwca 2025 r. opłatę za pobyt ojca strony - P.G. w Domu Pomocy Społecznej w Ł. w kwocie: 1.554,16 zł za styczeń 2025 r., następnie 1.692,56 zł miesięcznie od 1 lutego 2025 r. do 31 marca 2025 r. i w dalszej kolejności 1.667,57 zł miesięcznie od 1 kwietnia 2025 r. do 30 czerwca 2025 r. W uzasadnieniu organ podniósł, że decyzją z dnia 26 września 2024 r. (znak: GOPS.5027.9.1.2024) ojciec skarżącej został skierowany i w tym samym dniu przyjęty do Domu Pomocy Społecznej w Ł, gdzie przebywa nadal. W styczniu 2025 r. średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w Ł. wynosił 6.028,21 zł (kwota opublikowana w Dz. U. Województwa Łódzkiego z dnia 29 stycznia 2024 r, poz.864). Od lutego 2025 r. średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w Ł. wynosił: 6.443,40 zł (kwota opublikowana w Dz. U. Województwa Łódzkiego z dnia 28 stycznia 2025 r). Ojciec skarżącej ponosił odpłatność: za styczeń 2025 r. w kwocie 1.365,72 zł, (zgodnie z decyzją z dnia 10 stycznia 2025 r., znak: GOPS. 5027.3.2.2025.); od 1 lutego do 31 marca 2025 r. w kwocie 1 365,62 zł miesięcznie (zgodnie z decyzją z dnia 10 lutego 2025 r., znak: GOPS.5027.3.3.2025); od 1 kwietnia 2025 r. do 30 czerwca 2025 r. w kwocie 1.440,40 zł miesięcznie (zgodnie z decyzją nr GOPS.5027.3.4.2025). Organ ustalił, że w kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt P.G. znajduje się skarżąca oraz dwoje rodzeństwa. Wobec skarżącej została naliczona odpłatność w 1/3 części (różnica między kosztem utrzymania a opłatą wnoszoną przez ojca). Kwoty zostały podzielone na troje dzieci. Kwoty ponoszone zastępczo przez gminę, wynosiły: za styczeń 2025 r. – 4.662,49 zł; za luty i marzec 2025 r. - po 5.077,68 zł miesięcznie; za kwiecień, maj, czerwiec 2025 r. - po 5.002,71 zł miesięcznie. Organ dokonał wyliczenia wysokości odpłatności jaką winna wnosić skarżąca za pobyt ojca w domu pomocy społecznej: 1.554,16 za styczeń 2025 r. (4 662,49 zł: 3 osoby); 1.692,56 zł miesięcznie za okres od 1 lutego 2025 r. do 31 marca 2025 r. (5.077,68 zł: 3 osoby); 1.667,57 zł miesięcznie za okres od 1 kwietnia 2025 r. do 30 czerwca 2025 r. (5.002,71 zł: 3 osoby). Dodatkowo organ wskazał, że w dniu 15 maja 2025 r. przeprowadzono u skarżącej wywiad, zaś organ na adres strony przesłał umowę o ponoszenie odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej celem jej podpisania. Umowa nie została zaakceptowana. Natomiast w dniu 2 lipca 2025 r. wpłynął do GOPS w Daszynie wniosek o umorzenie kwoty określonej w umowie tytułem odpłatności za pobyt ojca w DPS w Ł.. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wskazała, że jej zdaniem nie jest uzasadnionym obciążanie ją jakimikolwiek kosztami z tytułu pobytu jej ojca w domu pomocy społecznej z uwagi na jej sytuację ekonomiczno-finansową i zdrowotną. Strona zauważyła, że przeprowadzono wywiad środowiskowy, którego wnioski są dla niej niezrozumiałe. Strona wskazała, że jej sytuacja wygląda następująco: od 2016 roku choruje na nowotwór złośliwy. Zmagała się z jego leczeniem i skutkami - zarówno fizycznymi, jak i psychicznymi. Dodatkowo cierpi na choroby współistniejące i przyjmuje leki przeciwdepresyjne, które wpływają na moje funkcjonowanie. Ponosi też koszty leczenia, które może pokrywać w całości jedynie dzięki pomocy rodziny, która sama znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Skarżąca zaznaczyła, że od 2016 r. jest na rencie chorobowej, bowiem wg lekarza orzecznika jestem całkowicie niezdolna do pracy do maja 2027 r. Dalej strona wskazała, że od 2014 r. ma egzekucję komorniczą, ma ponad 500 tys. zł długów, których nie jest w stanie spłacić. Skarżąca z mężem wydzierżawiła ziemię i nie otrzymuje za dzierżawę żadnych pieniędzy, gdyż zabiera je komornik. Mąż strony od 2018 r. pracuje na umowę o pracę i otrzymuje najniższą krajową. Skarżąca z mężem mieszka w nieruchomości, którą mąż dostał darowizną od swoich rodziców. W ocenie strony jej dochody nie pozwalają na zapłatę za dom opieki ojca. Dodatkowo strona zauważyła, że ojciec miał nieruchomość, którą darował synowi w zamian za opiekę. Skarżąca nie wie na jakiej podstawie brat kategorycznie nie wyraził zgody na przyjęcie ojca po jego pobycie w szpitalu i nie ponosi kosztów DPS ojca pomimo, że ojciec ma u niego służebność osobistą. Mając powyższe na względzie skarżąca uważa, że jej brat powinien zostać obciążony w całości obowiązkiem zapłaty za opiekę ojca w DPS. Niezależnie od powyższego strona wskazała, że obciążanie jej opłatą za DPS ojca jest bezprawne, gdyż nie podpisała umowy z DPS na ponoszenie opłat, a zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych ponoszenie opłat powinno następować w oparciu o zawartą umowę. Wspomnianą na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy w szczególności podniósł, że w dniu 15 maja 2025 r. pracownik socjalny przeprowadził ze skarżącą rodzinny wywiad środowiskowy (cz. II), z którego wynika, że strona zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem - J.C.. Źródłem utrzymania jest emerytura rolnicza J.C. z KRUS w wysokości 1.938,69 zł brutto oraz wynagrodzenie za pracę w wysokości 3.596,73 zł. Dalej Kolegium podniosło, że skarżąca posiada grunty rolne o pow. 14,6721 ha przeliczeniowych, a jej mąż posiada grunty rolne o pow. 10,8725 ha przeliczeniowych. Wspólnie państwo C. posiadają grunty rolne o powierzchni 10,3373 ha przeliczeniowych co razem daje 35,8819ha x 459 = 16469,79 zł. Zatem łączny dochód wynosi 16.469,79 zł + 1.938,69 zł + 3596,73 zł + 1800,49 [wysokość renty rodzinnej] = 23.805,70 zł Dalej Kolegium podniosło, iż w kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt P.G. znajduje się skarżąca oraz dwoje rodzeństwa. Skarżącej została naliczona odpłatność w 1/3 części (różnica między kosztem utrzymania a opłatą wnoszoną przez ojca). Kwoty zostały podzielone na troje dzieci czemu organ I instancji da wyraz w wydaniu stosowych decyzji względem pozostałych zobowiązanych osób. Kolegium stwierdziło, iż organ I instancji w sposób wszechstronny i kompleksowy poczynił ustalenia na relewantną prawnie okoliczność ciążącego na stronie obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, a strona była prawidłowo zawiadomiona i wzywana do kontaktu z organem pomocowym. Zdaniem Kolegium strona była też należycie informowana o okolicznościach faktycznych i prawnych istotnych dla rozstrzygnięcia tej sprawy, zwłaszcza zaś o zasadach ustalenia wysokości opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej i skutkach zaniechania współdziałania z organem pomocowym. Kolegium podkreśliło, iż na etapie postępowania odwoławczego strona nie załączyła żadnych dokumentów potwierdzających jej złą sytuację finansową. Zdaniem Kolegium podniesione przez stronę w odwołaniu kwestie finansowe należy zgłosić organowi I instancji na etapie postępowania zainicjowanego wnioskiem o zwolnienie z opłaty za pobyt ojca w DPS, bowiem to wniosek strony (osoby wnoszącej opłatę lub zobowiązanej do jej wnoszenia) otwiera postępowanie w ramach, którego badane są okoliczności wskazane w treści art. 64 pkt 1-7 u.p.s., co znajduje następnie swój wyraz w decyzji o zwolnieniu wnioskodawcy z ponoszenia opłat lub też odmowie przyznania tego zwolnienia. Jednocześnie Kolegium dostrzegło, iż w aktach sprawy znajduje się pismo organu I instancji z dnia 25 lipca2025 r. stanowiące odpowiedź na wniosek M.C.z dnia 26 czerwca 2025 r. (data wpływu 2 lipca 2025 r.) w przedmiocie zwolnienia z odpłatności za pobyt ojca w DPS. Organ I instancji uznał wniosek za bezpodstawny. W treści uzasadnienia wskazał, iż w w/w piśmie strona wnosi, że "sytuacja życiowa, zdrowotna i finansowa wyklucza możliwość ponoszenia jakichkolwiek opłat". Pani M.C. jest osobą niezdolną do pracy z powodu choroby nowotworowej (rak złośliwy). Nie przedłożyła jednak żadnej dokumentacji medycznej oraz faktur potwierdzających wydatki związane z zakupem leków i leczeniem. Na dzień 14 maja 2025 r. skarżąca była wzywana na komisję lekarską do KRUS w K., która miała stwierdzić dalszą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym. Do dnia 25 lipca 2025 r. brak informacji na ten temat. Kolegium zaznaczyło, iż zarówno strona jak i jej mąż są właścicielami gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni 35,8819 ha przeliczeniowych, które wydzierżawili. Posiadane długi nie są podstawą do umorzenia odpłatności za pobyt ojca w DPS w Ł.. Kolegium wyjaśniło, że wskazany przez skarżąca w piśmie art. 8 ust.4 pkt 6 ustawy o pomocy społecznej informuje że "do dochodu nie wlicza się: dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego", a w przypadku Strony powierzchnia użytków rolnych przekracza 1 ha przeliczeniowy i artykuł ten nie ma zastosowanie z uwagi na posiadanie gospodarstwa rolnego. W związku z powyższym zdaniem organu I instancji M.C. dalej jest zobowiązana do ponoszenia opłat i nie ma przesłanek do częściowego i całkowitego zwolnienia jej z opłat za pobyt ojca w DPS w Ł.. Kolegium zwróciło uwagę organowi I instancji, iż kwestia oceny zasadności wniosku o zwolnienie w całości lub części z ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w DPS musi być przedmiotem ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji w odrębnym postępowaniu zakończonym wydaniem stosownej decyzji, od której będzie przysługiwało Stronie odwołanie. Na tym etapie postępowania wszelkie dokumenty finansowe (rachunki, faktury i oświadczenia) winny być przez organ I instancji należycie rozpatrzone. Podsumowując: zwolnienie z ponoszenia opłaty, jak również odmowa zwolnienia przyjmują formę decyzji administracyjnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M.C. 1 podtrzymała dotychczasową argumentację i jednocześnie zarzuciła, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego - w szczególności art. 7, 8, 9, 10, 77 i 80 k.p.a. oraz art. 64 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie odniosło się do zarzutów z odwołania, nie przeprowadziło wyczerpującego postępowania dowodowego i pominęło fakty świadczące o tym, że strona nie ma żadnych realnych możliwości ponoszenia opłat za DPS. Końcowo strona podniosła, że jej ojciec zmarł 16 października 2025 r. W związku z tym strona uznała, że postępowanie dotyczące odpłatności za jego pobyt w DPS stało się bezprzedmiotowe, gdyż świadczenie, którego dotyczyła decyzja, ustało. Zdaniem skarżącej zatem organ powinien był umorzyć postępowanie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) (dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną w tej sprawie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 2 września 2025 r., utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Daszyna z 25 lipca 2025 r., o ustaleniu opłaty za pobyt P.G. w Domu Pomocy Społecznej w Ł., Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca nie odpowiadają wymogom prawa. Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowią przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 ze zm.) (dalej: u.p.s.). W myśl art. 60 ust. 1 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Zgodnie natomiast z art. 61 ust. 1 i ust. 2 u.p.s.: obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium; b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2. Obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt osoby w domu pomocy społecznej ciążący z mocy prawa na określonych podmiotach wymaga skonkretyzowania i zindywidualizowania co do wysokości oraz osoby zobowiązanej (por. uchwała NSA z 11 czerwca 2018 r., I OPS 7/17, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA; por. także: wyrok NSA z 14 października 2021 r., I OSK 574/21, CBOSA), co następuje w formie umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej bądź decyzji określonej w art. 61 ust. 2d i 2e w zw. z art. 59 ust. 1 u.p.s. Zgodnie z art. 61 ust. 2d u.p.s. w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.s., z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 u.p.s. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy. Skarżąca, jako córka P.G. , co do zasady, jest zobowiązana do pokrycia opłaty za pobyt swojego ojca w domu pomocy społecznej. Podkreślić przy tym należy, że odmówiła ona zawarcia umowy w tym przedmiocie, jednakże współpracowała z organem administracji publicznej, o czym świadczy m.in. przeprowadzony w dniu 15 maja 2025 r. wywiad środowiskowy. W tym kontekście wskazać należy, że w trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego skarżąca oświadczyła, że jest osobą przewlekle chorą (po przebytej chorobie nowotworowej), razem z mężem ma długi, ich emerytury z KRUS są zajęte przez komornika, a także, że nie jest w stanie partycypować w kosztach utrzymania ojca, ponieważ sama jest w trudnej sytuacji finansowej. Jak stanowi art. 64 pkt 2 u.p.s. osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych. W kontekście powyższego, nie budzi wątpliwości Sądu, że strona obowiązana do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej może skutecznie złożyć wniosek o zwolnienie z tej opłaty (częściowo lub całkowicie) już w toku postępowania o ustalenie wysokości tej opłaty. Organ administracji, prowadzący postępowanie w przedmiocie ustalenia opłaty, jest wówczas zobligowany do rozpatrzenia tego wniosku i orzeczenia w przedmiocie zwolnienia w tej samej decyzji, w której ustala wysokość zobowiązania (por. wyrok NSA z 18 lutego 2026 r., I OSK 189/24, LEX nr 4040472, CBOSA). W kontrolowanej sprawie skarżąca pismem z 26 czerwca 2025 r. wniosła o zwolnienie od ponoszenia odpłatności za DPS, wskazując na swoją trudną sytuację życiową, zdrowotną i finansową. Mimo powyższego organ nie rozstrzygnął w przedmiocie powyższego wniosku w ramach decyzji ustalającej opłatę za pobyt w DPS, co w świetle powyższego powinien był uczynić. Chociaż skarżąca nie przedłożyła przy piśmie z 26 czerwca 2025 r. żadnych dokumentów potwierdzających powyższe, to jednak w treści pisma wyraziła gotowość do dostarczenia dokumentacji. Mimo to organ nie wezwał skarżącej do przedłożenia dokumentacji, na którą powołała się w piśmie. Powyższym organ naruszył art. 79a k.p.a., bowiem nie umożliwił skarżącej przedłożenia dodatkowych dowodów celem wykazania spełnienia przesłanek ubiegania się o zwolnienie z opłaty za pobyt w DPS. Powyższe zaniechanie powieliło także Kolegium. Tym samym, w ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie organy naruszyły art. 79a k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy podkreślić, że art. 79a k.p.a. stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego (por. wyrok NSA z 16 lipca 2025 r., I GSK 427/22, LEX nr 3893631, CBOSA). Nie może umknąć uwadze, że chociaż z akt administracyjnych kontrolowanej sprawy wynika, że skarżąca przeszła chorobę, bowiem przyznano jej rentę chorobową i wezwano do stawienia się przed komisją lekarską, to organy nie podjęły dalszych ustaleń w zakresie stanu zdrowia skarżącej i np. kosztów leczenia. Nie budzi wątpliwości Sądu, że przy ocenie wystąpienia przesłanki zwolnienia z opłat za pobyt w domu pomocy społecznej związanej z długotrwałą chorobą, konieczna jest analiza tej okoliczności w kontekście potrzeb i wyższych nakładów finansowych związanych ze stanem zdrowia (por. wyrok WSA w Poznaniu z 31 sierpnia 2023 r., IV SA/Po 445/23, LEX nr 3609977, CBOSA). Czego jednak w kontrolowanej sprawie zabrakło. Uwzględniając wszystkie powyższe okoliczności sprawy stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane przedwcześnie, organy administracji uchyliły się bowiem od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy, czym naruszyły art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., a w konsekwencji również art. 80 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a., a także, co wskazano już wyżej art. 79a k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchybienia wskazanym przepisom postępowania stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a., przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego. Stan faktyczny nie został bowiem prawidłowo ustalony i oceniony, a kontrola zastosowania prawa materialnego następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu. Zatem kontrola przestrzegania przez organy administracyjne norm prawa materialnego może być przeprowadzona dopiero w ostatniej kolejności (por. wyrok NSA z 10 lutego 1981 r., SA 910/80, ONSA 1981, Nr 1, poz. 7; por. także: T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 757 - 757). Końcowo, odnosząc się do podniesionego w skardze argumentu skarżącej, dotyczącego śmierci P.G. , który zmarł w dniu 16 października 2025 r., należy stwierdzić, że powyższe pozostało bez wpływu na kontrolowaną sprawę, bowiem zaskarżona decyzja dotyczyła opłat za pobyt P.G. w DPS w okresie od 1 stycznia 2025 r. do 30 czerwca 2025 r. i została wydana w dniu 2 września 2025 r. Mając na uwadze wszystkie wskazane powyżej okoliczności Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań Sądu oraz oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny mieć na uwadze powyższe ustalenia, bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu. IB