I OZ 133/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 marca 2026 r., sygn. akt IV SA/Wr 312/25 o zawieszeniu postępowania w sprawie ze skargi B. K. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 24 lutego 2025 r., nr SKO.4514.19.2025 w przedmiocie zmiany decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu opieki społecznej postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 6 marca 2026 r. zawiesił z urzędu postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z 27 listopada 2025 r. oddalił skargę B. K. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego na opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu w przedmiocie zmiany decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu opieki społecznej. Skarżąca zmarła 31 grudnia 2025 r. – czyli po wydaniu wyroku, ale przed doręczeniem jego odpisu pełnomocnikowi skarżącej. Sąd Wojewódzki przyjął, że obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej nie odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego mieszkańca domu ponieważ oprócz niego w dalszej kolejności obowiązek ten obciąża innych krewnych. Zwrócił również uwagę, że w przypadku uchylenia decyzji zmieniającej wysokość opłaty za pobyt w DPS zapłacona kwota może zwiększać masę spadkową. Zatem osoby zobowiązane w dalszej kolejności do ponoszenia ww. opłaty, będący następcami prawnymi zmarłego, powinni mieć możliwość kwestionowania decyzji nakładającej na ich poprzednika prawnego obowiązek wynikający z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2025 r. poz. 1214 ze zm., dalej: u.p.s.). Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji uznał, że w sprawie wystąpiły przesłanki zawieszenia postępowania z urzędu do czasu zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu wniosło zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu orzeczeniu Kolegium zarzuciło naruszenie: 1. art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu uzasadnienia postanowienia w sposób niepełny, nierzetelny, lakoniczny, a w konsekwencji niepozwalający na odczytanie przesłanek, którymi kierował się Sąd I instancji zawieszając postępowanie; 2. art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że w zaistniałym stanie faktycznym Sąd I instancji był uprawniony do zawieszenia postępowania ze względu na to, że wyrok z 27 listopada 2025 r. nie uzyskał waloru prawomocności, a strona postępowania przed tym Sądem zmarła przed doręczeniem jej tego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego. Wyjątek od tej zasady określa art. 124 § 3 p.p.s.a. wskazujący, że nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. W sytuacji takiej nie dochodzi do następstwa procesowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, będącego skutkiem następstwa prawnego wynikłego ze śmierci strony. W przypadku tym zastosowanie znajduje art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Sąd I instancji słusznie przyjął, że niniejsza sprawa nie dotyczy praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, a zatem nie zachodzi przypadek o jakim mowa w art. 124 § 3 p.p.s.a. Zaskarżona decyzja dotyczyła zmiany uprzedniego rozstrzygnięcia w przedmiocie opłaty ponoszonej przez B. K. za pobyt w domu pomocy społecznej w okresie od 6 marca 2019 r. Na mocy tej decyzji zwiększono wysokość opłaty za okres wsteczny. Zgodnie zaś z art. 96 ust. 1 pkt 2 u.p.s. obowiązek zwrotu wydatków poniesionych na świadczenia z pomocy społecznej spoczywa na: 1) osobie i rodzinie korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej; 2) spadkobiercy osoby, która korzystała ze świadczeń z pomocy społecznej - z masy spadkowej; 3) małżonku, zstępnych przed wstępnymi osoby korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej - jedynie w przypadku gdy nie dokonano zwrotu wydatków zgodnie z pkt 1 i 2, w wysokości przewidzianej w decyzji dla osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społeczne. Nie ulega wątpliwości, że pobyt w domu pomocy społecznej jest świadczeniem z pomocy społecznej (art. 36 pkt 2 lit. o u.p.s.). W związku z tym znajduje do niego zastosowanie art. 96 ust. 1 pkt 2 u.p.s., a tym samym przyjąć należy, że pomimo, iż świadczenie to związane było z osobą zmarłej, to sam przedmiot postępowania – opłata za ten pobyt, nie odnosi się do praw i obowiązków ściśle z nią związanych. W rozważanym przypadku zaskarżona decyzja rozstrzyga o zwiększeniu odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej w okresie wstecznym. Wynikające z tej decyzji należności nie zostały uregulowane za życia beneficjentki świadczenia, stąd zobowiązania z tego tytułu mogą podlegać zwrotowi z masy spadkowej. W tej sytuacji nie ulega wątpliwości, że na skutek śmierci skarżącej zaszła podstawa do obligatoryjnego zawieszenia postępowania do czasu wskazania następców prawnych zmarłej. Sąd I instancji prawidłowo zatem zastosował art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się również naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie postanowienia Sądu I instancji zawiera wszystkie niezbędne elementy i w sposób jasny wskazuje powody zawieszenia postępowania na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.