Sygnatura
II SA/Kr 209/26
Wyrok WSA w Krakowie z 9 kwietnia 2026 r., II SA/Kr 209/26 – rejestr zabytków
Wynik
stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
- Data orzeczenia
- 9 kwietnia 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędziowie: WSA Joanna Człowiekowska (spr.) Asesor WSA Anna Kopeć Protokolant: sekretarz sądowy Joanna Biegalska – Ciepacz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi A. H. na czynność Wójta Gminy Poronin z dnia 19 grudnia 2025 r. w przedmiocie odmowy wyłączenia karty adresowej obiektu – budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce ewidencyjnej nr [...] miejscowość Z., ul. S. z gminnej ewidencji zabytków Gminy Poronin I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, II. zasądza od Wójta Gminy Poronin na rzecz A. H. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
A. H. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na czynność Wójta Gminy P. z dnia 19 grudnia 2025 r. znak: GPGiOŚ-IV.410.1.9.2025, polegającą na odmowie wykreślenia obiektu budowlanego z Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy P.. Skarżący wniósł o: stwierdzenie bezskuteczności ww. czynności, zobowiązanie Wójta Gminy P. do ponownego rozpatrzenia sprawy, z uwzględnieniem obowiązku rzetelnej oceny stanu faktycznego i prawnego, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Skarżący podał, że jest właścicielem budynku mieszkalnego położonego przy ul. [...] na działce ewidencyjnej nr [...], obr. Z. gmina P.. Budynek nie jest wpisany do rejestru zabytków, nie jest ujęty w Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków, został ujęty wyłącznie w Gminnej Ewidencji Zabytków (GEZ) na podstawie zarządzenia Wójta Gminy P. z 2020 r. Skarżący podał, że w dniu 24 listopada 2025 r. złożył do Wójta Gminy P. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, polegającego na bezpodstawnym utrzymywaniu obiektu w GEZ. W odpowiedzi Wójt Gminy P. pismem z dnia 19 grudnia 2025 r. stwierdził, że "nie doszło do naruszenia prawa", powołując się wyłącznie na negatywną opinię Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 4 marca 2024 r. Powyższe działanie Wójta stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4a P.p.s.a. Zdaniem skarżącego zaskarżona czynność narusza: 1) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez: - brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, - brak samodzielnej analizy stanu faktycznego obiektu, - bezkrytyczne oparcie się wyłącznie na opinii WKZ z 2024 r. Organ nie podjął bowiem żadnych czynności dowodowych, nie dokonał oględzin ani nie odniósł się do argumentów Skarżącego. 2) art. 22 ust. 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez błędne przyjęcie, że opinia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków zastępuje ocenę organu gminy. Tymczasem zgodnie z ustawą prowadzenie Gminnej Ewidencji Zabytków należy do wójta, odpowiedzialność za wpis i wykreślenie obiektu z GEZ ponosi gmina, a opinia WKZ nie ma charakteru rozstrzygającego. 3) art. 107 § 3 k.p.a. (zasady uzasadniania rozstrzygnięć) poprzez całkowity brak merytorycznego uzasadnienia stanowiska, brak odniesienia się do: stanu technicznego obiektu, stopnia przekształceń, utraty cech zabytkowych, braku wpisu do rejestru i wojewódzkiej ewidencji zabytków. Zdaniem skarżącego w wyniku opisanych naruszeń doszło do pozornego rozpoznania sprawy, organ uchylił się od własnych kompetencji, skarżący został pozbawiony realnej ochrony prawnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Organ podał, że chałupa drewniana zlokalizowana pod adresem ul. [...] (dawny [...]), której dotyczy skarga, została ujęta w Zarządzeniu Nr 35/2013 Wójta Gminy P. z dnia 28 sierpnia 2013 r. w sprawie założenia gminnej ewidencji zabytków Gminy P. pod pozycją nr [...]-wieś Z. Chałupa datowana jest na około 20, 30 - te XX w. W marcu 2011 r. zostały sporządzone karty obiektów. W obowiązującym na ten czas stanie prawnym przepisy prawa nie przewidywały konieczności indywidualnego informowania właścicieli o dokonanym wpisie do GEZ. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami: "wojewódzki konserwator zabytków prowadzi wojewódzką ewidencję zabytków w formie kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się na terenie województwa", natomiast zgodnie z art. 22 ust. 4 wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy. Na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 2 w gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte: inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Zabytek, którego dotyczy niniejsza skarga, był ujęty w wojewódzkiej ewidencji zabytków, z której automatycznie został przeniesiony do GEZ prowadzonej przez Wójta Gminy P. W lipcu 2019 r. Gmina P. rozpoczęła prace aktualizacyjne nad obecnie obowiązującym zbiorem obiektów zabytkowych. Natomiast 19 października 2019 r. weszły w życie nowe zasady funkcjonowania gminnej ewidencji zabytków (Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego zmieniające rozporządzenie w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem - Dz. U. z 2019 r. poz. 1886). Pomimo poczynionych już wcześniej uzgodnień z Konserwatorem Zabytków, ze względu na zmiany prawne, zdecydowano o konieczności wysłania zawiadomień do właścicieli obiektów i przeprowadzenia aktualizacji zbioru zgodnie z nowymi wytycznymi. Również z uwagi na zmianę wzoru karty adresowej zabytku, konieczne było wystosowanie korespondencji do wszystkich właścicieli obiektów ujętych w GEZ, a nie tylko do tych, którzy ewentualnie są nowo włączani lub wyłączani ze zbioru. Zgodnie z §18b Rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 56) G. G. -S., poprzedni właściciel nieruchomości pod adresem [...] pismem znak: GPGiOŚ-IV.410.1.5.2019 z dnia 10 czerwca 2020 r. (odebranym 15 lipca 2020 r.) została zawiadomiona o zamiarze sporządzenia nowej karty adresowej obiektu ujętego w GEZ. Stosowne informacje zamieszczane były również w Biuletynie Informacji Publicznej Gminy P.. Właściciel nie skorzystał z przysługującego mu prawa wniesienia uwag co do wpisu w ewidencji. W listopadzie 2020 r. Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków pismem znak: DNT-I.5ł33.28.2020.JB z dnia 6 listopad 2020 r. ostatecznie uzgodnił zmiany w aktualizowanej GEZ Gminy P. odmawiając wyłączenia niektórych obiektów z GEZ. Następnie Gminna Ewidencja Zabytków Gminy P. została przyjęta Zarządzeniem Nr 63/2020 Wójta Gminy P. z dnia 1 grudnia 2020 r. GEZ; po jego przedstawieniu Konserwatorowi ponownie został zaopiniowany pozytywnie (pismo Konserwatora znak: DNT-I.5133.28.2020 JB z dnia 18 grudnia 2020 r.). Ze względu na brak bezpośrednich wytycznych w zakresie sporządzania kart ewidencyjnych zabytków ujętych w gminnej ewidencji zabytków organ posiłkował się w ich sporządzaniu Instrukcją Narodowego Instytutu Dziedzictwa z 2011 r. w zakresie opracowywania kart ewidencyjnych zabytków nieruchomych niewpisanych do rejestru zabytków, zgodnie z którą "rubryki, co do których autor nie uzyskał danych, należy pozostawić nie wypełnione (bez przekreśleń)". Ponadto Wójt Gminy P. kierował się przede wszystkim również jednostkowymi uzgodnieniami z Konserwatorem Zabytków Delegatura w N. T., który m.in. pismem znak: DNT-I.5133.11.2020.JB z dnia 8 kwietnia 2020 r. (kopia w załączeniu) zaakceptował wygląd kart ewidencyjnych. Organ podniósł, że tworzenie i uzgadnianie gminnej ewidencji zabytków było procesem długotrwałym, powszechnie ogłoszonym i wielokrotnie uzgadnianym z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. Działania Wójta wyczerpały przesłanki z art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tj. Dz. U. z 2020r. poz. 282 z późn.zm). Tryb uzgodnienia z konserwatorem nie wymaga jakiejś formy szczególnej. Potwierdzają to w swoich wyrokach sądy administracyjne. Powołując się na treść przepisu art. 53 P.p.s.a. organ wskazał, że poprzedni właściciel G. G.-S. pismem znak: GPGiOŚ-IV.410.1.5.2019 z dnia 10 lutego 2021 r. została poinformowana o zaktualizowaniu GEZ Gminy P. poprzez wydanie Zarządzenia Nr 63/2020 oraz w załączeniu otrzymała kopię nowo sporządzonej karty ewidencyjnej dla budynku zlokalizowanego na działce ewid. nr [...] obręb Z. (awizo). Ww. nie wniosła uwagi co do objęcia jego nieruchomości ochroną konserwatorską. Skarżący nabył nieruchomość w dniu 19 października 2023 r. W momencie sprzedaży kupujący winien dochować należytej staranności i winien mieć wiedzę, że nieruchomość jest włączona do Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy P.. Organ dodał, ze pismem z dnia 24 listopada 2025 r. skarżący zwrócił się z wnioskiem o wykreślenie z Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy P. karty adresowej budynku przy ul. [...], miejscowość Z.. Pismem z dnia 19 grudnia 2025 r. znak: GPGiOŚ-IV.410.1.9.2025. Wójt Gminy P. poinformował skarżącego, że ww. czynnością wójta nie doszło do naruszenia prawa i karty nie wykreślił. Dodatkowo Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków dokonał oględzin w terenie w dniu 21 lutego 2024 r. i wydał negatywną opinię dotyczącą wyłączenia obiektu z Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy P.. Konserwator na wizji dokonał oceny walorów zabytkowych obiektu. Z gminnej ewidencji nie można wyłączyć obiektów, których wyłączenia nie zaaprobował i nie zaakceptował Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak zakreślonych ramach skarga podlegała uwzględnieniu. Przedmiotem skargi jest czynność Wójta Gminy P. wyrażona w piśmie z 19 grudnia 2025 r., którym organ ten poinformował o niewykreślaniu, na wniosek A. H. z 24 listopada 2025 r., karty adresowej zabytku – budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości Z., ul. [...], z Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy P.. We wniosku z 24 listopada 2025 r. wnioskodawca (obecny skarżący) wskazał na wady formalne GEZ, w tym błędne datowanie karty GEZ (lata 20-30 XX wieku), podczas gdy jedyny autentyczny element datujący (sosręb) wskazuje rok 1943; dokonanie wpisu bez ustaleń w terenie; fałszywy opis stanu zachowania, brak rubryki "Historia, opis wartości", a także bezpodstawny wpis o "stylowych cechach". Zdaniem wnioskodawcy obiekt nie spełnia definicji zabytku, a uzgodnienie WKZ, oparte na fałszywych oraz niepełnych danych, było nieważne. Do wniosku dołączono dowody mające obrazować cechy i stan obiektu, w tym dokumentację fotograficzną. Pismem z 8 grudnia 2025 r. Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków przesłał Wójtowi Gminy P. przesłał wniosek A. H. dotyczący ponownego rozpatrzenia sprawy w przedmiocie uzgodnienia Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy P.. W piśmie z 19 grudnia 2025 r. organ stwierdził, w nawiązaniu do złożonego wezwania do usunięcia prawa, że nie doszło do naruszenia prawa w tym zakresie, a Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków negatywnie zaopiniował wniosek w sprawie wyłączenia obiektu z Gminnej Ewidencji Zabytków. Zgodnie z art. 22 ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. 2024 r. poz. 1292, dalej: u.o.z.o.z.) wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy. W gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte: 1) zabytki nieruchome wpisane do rejestru; 2) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków; 3) inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Stosownie do § 18 ust. 2 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz. U. 2021 r. poz. 56, dalej: rozporządzenie) w przypadku zabytku nieruchomego innego niż zabytki określone w ust. 1 wójt (burmistrz, prezydent miasta) włącza kartę adresową tego zabytku do gminnej ewidencji zabytków po osiągnięciu porozumienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków co do zasadności ujęcia tego zabytku w gminnej ewidencji zabytków oraz najpilniejszych postulatów konserwatorskich. W związku z powyższym Sąd wskazuje i podkreśla zarazem, że przedmiotem skargi jest czynność Wójta Gminy P. z 19 grudnia 2025 r. o odmowie wyłączenia (wykreślenia) karty ewidencyjnej zabytku, tj. budynku mieszkalnego położonego w Z. ul. [...] (dawniej [...] z gminnej ewidencji zabytków Gminy P.. Z przedłożonych Sądowi akt sprawy wynika, że karta adresowa ww. zabytku została sporządzona w maju 2020 r. i włączona do gminnej ewidencji zabytków zarządzeniem nr [...] Wójta Gminy P. dnia 1 grudnia 2020 r. w sprawie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków Gminy P.. Z akt wynika również, że o zamiarze sporządzenia nowej karty Wójt Gminy P. informował G. G.-S., ówczesną właścicielkę działki nr [...] w Z. pismem z 10 czerwca 2020 r. Kopię karty obiektu przesłano G. G. – S. pismem z 10 grudnia 2021 r. Czynność sporządzenia karty ewidencyjnej zabytku i włączenia jej do gminnej ewidencji zabytków należy odróżnić od czynności w przedmiocie wyłączenia (wyłączenie i odmowa wyłączenia) karty adresowej z gminnej ewidencji zabytków. Oba rodzaje czynności podlegają skardze do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ale nie są to czynności tożsame. Do kwestii wyłączenia karty adresowej z gminnej ewidencji zabytków odnoszą się przepisy § 16 rozporządzenia. Zgodnie z § 16 ust. 1 kartę ewidencyjną nieruchomości lub rzeczy ruchomej, która przestała być zabytkiem, wyłącza się z krajowej i wojewódzkiej ewidencji zabytków oraz przechowuje w archiwum zakładowym Narodowego Instytutu Dziedzictwa oraz wojewódzkiego urzędu ochrony zabytków. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do karty adresowej zabytku, o której mowa w § 17, z tym że karta ta jest przechowywana w archiwum zakładowym urzędu gminy (ust. 2). O wyłączeniu karty adresowej zabytku z gminnej ewidencji zabytków stanowi też, w kontekście obowiązku informacyjnego, § 18b ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym o zamiarze włączenia karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków, o włączeniu tej karty, o sporządzeniu nowej karty adresowej zabytku, o zamiarze wyłączenia karty adresowej zabytku z gminnej ewidencji zabytków lub o wyłączeniu tej karty wójt (burmistrz, prezydent miasta) zawiadamia niezwłocznie właściciela lub posiadacza zabytku albo nieruchomości, która przestała być zabytkiem. W świetle tych przepisów trzeba przyjąć, że podstawą wyłączenia karty adresowej zabytku w pisanego do ewidencji zabytków, innego niż wpisany do rejestru zabytków i wojewódzkiej ewidencji zabytków, jest ustalenie, że nieruchomość przestała być zabytkiem. Organem właściwym w sprawie wyłączenia jest prowadzący ewidencję wójt (burmistrz, prezydent miasta), na którym ciąży obowiązek aktualizacji prowadzonej przez siebie ewidencji, dbania o to, by treść tej ewidencji (w postaci kart adresowych) była aktualna, tj. odpowiadała istniejącemu obecnie stanowi faktycznemu. Jeśli zatem obiekt, wcześniej uznany za zabytek, stracił taki walor (przestał być zabytkiem), konieczne jest uwzględnienie tego w ewidencji. Na marginesie, w kontekście twierdzeń skargi, warto zwrócić uwagę, że do obowiązku aktualizacji nawiązuje też § 18a ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia konieczności zastąpienia niezgodnych ze stanem faktycznym lub prawnym danych zawartych w karcie adresowej zabytku włączonej do gminnej ewidencji zabytków odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym, ujawnienia nowych danych lub usunięcia błędnych danych wójt (burmistrz, prezydent miasta) sporządza nową kartę adresową zabytku zawierającą dane zgodne ze stanem faktycznym i prawnym. Pierwotną kartę adresową zabytku pozostawia się w gminnej ewidencji zabytków, łącząc ją trwale z nową kartą adresową zabytku (ust. 2). Przenosząc powyższe na okoliczności rozpatrywanej sprawy Sąd wskazuje, że w niniejszej sprawie w związku ze złożonym przez skarżącego wnioskiem o wykreślenie karty adresowej z gminnej ewidencji zabytków, konieczne było wyjaśnienie przez Wójta Gminy P. aktualności włączenia karty adresowej budynku położonego na działce nr [...]. Organ powinien wnikliwie odnieść się do okoliczności i dowodów powołanych we wniosku i ocenić, czy mają one wpływ na aktualność sporządzonej karty. W razie potrzeby powinien przeprowadzić czynności wyjaśniające, np. oględziny i pozyskać stanowisko wojewódzkiego konserwatora zabytków. Tymczasem w piśmie z 19 grudnia 2025 r. Wójt Gminy P. lakonicznie odpowiedział na wniosek skarżącego, nawiązując wyłącznie do wezwania o usunięcie naruszenia prawa oraz do stanowiska Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. wyrażonego w piśmie z 4 marca 2024 r. (które nie dotyczyło obecnego wniosku). Jakkolwiek stanowisko organu konserwatorskiego może być istotnym argumentem dla rozstrzygnięć podejmowanych w odniesieniu do zabytku ujętego w gminnej ewidencji zabytku, to w odniesieniu do zabytków innych niż ujęte w rejestrze zabytków oraz w wojewódzkiej ewidencji zabytków, to wójt gminy jest organem, który decyduje o włączeniu oraz ewentualnym wyłączeniu i to na nim spoczywa obowiązek wnikliwego zbadania sprawy i jej załatwienia zgodnie z prawem. W tym kontekście Sąd podkreśla, że tak jak czynność włączenia karty adresowej do ewidencji zabytków, tak i czynność w przedmiocie jej wyłączenia (wyłączenie lub odmowa wyłączenia), nie ma jurysdykcyjnego charakteru. Nie stosuje się tu więc przepisów k.p.a. regulujących postępowanie administracyjne, w tym art. 7, art. 77, art. 107 k.p.a. Również u.o.z.o.z. nie reguluje szczegółowo postępowania poprzedzającego wpis lub wyłączenie karty. W orzecznictwie przyjmuje się jednak, że brak sformalizowania reguł postępowania wiążącego się z włączeniem karty zabytku do ewidencji (odpowiednio: jej wyłączeniem) nie oznacza, że dokonanie tej czynności może nastąpić bez analizy przyczyn uzasadniających jej dokonanie, jak też udokumentowania jej chociażby w uproszczonej formie. Konieczne jest zatem przedstawienie w formie pisemnej stanowiska organu właściwego, z którego wynikałoby, że rozważone zostało stanowisko wnioskodawcy i nadal istnieją podstawy włączenia karty adresowej do gminnej ewidencji zabytków. Tego wymaga w demokratycznym państwie prawnym ochrona praw podmiotowych właściciela nieruchomości w związku z konsekwencjami włączenia zabytku do gminnej ewidencji zabytków, w tym związanymi z uzgodnieniami organu konserwatorskiego w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy oraz w sprawie pozwolenia na budowę. Innymi słowy, aby czynność odmawiająca wyłączenia mogła być poddana kontroli zewnętrznej, podstawy jej dokonania muszą być uzewnętrznione (wykazane). Oceniając z tej perspektywy zaskarżoną czynność w postaci pisma z 19 grudnia 2025 r. Sąd stwierdza, że nie poddaje się ono kontroli. W swojej lakonicznej odpowiedzi organ w żaden sposób nie odniósł się do treści wniosku i zawartej w nim informacji o aktualnym stanie obiektu znajdującego się w ewidencji zabytków. Niewystarczające było również odwołanie się do treści pisma Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, które nie odnosiło się do wniosku skarżącego, jak też nie zostało poddane jakiejkolwiek analizie przez Wójta Gminy P. Z tych przyczyn należało podzielić zarzuty skargi w zakresie zbieżnym z przedstawionymi rozważaniami oraz uznać, że czynność została dokonana z naruszeniem § 16 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem w zw. z art. 22 ust. 5 pkt 3 i art. 3 pkt 1 u.o.z.o.z., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wobec tego Sąd, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności Wójta Gminy P. o czym orzeczono w punkcie I sentencji. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200, art. 205 § 2 w zw. z art. 209 p.p.s.a. Na koszty postępowania złożyły się: uiszczony wpis od skargi w wysokości 200 zł; koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł określone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 6 lutego 2026
- Symbol z opisem
- 6361 Rejestr zabytków
- Hasła tematyczne
- Zabytki
- Skarżony organ
- Inne
- Sędziowie
- Anna Kopeć Joanna Człowiekowska /sprawozdawca/ Monika Niedźwiedź /przewodniczący/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
art 22 · Dz.U. 2003 nr 162 poz. 1568
Powiązane dokumenty
Sygnatura: VII SA/Wa 701/25 · 9 kwietnia 2026
Wyrok WSA w Warszawie z 9 kwietnia 2026 r., VII SA/Wa 701/25 – rejestr zabytków
Sygnatura: II SA/Kr 315/26 · 9 kwietnia 2026
Wyrok WSA w Krakowie z 9 kwietnia 2026 r., II SA/Kr 315/26 – rejestr zabytków
Sygnatura: IV SA/Wr 76/26 · 8 kwietnia 2026
Postanowienie WSA we Wrocławiu z 8 kwietnia 2026 r., IV SA/Wr 76/26 – rejestr zabytków
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny