II SA/Łd 833/25

Dnia 8 kwietnia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Olejniczak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędzia WSA Jarosław Czerw, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 kwietnia 2026 roku sprawy ze skargi M. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 15 września 2025 r. znak: SKO.4111.64.2025 w przedmiocie zawieszenia postępowania uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 4 sierpnia 2025 r. znak SOCIII.522.114336.2025.044567.001.2025.U. ał

Postanowieniem z 15 września 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, po rozpatrzeniu odwołania M. N., utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Łodzi z 4 sierpnia 2025 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z 15 czerwca 2023 r. M. N. po raz pierwszy zwrócił się o umorzenie pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz dzieci: M. N., M. N. i B. N. Prezydent Miasta Łodzi decyzją z 16 sierpnia 2023 r. odmówił umorzenia pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz ww. osób uprawnionych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi decyzją z 4 stycznia 2024 r. utrzymało w mocy powyższą decyzję organu pierwszej instancji. Tutejszy sąd, wyrokiem z 11 lipca 2024 r., II SA/Łd 235/24 oddalił skargę M. N. na wspomnianą decyzję Kolegium. Wyrok został poddany kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, a sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą I OSK 2240/24. Pismem z 21 lipca 2025 r. M. N. ponowił wniosek o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz wyżej wskazanych dzieci. Prezydent Miasta Łodzi postanowieniem z 4 sierpnia 2025 r., na mocy art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie wniosku z 21 lipca 2025 r., z uwagi na fakt, że w ocenie organu rozstrzygnięcie NSA we wskazanej wyżej sprawie może mieć wpływ na rozpatrzenie wniosku z 21 lipca 2025 r. W wyniku wniesionego zażalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, wskazanym na wstępie postanowieniem z 15 września 2025 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że do dnia orzekania nie otrzymało informacji o zakończeniu prowadzonego postępowania przez Naczelny Sąd Administracyjny, a zatem wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 11 lipca 2024 r. pozostaje nieprawomocny, co uzasadniało zawieszenie postępowania administracyjnego, w sprawie wniosku z 21 lipca 2025 r., z tego względu, że postępowanie sądowe dotyczy tożsamego żądania dłużnika, a konsekwencji od rozstrzygnięcia sądu uzależniona jest kwestia merytorycznego rozpoznania ponownego wniosku. W skardze M. N. wniósł o uchylenie w całości postanowienia organu drugiej instancji, zarzucając Kolegium błędne działalnie, gdyż w jego ocenie postępowanie przez sądem w sprawie decyzji dotyczących wniosku z 15 czerwca 2023 r. nie stanowi zagadnienia wstępnego dla obecnego postępowania w przedmiocie wniosku o umorzenie zaległości alimentacyjnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 - p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Podstawą prawną zawieszenia postępowania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie jest art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W doktrynie i w orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że "uprzednie rozstrzygnięcie", o którym mowa w powołanym przepisie to tzw. kwestia prejudycjalna, czyli rozstrzygnięcie, co do którego organ prowadzący postępowanie nie posiada kompetencji tzn. sam nie może w tym przedmiocie orzec, ponieważ orzeka "inny organ" lub sąd. Jak zauważa się w doktrynie chodzi o zasadę legalności działania organów władzy publicznej (G. Łaszczyca, Zawieszenie ogólnego postępowania administracyjnego, Kraków 2005, s. 29). Komentatorzy podkreślają przy tym, że na uznanie pewnej kwestii za zagadnienie wstępne i przesłankę zawieszenia postępowania administracyjnego nie mają wpływu względy natury celowościowej i ekonomiki postępowania (por. M. Romańska (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2023, art. 97 i wskazany tamże wyrok WSA w Krakowie z 26 stycznia 2012 r., II SA/Kr 1596/11; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 19 kwietnia 2012r., II SA/Go 118/12). Nie ma zatem podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli organ administracji publicznej jest w stanie samodzielnie dokonać ustaleń koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy, nawet jeśli równolegle toczy się lub może się toczyć postępowanie w innej sprawie, w której znaczenie dla rozstrzygnięcia będzie miał zbliżony zespół okoliczności faktycznych (M. Romańska powołuje przy tym wyroki: NSA: z 8 maja 2007 r., II OSK 694/06; z 19 kwietnia 2006 r., I FSK 845/05 oraz; postanowienia NSA: z 9 lipca 2010 r., II OSK 846/10; z 16 lutego 2011 r., II FZ 6/11; z 16 maja 2006 r., I FZ 154/06; z 16 lutego 2011 r., II FZ 7/11; z 13 maja 2011r., II OZ 395/11; uchwała NSA (7) z 24 listopada.2008 r., II FPS 4/08, ONSAiWSA 2009/4, poz. 62). Należy zatem przyjąć, że zagadnieniem wstępnym w rozumieniu tego przepisu mogą być wyłącznie kwestie (zagadnienia) prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Oznacza to, że rozstrzygnięcie tego zagadnienia wstępnego przez ten inny organ lub sąd stanowi konieczny warunek wydania decyzji przez organ, w postępowaniu przed którym wyłoniło się zagadnienie wstępne. Organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej, musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym, a o istnieniu takiej zależności, która musi mieć charakter bezpośredni, przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej. Zależność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego i rozpatrzenia sprawy administracyjnej nie może być utożsamiana z wymogiem ukierunkowania tej ostatniej na określoną treść decyzji administracyjnej. Z istnieniem kwestii prejudycjalnej mamy do czynienia wówczas, gdy brak jej uprzedniego rozstrzygnięcia wyklucza każde, zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony zakończenie postępowania administracyjnego (por. wyroki NSA z 14 listopada 2018 r., II OSK 2819/18; z 27 lutego 2019 r., II OSK 931/17). W rozstrzyganej sprawie ponowny wniosek skarżącego z 21 lipca 2025 r. złożony został ponad dwa lata po pierwszym wniosku. Przypomnieć zatem wypada, że rozpoznając wniosek o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego (wraz z odsetkami), organ wydaje decyzję, która zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza użyte przez ustawodawcę w art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów sformułowanie "organ może umorzyć". Oznacza to sytuację, w której właściwy organ administracji ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia, z jednej strony może bowiem umorzyć należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych (lub odsetki od tych należności, jeżeli zostały także objęte przez wnioskodawcę przedmiotem żądania) w całości lub w części, z drugiej zaś może odmówić zastosowania tego rodzaju ulgi (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 21 marca 2019 r., III SA/Gd 932/18; wyrok WSA w Szczecinie z 31 stycznia 2019 r., II SA/Sz 1080/18). Uznanie administracyjne w tej sprawie oznacza więc, że właściwy organ administracji może dokonać rozstrzygnięcia według własnego uznania niezależnie od treści wniosku, który może wskazywać wyłącznie prośbę o umorzenie zobowiązania wobec funduszu. Organ w takiej sytuacji bada wszystkie okoliczności faktyczne i wybiera właściwą formę "pomocy" dłużnikowi będącemu w trudnej sytuacji życiowej, w tym w szczególności finansowej. Ustalenie, czy istnieją przesłanki umorzenia w całości lub w części należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami, powinno być dokonywane na podstawie danych odzwierciedlających bieżącą sytuację dłużnika, tj. stan istniejący bezpośrednio przed wydaniem decyzji w przedmiocie umorzenia należności (zob. wyrok NSA z 30 czerwca 2011 r., I OSK 371/2011). Obowiązkiem organu jest zatem szczegółowa analiza aktualnej sytuacji ubiegającego się o umorzenie i uwzględnienie wszystkich okoliczności, które składają się na sytuację dochodową i rodzinną, o której mowa w art. 30 ust. 2. Jednocześnie umorzenie zobowiązań ma charakter wyjątkowy i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach szczególnych, to jednak należy jednocześnie zwrócić uwagę, że ustawodawca w art. 30 ust. 2 ustawy przewidział również możliwość zastosowania ulg częściowych. Rzeczą organu jest zatem rozstrzygnięcie - w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy czy w realiach konkretnej sprawy zachodzą przesłanki do zastosowania całkowitego, bądź częściowego zwolnienia z ciążących na wnioskodawcy zobowiązań wobec Skarbu Państwa. Ocena ta winna uwzględniać, co należy jeszcze raz podkreślić, m.in. aktualny stan majątkowy i stan zdrowia wnioskodawcy, ustalenie przyczyn niewywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego, obiektywną, a nie tylko hipotetyczną ocenę możliwości przezwyciężenia przez zobowiązanego trudnej sytuacji życiowej. Co istotne w realiach niniejszej sprawy odmowa umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłacanych z funduszu alimentacyjnego nie przesądza o niezastosowaniu tej ulgi w przyszłości. Strona może bowiem złożyć kolejny wniosek i przedłożyć dowody wskazujące na jej aktualną trudną sytuację rodzinną, majątkową i zdrowotną, jeżeli uległa ona zmianie w stosunku do stanu w jakim dotychczas orzekały organy. Wobec powyższego, w ocenie sądu poprzednio wszczęte postępowanie, zakończone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 4 stycznia 2024 r. w przedmiocie odmowy umorzenia skarżącemu pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a tym samym wynik postepowania w sprawie I OSK 2240/24 nie miał charakteru prejudycjalnego dla rozpoznania wniosku skarżącego z 21 lipca 2025 r., choćby z tego powodu, że pomiędzy oboma wnioskami minęły 2 lata. Tym samym oczywistym jest, że sytuacja życiowa skarżącego mogła ulec zmianie, co winno skłonić organy do przeanalizowania tejże w momencie ponowienia wniosku o umorzenie należności. Skoro skarżący mógł ponowić swój wniosek o umorzenie organ powinien był przeprowadzić postępowanie w tym zakresie bez względu na rozstrzygnięcie zapadłe wskutek poprzedniego wniosku skarżącego, złożonego 15 czerwca 2023 r. W tym stanie rzeczy organy naruszyły przepisy postępowania, zawieszając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., postępowanie administracyjne w sytuacji, gdy wskazany wynik postępowania nie stanowił zagadnienia prejudycjalnego. Z tych to powodów sąd uznając skargę za usprawiedliwioną uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c, w zw. z art. 135 p.p.s.a. Wskazania co dalszego postępowania wynikają w niniejszego uzasadnienia i sprowadzają się do rozpoznania wniosku skarżącego z 21 lipca 2025 r. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. AA