II SA/Łd 1110/22

Dnia 7 września 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.) Asesor WSA Beata Czyżewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 września 2023 roku sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w Ł. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 12 października 2022 roku nr 162/2022 znak: WOP.7721.64.2022.JJA w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości nieodpowiedniego stanu technicznego budynku 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi na rzecz skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w Ł. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Postanowieniem z 12 października 2022 r., nr 162/2022, Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi, na podstawie art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000) – w skrócie: "k.p.a." – stwierdził, że odwołanie Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w Ł. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z 5 listopada 2021 r., nr 690/2021, którą na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane nakazano Wspólnocie Mieszkaniowej [...] w Ł. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości nieodpowiedniego stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego lewej oficyny zlokalizowanego [...] w Ł. zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. Organ II instancji wyjaśnił, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi decyzją z 5 listopada 2021 r., nr 690/2021, nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej [...] w Ł. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości nieodpowiedniego stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego lewej oficyny zlokalizowanego [...] w Ł. poprzez wykonanie określonych robót budowlanych zabezpieczających. Powyższa decyzja została odebrana przez pełnomocnika strony 12 listopada 2021 r. Następnie organ I instancji wyjaśnił, że omyłkowo wysłał ponownie do pełnomocnika powyższą decyzję, która została odebrana 23 listopada 2021 r. Dopiero po ponownym doręczeniu tej samej decyzji M.M. złożyła w 7 grudnia 2021 r. odwołanie (data wpływu do organu 12 grudnia 2021 r.). Następnie organ II instancji wskazał, że pismem z 3 marca 2022r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego poinformował pełnomocnika, że odwołanie z 7 grudnia 2021 r. złożone w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w Ł. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z 5 listopada 2021 r., nr 690/2021, zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do wniesienia tego środka zaskarżenia. Jednocześnie na podstawie art. 15 zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.) tutejszy organ wskazał, że w sytuacji uchybienia terminu do złożenia środka zaskarżenia w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, strona postępowania ma prawo do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, stosownie do treści art. 58 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. póz. 735 ze. zm.) w terminie 30 dni od daty doręczania niniejszego zawiadomienia. Przy piśmie z 8 kwietnia 2022 r. odwołująca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania do ww. decyzji organu I instancji. Postanowieniem nr 185/2022 z 6 października 2022 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z 5 listopada 2021 r., nr 690/2021. Organ II instancji stwierdził, że M.M. decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z 5 listopada 2021 r., nr 690/2021 otrzymała 12 listopada 2022 r. o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru. Natomiast odwołanie od ww. decyzji, jak wynika z dokumentów, zostało nadane pocztą 7 grudnia 2022 r., dopiero po ponownym doręczeniu decyzji organu I instancji, a zatem z uchybieniem 14-dniowego terminu, określonego w pouczeniu zawartym w przedmiotowej decyzji, przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a., na wniesienie odwołania, który to termin upłynął 19 listopada 2021 r. i dzień ten nie był dniem ustawowo wolnym od pracy. Organ II instancji stwierdził, że w sytuacji gdy dochodzi do skutecznego doręczenia, późniejsze ponowne doręczenie decyzji organu l instancji nie otwiera dla strony terminu do wniesienia odwołania, gdyż nie może znosić skutków, które wywołało już wcześniejsze prawidłowe doręczenie. Każde przekroczenie obowiązującego terminu stanowi jego uchybienie i obliguje organ odwoławczy do wydania postanowienia w tym zakresie. Nie ma on obowiązku wyjaśniania z jakich przyczyn doszło do uchybienia terminu oraz czy nastąpiło to bez winy strony chyba, że strona zwróci się do organu z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia organ II instancji stwierdził, że odwołująca złożyła odwołanie z naruszeniem art. 129 § 2 k.p.a., co skutkowało uznaniem - na podstawie art. 134 k.p.a. - że odwołanie na decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z 5 listopada 2021 r., nr 690/2021, zostało złożone z uchybieniem terminu przysługującego do wniesienia tego środka zaskarżenia. Na ostateczne postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła Wspólnota Mieszkaniowa [...] w Ł., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jest naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 134 k.p.a. poprzez przyjęcie, że skarżąca złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji z uchybieniem terminu, podczas gdy skarżąca złożyła odwołanie w terminie podanym w treści pouczenia załączonego do decyzji organu I instancji, doręczonej skarżącej po raz drugi w okresie, w którym, zgodnie z otrzymanym przez skarżącego pouczeniem, nie upłynął jeszcze termin na złożenie odwołania od decyzji doręczonej po raz pierwszy. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że decyzja PINB została doręczona skarżącej dwukrotnie, to jest 12 listopada 2021 r. oraz 23 listopada 2021 r. W zaufaniu do działań podejmowanych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi skarżąca uznała, że skoro organ ponownie wysyła decyzję, to ostatni egzemplarz stanowi decyzję w kształcie, w jakim organ zamierzał ją wydać i doręczyć, w tym w zakresie pouczeń. Skarżąca, działając w zaufaniu do organu, uznała, że organ intencjonalnie doręcza decyzję ponownie. Kluczowe dla takiej oceny był fakt, że ponowne doręczenie decyzji nastąpiło przed upływem terminu na złożenie odwołania, zgodnie z pouczeniem doręczonym skarżącemu wraz z decyzją przesłaną za pierwszym razem. Skoro zaś w treści decyzji, doręczonej 23 listopada 2021 r., zawarto pouczenie, że od tej decyzji przysługuje odwołanie w terminie 14 dni od daty jej otrzymania, to skarżąca złożyła odwołanie w terminie wynikającym z pouczenia. W odpowiedzi na skargę Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i w związku z tym wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) – powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." – sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). W pierwszym kolejności wskazać należy, że niniejsza sprawa zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Przepis ten stanowi mianowicie, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przechodząc natomiast do kwestii merytorycznych podkreślić należy, że materialnoprawną podstawę kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Podkreślić jednak należy, że w sytuacji, kiedy strona wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, możliwość stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w trybie art. 134 k.p.a. uzależniona jest od ostatecznego i prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu (por. wyroki NSA z 10 września 2021 r., sygn. akt II GSK 744/21; z 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1551/19 – orzeczenia dostępne w CBOSA). Instytucja przywrócenia terminu ma bowiem na celu zapewnienie jednostce ochrony przed ujemnymi skutkami niedopełnienia w terminie określonej czynności procesowej. Umożliwia ona podmiotowi, który z przyczyn przez niego niezawinionych nie dotrzymał terminu do dokonania określonej czynności procesowej, skuteczne jej dokonanie. Jednocześnie podkreślić trzeba, że ma ona charakter wyjątkowy ponieważ stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznej i pewności obrotu. W niniejszej sprawie ostatecznym postanowieniem z 6 października 2022 r., nr 185/I/2022, Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi, na podstawie art. 58 § 1 i art. 59 § 2 k.p.a. odmówił Wspólnocie Mieszkaniowej [...] w Ł. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z 5 listopada 2021 r., nr 690/2021. Jednakże w wyniku zaskarżenia tego postanowienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi rozstrzygnięcie organu odwoławczego nie stało się prawomocne. Natomiast wyrokiem z 7 września 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 1109/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uwzględnił skargę Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w Ł. na ww. postanowienie organu odwoławczego z 6 października 2022 r., nr 185/I/2022 znak: WOP.7721.64.2022.JJA, w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości nieodpowiedniego stanu technicznego budynku i uchylił zaskarżone postanowienie uznając, że skarżąca w sposób wystarczający uprawdopodobniła, że nie ponosi winy za uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W konsekwencji powyższego stwierdzić należy, że stwierdzenie uchybienia przez skarżącą terminu do wniesienia odwołania było przedwczesne. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji. O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących kwotę uiszczonego wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, orzeczono w pkt 2 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.