II SA/Łd 566/14

Dnia 28 sierpnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Sędzia WSA Jolanta Rosińska po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. a.bł.

J. K. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach a także z dodatkowych dokumentów załączonych do akt sprawy wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwójką małoletnich dzieci. Rodzina mieszka w 100-metrowym domu, którego współwłaścicielem w 1/8 części jest skarżący. Skarżący utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 4587,30 zł brutto. Jest także współwłaścicielem nieruchomości rolnych: o powierzchni 11,9 ha – w 1/2 części oraz o powierzchni 8,5 ha – w 1/8 części. W 2013 r. skarżący osiągnął dochód w wysokości 66.300,21 zł. Z rachunków bankowych skarżącego wynika, że oprócz wynagrodzenia za pracę skarżący otrzymuje co miesiąc od pracodawcy równoważnik za brak mieszkania (w czerwcu 2014 r. wyniósł on 381,30 zł), a także zwrot kosztów dojazdów do miejsca pełnienia służby (w czerwcu 2014 r. była to dwie wpłaty: 155,25 zł i 144,90 zł). W dniu 20 czerwca 2014 r. J. K. otrzymał dopłatę do wypoczynku w wysokości 1.319 zł, a w dniu 14 kwietnia 2014 r. - ekwiwalent za umundurowanie w wysokości 2.360,60 zł. Również w kwietniu 2014 r. skarżący otrzymał zwrot podatku PIT za rok 2013 w wysokości 2.779 zł, a także kwotę 20.298,74 zł od firmy ubezpieczeniowej. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał także, że spłaca kredyt i pożyczkę, których łączna rata wynosi około 1.360 zł. Oświadczył ponadto, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem i radcą prawnym. Postanowieniem z dnia 11 lipca 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od powyższego postanowienia J. K. podniósł, że kondycja gospodarstwa rolnego o profilu hodowlanym prowadzonego przez jego matkę jest słaba, gdyż od ponad dwóch lat sytuacja na rynku żywca wołowego powoduje, że osiągane dochody są na bardzo niskim poziomie. Wskazane w postanowieniu referendarza kwoty dopłaty do wypoczynku i zwrot podatku czy też ekwiwalent za umundurowanie (w całości przeznaczone na uzupełnienie sortów mundurowych) są kwotami jednorazowymi i po rozłożeniu ich na okres całego roku są to dochody symboliczne poprawiające budżet rodziny skarżącego. Kwota 20.000 zł otrzymana z towarzystwa ubezpieczeniowego pochodzi z polisy na życie i dożycie, którą skarżący utrzymywał przez 14 lat. Z uwagi na trudną sytuację finansową rodziny musiał ją jednak zlikwidować. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 i art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. W rozumieniu art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1); w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie, postanowieniem z dnia 11 lipca 2014 r., referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Dokonując analizy złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, sąd doszedł do przekonania, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Według sądu skarżący nie wykazał dostatecznie, że nie posiada żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Analiza sytuacji dochodowej i majątkowej skarżącego prowadzi do wniosku, że skarżący utrzymuje się ze stałego dochodu z tytułu wynagrodzenia za pracę, ponadto otrzymuje ekwiwalent za brak mieszkania i zwrot kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służy, co w sumie daje kwotę około 4320 zł netto. Skarżący jest również współwłaścicielem w 1/8 części domu o powierzchni 100 m2 oraz nieruchomości rolnych o powierzchni 8,5 ha w 1/8 części i o powierzchni 11,9 ha w ½ części. Niespornym jest wreszcie, iż strona z tytułu polisy na życie i zwrotu podatku PIT w kwietniu 2014 r. dysponowała kwotą 23.000 zł. Powyższe okoliczności, niezależnie od tego, że skarżący co miesiąc spłaca z tytułu kredytu i pożyczki kwotę 1.360 zł, mają decydujące znaczenie i nie pozwalają uznać skarżącego za osobę ubogą, która nie jest w stanie wygospodarować pieniędzy na zainicjowane przez siebie postępowanie sądowe. Podsumowując sąd stwierdził, że sytuacja materialna skarżącego pozwala mu na wygospodarowanie środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych bez jakiegokolwiek uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny oraz bez konieczności obciążania tymi kosztami ogółu podatników. Całkowite zwolnienie od kosztów sądowych jest możliwe wyjątkowo w przypadku osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 12 lipca 2013 r. sygn. akt II OZ 604/13 – Lex nr 1345059). Z tego też względu sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a. a.bł.