II SA/Kr 652/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Nawara – Dubiel (spr.) Asesor WSA Anna Kopeć Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik – Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2026 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 19 lutego 2026 r. znak: SKO-PW-4171-6/26 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie oddala skargę.

II SA/Kr 652/26 UZASADNIENIE Wójt Gminy L. decyzją z 29 grudnia 2025 r., znak: GP.6331.1.2025, wydaną na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121 ze zm., dalej: "p.w."), odmówił S. W. (właścicielowi działki nr [...] w M. dalej: "skarżący") nakazania K. D. i T. D. (właścicielom działek nr: [...] i [...] w M. ) przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających powstawaniu szkód, wskazując przy tym, że: Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu (dalej: "SKO") decyzją z 19 lutego 2026 r., znak: SKO-PW-4171-6/26, wydaną po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy z następującym uzasadnieniem. Złożony przez skarżącego w 2007 r. wniosek i całość postępowania prowadzona do 2025 r. dotyczy wykonania nasypu, wykonania kostki brukowej i zaburzenia odprowadzenia wód opadowych na działce nr [...]. Ponadto skarżący stwierdził, że w obrębie działki nr [...] zlokalizowano liczne wyloty odwodnienia budynku oraz rynien obiektu budowlanego. Biegły podkreślił, że generalnie od 2007 r. i upływu 18 lat zakres zgłoszonej zmiany stanu wody na gruncie nie uległ zasadniczej zmianie. Działka nr [...] jest zabudowana budynkiem mieszkalnym, który zlokalizowany jest względnie centralnie. Do budynku mieszkalnego od bramy wjazdowej został wykonany dojazd wraz z podjazdem wzdłuż budynku, który został wyłożony kostką brukową na nasypie z kruszywa kamiennego. Nasyp i podjazd nie naruszyły generalnego nachylenia w obszarze, tylko spowodowały podniesienie i wypłaszczenie terenu od strony działki skarżącego. Również w tej części działki w obszarze garażu teren został podniesiony przez wykonanie nasypu ziemnego, zapewniając i umożliwiając swobodne parkowanie i manewrowanie. Po wschodniej stronie budynku mieszkalnego również została ułożona kostka brukowa w formie przejścia i wejścia do budynku mieszkalnego oraz jego pomieszczeń w suterenach. Na ten obszar również odprowadzane są rynny spustowe z rynien obiektu, które posiadają rury przedłużające o długości około 1 metra. Rury skierowane są w przeciwnym kierunku do działki skarżącego. Generalnie obszar działki nr [...] aktualnie posiada nachylenie średnie około 6% w kierunku południowym i około 2 % w kierunku zachodnim Jedynie bezpośrednio przy granicy z działką skarżącego nachylenie jest na poziome 20 % i lokalnie więcej z uwagi na istniejącą skarpę będącą wynikiem wykonanego nasypu od strony działki skarżącego. Tym samym generalne aktualne nachylenie jest w kierunku południowym z uwagi na wykonaną zabudowę mieszkalną oraz wykonany nasyp i podjazd z kostki brukowej. Pierwotne nachylenie terenu wynosiło około 8 % i skierowane było w kierunku południowo zachodnim. Zasadniczo pierwotny układ terenu działki nr [...] uległ wypłaszczeniu, czyli zmniejszeniu generalnego nachylenia i częściowej zmianie kierunku z południowo-zachodniego na południowy. Działka nr [...] nie jest zabudowana i użytkowana jest częściowo jako sad oraz ogródek warzywny. Powierzchnia działki generalnie posiada naturalne pierwotne ukształtowanie z ewentualnym podniesieniem terenu przy granicy z działką nr [...]. Obszar działki nr [...] aktualnie posiada nachylenie średnie około 6% w kierunku południowym i około 4 % w kierunku zachodnim. Bezpośrednio przy granicy z działką skarżącego nie ma możliwości oceny nachylenia z uwagi na przechylony i położony mur ogrodzeniowy na granicy tych działek. Pierwotne nachylenie terenu wynosiło około 8 % i skierowane było w kierunku południowo-zachodnim. Zasadniczo pierwotny układ terenu działki nr [...] nie uległ zmianie i nadal jest w kierunku południowo-zachodnim. Jedynie wykonane ogrodzenie siatkowo-metalowe na podmurówce betonowej wzdłuż granicy działki nr [...] zablokowało spływ wody na tę działkę i wymusiło skierowanie wody na działkę skarżącego. Bezpośrednio w dniu oględzin z 12 lipca 2025 r. nie stwierdzono występowania szkód na działce skarżącego, jednak w przypadku intensywnych nawałnicowych opadów deszczu ilość wód spływających z wyżej położonego obszaru będzie powodować częściowe zalewanie działki skarżącego. Z ustalonego przez biegłego zakresu zmian związanych ze zmianą ukształtowania części działki nr [...] w związku z wykonaniem nasypu i uformowaniem skarpy wraz z wykonaniem podjazdu jednoznacznie wynika, że nastąpiło częściowe przekształcenie terenu niemające jednak wpływu na zmianę stanu wody na gruncie i tym samym stosunków wodnych. Nie ulega wątpliwości, że na skutek zmiany ukształtowania części działki nr [...] w związku z wykonaniem nasypu i uformowaniem skarpy oraz wykonaniem podjazdu nie zaistniała zmiana charakteru spływu wód z tego obszaru, tj. części działki nr [...]. Wynika to bezpośrednio z faktu, że pomimo wykonania prac ziemnych związanych ze zmianą ukształtowania części działki nr [...] nie doprowadziło to do zasadniczej zmiany kierunku spływu wód opadowych oraz zmiany natężenia odpływu wody z obszaru tej część działki. Tym samym nastąpiła jedynie niewielka zmiana kierunku spływu wód opadowych bez ujemnego wpływu na działkę skarżącego, gdyż większa ilość wód spływa aktualnie na działkę nr [...]. Nie uległa również zmiana ilości i natężenie spływu wód z tego obszaru działki nr [...]. gdyż rynny spustowe odprowadzają wody opadowe z obiektu jak dotychczas i nie mają żadnego przedłużenia ukierunkowanego na działkę skarżącego. Również wykonane podniesienie terenu poniżej budynku mieszkalnego na działce nr [...] i częściowo nr [...] nie doprowadziło do zmiany charakteru spływu wody z tego obszaru. Generalnie nie uległo zmianie średnie nachylenie terenu, tylko liniowa odcinkowa zmiana pierwotnego nachylenia terenu. Tym samym nie uległa zmianie średnia wypadkowa prędkość spływu wody z obszaru części działki nr [...] i [...] i nie nastąpiła zmiana natężenia odpływu wody z obszaru tej działki. Biegły podkreślił, że generalnie wody opadowe z obszaru działek nr: [...] i [...] spływały w sposób naturalny na obszar działki skarżącego. Wykonanie muru ogrodzeniowego-oporowego wzdłuż granicy działki skarżącego od strony działek nr: [...] i [...] częściowo zmieniło zakres i ilość wód spływających na obszar działki nr skarżącego. Nadto podkreślił, że częściowe uszkodzenie muru w dolnej części ułatwiło i umożliwiło intensyfikację spływu wód opadowych na obszar działki skarżącego, który może przyczyniać się do okresowego podtopienia obszaru tej działki, zwłaszcza przy intensywnych opadach deszczu. Jednak uszkodzenie muru nie może być uznane za celowe działanie mające wpływ na czas spływu wód na działkę skarżącego z działek wyżej położonych, w tym działek nr: [...] i [...]. W analizowanym przypadku nie mamy do czynienia ze zmianą stanu wód na gruncie, gdyż wykonane prace ziemne związane są ze zmianą ukształtowania części działek nr: [...] i [...], generalnie nie zmieniły obszaru alimentacji wód. Wykonane podniesienie terenu czy też wyłożenie kostki brukowej, uformowanie skarpy oraz wykonanie dojazdu nie doprowadziły do zmiany kierunku i natężenia odpływu opadowych i roztopowych i tym samym nie zmieniły ilości odprowadzanych wód na grunt sąsiedni, tj. działkę skarżącego. Aktualny generalny kierunek spływu wód opadowych i roztopowych jest zgodny z pierwotnym spływem wód na niżej położony obszar działki skarżącego. Ważnym jest stwierdzenie biegłego, że okresowe zalewanie działki skarżącego jest wynikiem intensywnych i gwałtownych opadów atmosferycznych, na który nie mają wpływu zainteresowani właściciele gruntów. Organ pierwszej instancji zasadnie zwrócił uwagę na to, że obie nieruchomości uzbrojone są w urządzenia melioracyjne, które powinny być odpowiednio konserwowane przez właścicieli działek. Z kolei podczas oględzin z 4 kwietnia 2025 r. ustalono, że przy przechylonym murku od strony działki skarżącego podebrana jest ziemia, w utworzonym wgłębieniu podczas opadów deszczu czy roztopów woda w tym utworzonym wykopie piętrzy się, a kolejno spływa zgodnie z ukształtowaniem terenu. Z dokumentów wynika, że skarżący uszkodził podmurówkę, na której utwierdzona jest siatka, ponadto podebrał ziemię od strony swojej działki wzdłuż niej, co miało wpływ na przechylenie się ogrodzenia oraz powoduje zbieranie się wody w wykonanym wkopie. Słuszne jest zatem stwierdzenie organu pierwszej instancji, że w przypadku anomalii pogodowych w postaci nawałnicowych opadów deszczu woda spływa zgodnie z ukształtowaniem terenu, natomiast jeśli murek nie zostałby uszkodzony, to część nadmiaru wód byłaby przez niego zatrzymana. Skarżący wniósł o uchylenie obu decyzji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania (w tym zastępstwa procesowego) oraz przeprowadzenie dowodu ze zdjęć na okoliczność braku ustalenia wpływu ogrodzenia na kierunek i natężenie spływu wód. Nadto skarżący wniósł o wskazanie organom na konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii innego biegłego (hydrogeologa lub specjalisty z zakresu melioracji wodnych) i ustalenie wpływ podwyższenia gruntu na działkach nr [...] i [...] na przechylenie się podmurówki ogrodzenia na granicy tych działek z działką skarżącego i w związku z tym zwiększenie natężenia zrzutu wód na działkę skarżącego. Jego zdaniem taki dowód powinien obejmować: a) wykonanie minimum 4 odwiertów badawczych dokumentujących warunki gruntowo-wodne na działce nr [...] (2 wzdłuż elewacji zachodniej budynku mieszkalnego (na podjeździe) oraz 2 na czołowej skarpie nasypu budującego podjazd do garażu (tzw. plac manewrowy), w tym określenie miąższości i składu nasypu oraz poziomu zwierciadła wód podziemnych), b) pełną inwentaryzację geodezyjną (pomiary rzędnych terenu) urządzeń i powierzchni, w tym wysokości i spadków terenu, ze szczególnym uwzględnieniem wylotów rur i drenaży (również tych ukrytych w skarpie) oraz określenia ich funkcji technicznej, c) zbadanie wpływu wybudowania ogrodzenia na granicy działek nr: [...] i [...] i działek nr: [...] i [...] ograniczającego przepływ wody w stronę działek [...] i [...], na natężenie zrzutu wód na działkę nr [...], d) bilans wodny uwzględniającego zmianę nawierzchni (z biologicznie czynnej na nieprzepuszczalną – kostka brukowa) i zagospodarowania terenu, w tym wyliczenia zmiany współczynnika spływu powierzchniowego i jego wpływu na natężenie zrzutu wód, e) analizę archiwalnych materiałów kartograficznych i fotogrametrycznych (sprzed 2007 r.) w celu precyzyjnego odtworzenia stanu pierwotnego (rzędnych terenu) przed dokonaniem niwelacji i budową nasypu, f) wizję lokalną w warunkach występowania opadów atmosferycznych lub bezpośrednio po nich w celu stwierdzenia kierunków i intensywności spływu wód oraz miejsc wysączania się wód podskórnych. Skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a., bo opinia biegłego: a. nie uwzględnia zdjęć dokumentujących realne zalewanie i zainstalowaną rurę drenażową w skarpie na działce nr [...]; b. nie uwzględnia wszystkich zmian na działkach nr: [...] i [...] po 2007 r. i. wzniesienia ogrodzenia na granicy działek nr: [...] i [...] z działkami nr: [...] i [...] ograniczającego przepływ wody w stronę działek nr: [...] i [...] i powodującego, że większe ilości wody (m. in. z rynien spustowych skierowanych w kierunku działek nr: [...] i [...] spływają na jego działkę; ii. wpływu podwyższenia gruntu i uformowania skarpy na działce nr [...] na przekrzywienie się ogrodzenia odgraniczającego działkę nr [...] i jego działkę (ograniczono się do stwierdzenia, że podebranie ziemi od strony jego działki doprowadziło do przekrzywienia tego ogrodzenia, a nie zbadano wpływu podwyższenia gruntu na działce nr [...] i w związku z tym nowych mas ziemi napierających na podmurówkę ogrodzenia na przekrzywienie się tego ogrodzenia; c. nie uwzględnia, że do zmiany stosunków wodnych prowadzi zmniejszenie chłonności gruntu na działce nr [...] ze względu na jej całościowe zagospodarowanie (wyłożenie kostkami brukowymi) i w związku z tym zwiększenie ilości wody spływającej na jego działkę (ograniczono się do średniego nachylenia działki nr [...] w kierunku jego działki i wywiedzenia średniej wypadkowej prędkości spływu wody); d. nie uwzględnia śladów zalania i szkód związanych z zalaniem na zdjęciach; e. konkluduje, że do zalewania dochodzi tylko w czasie intensywnych nawałnicowych opadów deszczu mimo to, że nie przeprowadzono oględzin po lekkich lub umiarkowanych opadach albo badań geologicznych gruntu, podczas gdy ze zdjęć po lekkich opadach wynika, że także wtedy dochodzi do zalewania (4 kwietnia oraz 11-12 lipca 2025 r. nie padało); 2) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 78 § 1 kpa, bo wniosek o powołanie innego biegłego oddalono mimo to, że opinia biegłego jest wadliwa, m.in. nie wykonano odwiertów i zignorowano wyloty rur instalacyjnych; 3) art. 140 w zw. z art. 107 § 3 kpa, bo nie wiadomo, dlaczego odmówiono wiarygodności zdjęciom i zeznaniom dokumentującym systematyczne zalewanie oraz zainstalowaną rurę drenażową. W uzasadnieniu skargi podniósł, że w świetle wyroku z 2013 r. sprowadzenie problemu do naturalnego spływu stanowi niedopuszczalne uproszczenie. Wskazał, że, nie porównano poziomów terenu przed i po wykonaniu nasypu; nie ustalono warunków odpływu wód opadowych przed wykonaniem utwardzeń i nasypu; nie zbadano wpływu wszystkich powstałych po 2007 r. urządzeń na zalewanie jego działki (zwłaszcza rur umieszczonych w działce nr [...] przy granicy z działką nr [...] oraz ogrodzenia uszczelniającego działkę nr [...] od strony działek nr [...] i [...]); nie zbadano, kiedy doszło do przekrzywienia podmurówki ogrodzenia i co było przyczyną. Podkreślił, że na jego działce występują wysączenia wód podziemnych podskórnych wzdłuż granicy widoczne jako trwałe, ciemne, podmokłe plamy na drodze wzdłuż budynku mieszkalnego, natomiast na działce nr [...] występują symptomy nadmiernego zawodnienia gruntu: a) deformacje nawierzchni z kostki brukowej w postaci kolein mimo wykonania grubej podbudowy, b) konieczność odkopywania, drenowania i izolowania fundamentów budynku mieszkalnego, c) wysączenia wód na skarpie sztucznego nasypu stanowiącego podjazd do garażu (plac manewrowy) widoczne jako podmokłe plamy na trawniku. Zestawienie tych okoliczności dowodzi istnienia wspólnego zjawiska hydrologicznego obejmującego obie nieruchomości. Wody podskórne, których naturalny odpływ został zaburzony przez wykonanie sztucznego nasypu i nieprzepuszczalnych nawierzchni, ulegają piętrzeniu i przesączają się na jego działkę, powodując trwałe podmakanie. Część tych wód zgodnie z naturalnym spadkiem terenu przemieszcza się dodatkowo wzdłuż linii ogrodzenia w kierunku południowym i w narożniku działki nr [...] przedostaje się pod murkiem ogrodzeniowym, tworząc lokalne bajoro i grzęzawisko. Biegły twierdzi, że instalacji drenażowych nie ma, ale jednocześnie w opinii uzupełniającej dostrzega istnienie wylotu rury w skarpie. Biegły koncentruje się na kierunku spływu wód (co prowadzi go do oczywistej konstatacji, że wody spływają zgodnie z ukształtowaniem terenu), pomijając natężenie odpływu, czas koncentracji oraz wpływ powierzchni nieprzepuszczalnych. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. 11 czerwca 2026 r. skarżący wniósł o pozyskanie przez Sąd pochodzącego od T. D. dokumentu, w którym wyjaśnił on, że – ze względu na wadliwy system odprowadzania wody z budynku na działce nr [...] oraz murek odgradzający działkę nr [...] od działki nr [...] – woda spływa z powrotem w kierunku budynku, a następnie w kierunku działki skarżącego. Dokument ten świadczy o tym, że biegły nie zbadał wpływu wadliwego systemu odprowadzania na kierunek i natężenie wody spływającej na działkę skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Należy również wskazać, że na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. W wyniku rozpoznania sprawy w tak zakreślonych ramach Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że w kontrolowanej sprawie z uwagi na czas wszczęcia postępowania w związku z brzmieniem art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2625) zastosowanie miały przepisy nieobowiązującej już ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1121, dalej: p.w.). Zgodnie z art. 29 ust. 1 p.w. właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Zgodnie z art. 29 ust. 3 p.w., jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 sierpnia 2018 r., sygn. II OSK 2058/16, "w art. 29 ust. 1 ustawy z 2001 r. Prawo wodne określona została treść dwóch zakazów adresowanych do właściciela gruntu. Pierwszy zakaz, ustanowiony w art. 29 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, dotyczy zmian stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, oraz kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Użycie w art. 29 ust. 1 pkt 1 określenia "a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich" oznacza, że właściciel gruntu poza zakazami wyrażonymi w art. 29 Prawa wodnego jest obciążony innymi ograniczeniami na rzecz właścicieli gruntów sąsiednich wynikającymi z prawa sąsiedzkiego. Ograniczenia te polegają m.in. na obowiązku powstrzymania się od pewnych czynności faktycznych, dozwolonych z tytułu prawa własności, które mogą wywołać skutek w postaci szkody dla gruntów sąsiednich. Drugi zakaz (art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego) ma charakter bezwzględny i obejmuje odprowadzanie wód oraz ścieków na grunty sąsiednie." Wydanie decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 p.w. zależne jest zatem od ustalenia, po pierwsze, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na swoim gruncie, po drugie, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, tzn. czy pomiędzy zmianą stanu wody i szkodą na nieruchomości sąsiedniej istnieje związek przyczynowo-skutkowy (tak np. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 26 marca 2019 r., sygn. II SA/Rz 192/19, orzeczenia.nsa.gov.pl). Z punktu widzenia przywołanych wyżej przepisów nie ma natomiast znaczenia rozmiar powstałej szkody. Ustawodawca nie uzależnia bowiem skutku od rozmiaru szkody, lecz w ogóle od jej zaistnienia, w związku z czym nie ma potrzeby jej szacowania (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 21 czerwca 2011 r., II SA/Bd 438/11, LEX nr 950530). Charakterystykę zmian stanu wody na gruncie uzasadniających podjęcie działań na podstawie art. 29 ust. 3 p.w. przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 września 2017 r., sygn. II OSK 159/16, w którym wskazano: "Spowodowanie (...) przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie, dające organom podstawę do zastosowania sankcji, o jakiej mowa w art. 29 ust. 3 p.w., to takie działania, które ingerują w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi czy też hydrologicznymi. Działaniem takim jest między innymi wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu np. zasypanie zagłębienia, którym dotychczas spływała z terenów wyżej położonych lub podwyższenie terenu uniemożliwiające spływ wody. Także spowolnienie spływu wody z gruntów spowodowane podwyższeniem terenu sąsiedniej działki stanowi jedną ze zmian stosunków wodnych na gruncie, o którym mowa w art. 29 p.w. Również roboty budowlane takie jak niwelacja terenu, podniesienie rzędnej terenu, wprowadzenie systemu drenażowego wokół budynku, czy też samo wybudowanie fundamentów może powodować zmiany stanu wody na gruncie jeżeli ich efektem będzie zmiana naturalnego, dotychczasowego kierunku odpływu wód opadowych, naruszenie istniejącego systemu drenażowego, czy też przecięcie kierunku migracji wód podziemnych." Wydanie decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 3 p.w., wymaga precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego, przede wszystkim, jaki był ostatnio stan wody na gruncie, czy doszło do jego zmiany, zwłaszcza czy nastąpiła zmiana kierunku odpływu wody opadowej, a jeśli tak, to na czym polegała zmiana stanu wody, wreszcie czy dokonane zmiany szkodliwie wpływają na sąsiednie grunty. Dopiero poprawnie ustalona podstawa faktyczna może stanowić podstawę do oceny zebranego materiału dowodowego, przeprowadzenia rozważań i w konsekwencji do podjęcia rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 14 maja 2008 r., sygn. II OSK 613/07, orzecznia.nsa.gov.pl). Nie ulega przy tym wątpliwości, że sprawy z zakresu naruszenia stosunków wodnych dotyczą skomplikowanej problematyki, wymagającej najczęściej wiadomości specjalnych, przeważnie z geologii, hydrologii, melioracji. Z tego względu w sprawach rozstrzyganych na podstawie art. 29 ust. 3 p.w. kluczowym dowodem może być opinia biegłego. Przypomnieć należy, że poprzednio wydana w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym decyzja została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 16 stycznia 2013 r. sygn. II SA/Kr 1629/12. Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie". Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r., sygn. II OSK 518/09, LEX nr 746901). Pojęcie "ocena prawna" w rozumieniu przepisu art. 153 p.p.s.a. oznacza wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena ta może się odnosić zarówno do przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana (por., wyrok NSA z dnia 30 listopada 2010 r., sygn. II OSK 1929/09, LEX nr 795206). Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. W przypadku zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji zapadłej w wyniku uprzedniego wydania przez sąd wyroku kasacyjnego i wyrażeniu w nim wiążącej oceny prawnej, ponownie rozpoznając sprawę sąd administracyjny obowiązany jest do dokonania kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku. Podporządkowanie się wytycznym sądu i wyrażonej przezeń ocenie prawnej jest bowiem głównym kryterium poprawności nowowydanej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. II GSK 614/08, LEX nr 528074). Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu. W wyroku sygn. II SA/Kr 1629/12, Sąd wskazał, że podstawowa kwestia sporna dotyczy prawidłowego ustalenia przesłanek uzasadniających - o ile zostaną wykazane - zastosowanie przez organ przepisu art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Kwestią podstawową, wymagającą ustalenia w pierwszej kolejności było określenie czy to, co zostało wykonane na działkach nr [...] i [...] stanowiło zmianę stanu wody na ww. gruncie i czy spowodowało zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla działki S. W.. Sąd uznał że materiał dowodowy zgromadzony w poprzednim postępowaniu nie został przez organy prawidłowo zebrany, nadto uznał, że w sprawie jest potrzebny kolejny biegły, który powinien ustalić wyjściowy stan wody na gruncie. Na wstępie zaznaczyć należy, że jak wynika z akt sprawy, działki S. W. oraz T. i K. D. sąsiadują ze sobą, a naturalne ukształtowanie terenu jest tego rodzaju, że działki państwa D. położone są wyżej niż działki S. W. i stanowią naturalne wzniesienie. Jak wynika nadto z postanowienia z dnia 8 września 1997 r. Prokuratury Rejonowej w L. o umorzeniu dochodzenia (k. 45-48 akt adm.), nieruchomości te wyposażone były wówczas w urządzenia melioracyjne, którymi winny być odprowadzane wody gruntowe i opadowe, jednak z powodu ich niewłaściwego utrzymania sączki drenarskie stały się już wówczas niedrożne, powodując zalewania obu działek. Mimo to S. W. i jego żona nie wyrazili zgody na wejście na ich działki przedstawicieli Rejonowego Oddziału Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń wodnych w L. celem usunięcia awarii i wykonania niezbędnych robót. Jak dalej wynika z uzasadnienia przywołanego postanowienia, powołany wówczas biegły jednoznacznie wskazał, że zatkanie sączków na posesji S. W. prowadzi do "wybicia" w sieci S. D., a w konsekwencji do zatapiania obu działek. Nadto wzdłuż ogrodzenia działki S. W. przepędzane było bydło, co zwiększało zabagnienie jego działki. Z dokumentu tego wynika zatem, że spór miedzy stronami dotyczący stosunków wodnych sięga dużo dawniej niż roku 2007, w którym został złożony rozpatrywany w kontrolowanym obecnie postepowaniu wniosek S. W., a w tym czasie nie były wykonane na działkach K. i T. D. jeszcze żadne prace, które S. W. wskazuje jako stanowiące przyczynę szkodliwej zmiany stosunków wodnych na jego gruncie. Wykonując wskazania Sądu, organ powołał biegłego w osobie mgr inż. W. F., geologa uprawnionego w zakresie dokumentowania zasobów wód podziemnych i rozpoznania warunków hydrologicznych. Biegły sporządził opinię w lipcu 2025 r., która stała się podstawą wydania zaskarżonej decyzji. W opinii tej, na str. 5-8 biegły przedstawił aktualny i poprzedni stan faktyczny, który został uzupełniony o szkic sytuacyjny sporządzony na podstawie mapy ewidencji gruntów licencjonowanym oprogramowaniem MikroMap (Rys. 2). Na rysunku tym przedstawiono i zinwentaryzowano zmiany stanu wody i terenu mające znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego i oceny zmiany stanu wody na gruncie. Biegły uwzględnił także wyniki oględzin z dnia 12 lipca 2025 roku dokonanych na działkach nr [...] i [...]. Biegły podkreślił, że wniosek został złożony w 2007 r. a zatem 18 lat przed sporządzeniem opinii, mimo to zakres zgłoszonej zmiany stanu wody na gruncie nie uległ zasadniczej zmianie. Stan wyjściowy ustalony został także w oparciu o dotychczas składane oświadczenia stron postępowania oraz licznie przedkładane przez strony fotografie. Z uwagi na upływ czasu biegły przedstawił stan pierwotny w odniesieniu do aktualnego stanu. Ostatecznie biegły ustalił, że w 2007 roku zostały wykonane prace ziemne powodujące zmianę ukształtowania części działki nr [...] i [...] w związku z wykonaniem nasypu i uformowaniem skarpy wraz z wykonaniem podjazdu w formie dojazdu, który został wyłożony kostką brukową. Na skutek tej zmiany, w tym wykonania nasypu i skarpy ziemnej oraz dojazdu nie zaistniała zmiana charakteru spływu wód z tego obszaru, tj. części działki [...]. Wynika to bezpośrednio z faktu, iż prace ziemne związane ze zmianą ukształtowania części działki nr [...] nie doprowadziły do zmiany kierunku spływu wód opadowych oraz zmiany natężenia odpływu wody z obszaru tej części działki. Generalnie nie uległo zmianie średnie nachylenie terenu, tylko liniowa odcinkowa zmiana pierwotnego nachylenia terenu. Nie uległa średnia wypadkowa prędkość spływu wody z obszaru działki nr [...] i [...] i nie nastąpiła zmiana natężenia odpływu wody z obszaru tej części działki. W obszarze sztucznie uformowanej skarpy powstałej na skutek wykonanego nasypu na części działki [...] i [...] pomimo wykonanego nasypu i zgłaszanych odwodnień i wylotów nie występują żadne rozmycia wskazujące na spływ wody lub wypływ wód z odwodnień terenu i obiektu budowlanego. We wnioskach końcowych opinii biegły podkreślił, że zmiana ukształtowania terenu poprzez wykonanie nasypu oraz wykonanie dojazdu i obejścia z kostki brukowej nie może być zaliczona do zmiany stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich, zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo Wodne, gdyż nie doprowadziły do zmiany kierunku i natężenia odpływu wód opadowych i roztopowych i tym samym nie zmieniły ilości odprowadzanych wód na grunt sąsiedni, tj. dz. ew. nr [...] oraz na nieruchomości przyległe. Istniejący spływ wód z obszaru działki nr [...] i [...] oraz terenów wyżej położonych, wynika z faktu , iż obszar ten stanowi naturalny obszar zlewni, z którego następuje spływ wody opadowej na działkę [...] W trakcie intensywnych opadów deszczu działka nr [...] jest naturalnym obszarem alimentacji wód z tego wyżej położonego obszaru, w tym i działki nr [...] i [...]. Okresowe zalewanie działki nr [...] jest wynikiem intensywnych i gwałtownych opadów atmosferycznych, na który nie maja wpływu zainteresowani właściciele gruntów. Jak ustalił organ, skarżący S. W. wykopał wzdłuż muru ogrodzeniowego dzielącego działki skarżącego i uczestników rów (dół) w którym podczas intensywnych opadów gromadzi się woda, której nadmiar spływa zgodnie z kierunkiem nachylenia terenu. Ze zdjęć znajdujących się w aktach sprawy wynika, że w miejscu tego właśnie rowu (dołu) jeżdżą maszyny rolnicze oraz gromadzone są kury i kaczki, co dodatkowo tworzy koleiny umożliwiające dalszy spływ wody oraz błoto. Obecnie mur jest uszkodzony, a znajdujące się na nim ogrodzenie częściowo wywrócone. Biegły wskazał też, że częściowe uszkodzenie muru w dolnej części ułatwiło i umożliwiło intensyfikację spływu wód opadowych na obszar działki nr [...], który może przyczyniać się do okresowego podtopienia obszaru tej działki, zwłaszcza przy intensywnych opadach deszczu. Jednak uszkodzenie muru nie może być uznane za celowe działanie mające wpływ na czas spływu wód na działkę [...] z działek wyżej położonych, w tym [...] i [...]. Dołączone przez skarżącego do akt zdjęcia na płytach CD dotyczą w zasadzie wyłącznie tego właśnie miejsca tj. okolic podkopanego i uszkodzonego murku. Biegły w opiniach uzupełniających odpowiadał na zarzuty skarżącego (opinia uzupełniająca z września 2025 r. oraz z listopada 2025 r.). W ocenie Sądu organy obu instancji właściwie wyjaśniły okoliczności sprawy, realizując należycie wymogi w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. W ocenie Sądu właściwie oceniono jako przekonującą i prawidłowa opinię biegłego, zarówno dla oceny zmiany stosunków wodnych oraz jej związku ze szkodliwym odziaływaniem na działki skarżących. Ustalenia poczynione przez ten organ znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, realizującym właściwie wymogi art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania). W tej sytuacji Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.