II SA/Kr 125/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Protokolant: starszy referent sądowy Paulina Filipek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2026 r. sprawy ze skarg Gminy Miejskiej K. , K. B., A. K., D. K., K. K., R. K., I. G., J. K., M. P., F. S., P. W., P. M., R. S. i K. B. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 28 listopada 2025 r., znak: WS-VI.7534.3.109.2018.BK w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargi.

Decyzją z dnia 28 listopada 2025 r., nr WS-VI.7534.3.109.2018.BK Wojewoda Małopolski (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji, wojewoda), po ponownym rozpoznaniu sprawy, uchylił w całości decyzję Starosty Krakowskiego (dalej: organ I instancji, starosta) z dnia 10 lipca 2018 r., znak: GN.III.RS.72211-287/05 i orzekł w pkt I o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1993 ha, położonej w obrębie [...], jedn. ewid. P. m. K., objętej księgą wieczystą nr [...], na rzecz K. K., w całości (pkt 1), orzekł o zobowiązaniu ww. osoby do zwrotu na rzecz Gminy K. kwoty 18 351,80 zł (słownie: osiemnaście tysięcy trzysta pięćdziesiąt jeden złotych 80/100), odpowiadającej zwaloryzowanej wysokości odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości (pkt 2) oraz, że należność określoną w punkcie 2 należy wpłacić w terminie 14 dni licząc od dnia, w którym decyzja stanie się wykonalna na konto Urzędu Miasta K., do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie należności stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego (pkt 3) oraz w pkt II umorzył postępowanie odwoławcze w stosunku do E. S.. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Decyzją z dnia 10 lipca 2018 r., znak: GN.III.RS.72211-287/05 Starosta Krakowski orzekł o zwrocie przedmiotowej nieruchomości na rzecz K. K. w całości (pkt 1) oraz o rozliczeniach związanych ze zwrotem tej nieruchomości (pkt 2 i 3). Odwołanie od decyzji z dnia 10 lipca 2018 r. złożyli: K. B., A. K., D. K., K. K.1, R. K., I. G., J. K., M. P., E. S., P. W., K. B., P. M., R. S. i A. D.. Decyzji organu I instancji zarzucili, że została wydana z naruszeniem: art. 107 § 3 w zw. z art. 7 oraz 10 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz 145 par. 1 pkt 4 k.p.a., a także art. 7 k.p.a. oraz art. 136 ust. 3 i 138 u.g.n. Odwołanie złożyła także Gmina K., wskazując, że decyzja starosty jest wadliwa i powinna być w całości wyeliminowana z obrotu prawnego, ponieważ została wydana z naruszeniem przepisów u.g.n. Po rozpoznaniu ww. odwołań, Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 31 października 2018 r., znak: WS-VI.7534.3.109.2018.MZ uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości na rzecz K. K.. Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 44/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił ww. decyzję Wojewody Małopolskiego. W wyroku tym Sąd stwierdził, że na przedmiotowej nieruchomości nie został zrealizowany ani szczególny cel wywłaszczenia, jakim była budowa miejsc parkingowych, ani też ogólny cel – budowa osiedla mieszkaniowego. Kolejne czynności prawne na nieruchomości wskazują, że aktualne zagospodarowanie nieruchomości tj. pawilony handlowe nie stanowią realizacji celu, bowiem podjęte były w ramach całkowicie odrębnych projektów inwestycyjnych, niezwiązanych z budową osiedla oraz przez inny podmiot niż ten, który pierwotnie miał prowadzić budowę osiedla. Wobec tego, uznał, że zasadne okazały się zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 u.g.n. i nakazał organowi II instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy zastosować przepisy prawa materialnego w sposób określony w orzeczeniu, tj. przyjąć, że objęta postępowaniem nieruchomość jest zbędna na cel wywłaszczenia. W konsekwencji należy orzec o jej zwrocie oraz o rozliczeniach z tego tytułu. Po rozpoznaniu skarg kasacyjnych Wojewody Małopolskiego, K. B., A. K., D. K., K. K.1, R. K., I. G., J. K., M. P., E. S., P. W., K. B., P. M. i R. S. oraz K. sp.j. z siedzibą we W., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 stycznia 2025 r., sygn. akt I OSK 1178/23 oddalił skargi kasacyjne od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy decyzją z dnia 28 listopada 2025 r., nr WS-VI.7534.3.109.2018.BK uchylił decyzję z dnia 10 lipca 2018 r., znak: GN.III.RS.72211-287/05 i orzekł w sposób, w jaki opisano na wstępie. Po przedstawieniu zwięzłego stanu faktycznego sprawy, organ II instancji na początku uzasadnienia przywołał jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia art. 136 ust. 3 u.g.n. oraz art. 137 ust. 1 u.g.n. Za przedmiot postępowania uznał sprawę zwrotu działki nr [...], obr. [...] jedn. ewid. P. m. K., w granicach wywłaszczonej działki nr [...], obr[...] P. Z powołanych przepisów wynika, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (części nieruchomości) lub jej udziału jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej. W kontekście tych przepisów, organ II instancji zwrócił uwagę, że nieruchomość zbędna na cel wywłaszczenia to taka, która pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Ponadto, organ II instancji powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, podkreślając, że art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed dniem 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed dniem 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 165 ust. 1 Konstytucji RP. Przy czym, organ odwoławczy stwierdził, że nie powinno stosować się do spraw o zwrot nieruchomości wywłaszczonych przed wejściem w życie - odpowiednio - ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. przed 1 stycznia 1998 r. - art. 137 ust. 1 pkt 1) oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomości oraz o zmianie niektórych innych ustaw (tj. przed 22 września 2004 r. - art. 137 ust. 1 pkt 2) i powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie. Następnie, wojewoda przeszedł do oceny przesłanek zwrotu nieruchomości i stwierdził, że w sprawie zostały spełnione dwie podstawowe przesłanki zwrotu nieruchomości. W tym zakresie dodał, że zastosowanie znajdą wprost przepisy art. 136 ust. 3 i następne u.g.n., gdyż jej przejęcie na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło na podstawie decyzji Naczelnika Dzielnicy K.-P. z dnia 31 grudnia 1979 r., znak: DZGT.82211/1/9/14/79 o wywłaszczeniu nieruchomości położonych w b. gm. kat. Z. o odszkodowaniu. Przedmiotowa nieruchomość była niezbędna na cele budowy osiedla mieszkaniowego "Z.-R. I etap, I przedsięwzięcie", zgodnie z decyzją Biura Planowania Przestrzennego w K. z dnia 19 kwietnia 1979 r., znak: APLP-26/Pz/2187/79, zatwierdzającą plan realizacyjny przedmiotowej inwestycji. Co więcej, odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość określono na łączną kwotę 305 564 zł, w tym za grunt 302 958 zł i za składniki rolne 2 606 zł. Kolejno, organ odwoławczy podniósł, że w chwili wywłaszczenia nieruchomość stanowiła współwłasność R. L. w [...] części oraz K. K. w [...] części, więc przyznał, że z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości wystąpił podmiot legitymowany, tj. K. K.. Z kolei, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla K. - P. w K. I Wydział Cywilny z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. akt [...] spadek po K. K. nabył K. K.1. Organ II instancji podkreślił także, że sprawa była już poddana kontroli instancyjnej i sądowej. Zobowiązany jest więc uwzględnić treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 44/19. Ocena prawna dokonana w tym zakresie w ww. wyroku jest bowiem wiążąca dla organu (art. 153 p.p.s.a.). W związku z tym na obecnym etapie postępowania nie jest już podważana kwestia prawidłowości orzeczonego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a jedyne kwestie dotyczące rozliczeń. Zaznaczył następnie, że umowy dzierżawy zawarte pomiędzy Gminą Miejską K. oraz : P. W. (umowa dzierżawy nr [...] zawarta w dniu 17 kwietnia 2015 r.), R. K. i K. K.1 (umowa dzierżawy nr [...] zawarta w dniu 19 stycznia 2015 r.), K. B. (umowa dzierżawy nr [...] zawarta w dniu 20 stycznia 2015 r.), A. K. i D. K. (umowa dzierżawy nr [...] zawarta w dniu 21 kwietnia 2015 r.), I. G. (umowa dzierżawy nr [...] zawarta w dniu 7 kwietnia 2025 r.), J. K. (umowa dzierżawy nr [...] zawarta w dniu 28 kwietnia 2015 r.), K. B.1 (umowa dzierżawy nr [...] zawarta w dniu 15 kwietnia 2015 r.), F. S., będącym spadkobiercą zmarłej E. S. (umowa dzierżawy nr [...] zawarta w dniu 28 kwietnia 2015 r.), P. M. i R. S. (umowa dzierżawy nr [...] zawarta w dniu 30 kwietnia 2015 r.), M. P. (umowa dzierżawy nr [...] zawarta w dniu 22 kwietnia 2015 r.) oraz umowy poddzierżawy terenu - wygasną z upływem 3 miesięcy od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna, a w świetle art. 139 u.g.n. wnioskodawcy nie przysługuje roszczenie o przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego, jak również żądanie odszkodowania za zmianę stanu nieruchomości powstałą po dacie wywłaszczenia. Wobec powyższego, organ II instancji stwierdził, że wszystkie przedstawione powyżej przesłanki zwrotu nieruchomości zostały spełnione, a objęty roszczeniem teren może podlegać zwrotowi na rzecz wnioskodawcy. Następnie, przeszedł do analizy rozliczeń, związanych ze zwrotem nieruchomości, podając, że na terenie objętym roszczeniem o zwrot nie poczyniono żadnych nakładów związanych z realizacją celu wywłaszczenia, czyli budową miejsc parkingowych lub osiedla mieszkaniowego. Ponadto, ze względu na znaczy upływ czasu, organ odwoławczy dokonał stosownych rozliczeń finansowych związanych z tym zwrotem, tj. waloryzacji zwracanego za wywłaszczoną nieruchomość odszkodowania w stosunku do powierzchni zwracanej nieruchomości. Wojewoda zaznaczył, że dokonując waloryzacji odszkodowania ustalonego w decyzji stosuje się art. 5 ust. 1 u.g.n., tj. wysokość odszkodowania oblicza się przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości dla nieruchomości sklasyfikowanych w rejestrze cen i wartości nieruchomości, z uwzględnieniem danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. Z kolei, gdy dla danego rodzaju nieruchomości nie ogłoszono nigdy wskaźnika zmian cen nieruchomości, waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie w tym zakresie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (art. 5 ust. 4 u.g.n.). Organ odwoławczy zaznaczył, że z uwagi na fakt, że nie zostały ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wskaźniki zmian cen nieruchomości gruntowych, organ odwoławczy dla określenia kwoty zwaloryzowanego odszkodowania przyjął roczne i miesięczne wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych, zamieszczone na stronie internetowej Głównego Urzędu Statystycznego http://stat.gov.pl, tj.: 1981 r. - 121,2; 1982 r. -200,8; 1983 r. - 122,1; 1984 r.-115; 1985 r. - 115,1; 1986 r.-117,7; 1987 r. - 125,2; 1988 r.-160,2; 1989 r.- 351,1; 1990 r.-685,8, 1991 r. - 170,3; 1992 r. - 143,0; 1993 r. - 135,3; 1994 r. - 132,2; 1995 r. -127,8; 1996 r.-119,9; 1997 r.-114,9; 1998 r. - 111,8; 1999 r.-107,3; 2000 r. - 110,1; 2001 r. - 105,5; 2002 r. - 101,9; 2003 r. - 100,8; 2004 r. - 103,5; 2005 r. - 102,1; 2006 r. - 101; 2007 r. - 102,5; 2008 r. - 104,2; 2009 r. - 103,5; 2010 r. - 102,6; 2011 r. - 104,3; 2012 r. - 103,7; 2013 r. - 100,9; 2014 r. - 100, 2015 r. - 99,1; 2016 r. - 99,4; 2017 r. - 102; 2018 r. - 101,6; 2019 r. - 102,3; 2020 r. - 103,4; 2021 r. - 105,1; 2022 r. - 114,4; 2023 r. - 111,4; 2024 r. - 103,6, I kwartał 2025 r. - 101,2, II kwartał 2025 r. - 101,8 i III kwartał 2025 r. - 102,2. Obliczeń dokonano poprzez przemnożenie ze sobą kolejno wartości 1 m2 gruntu przez wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych i podzieleniu wyniku przez 100, według wzoru: n x r2/ 100. Tak otrzymany wynik został zaokrąglony do jednego miejsca po przecinku i przemnożony przez kolejny wskaźnik, analogicznie jak w poprzednim kroku, aż do ostatniego wskaźnika. Otrzymaną w wyniku kolejnych działań wartość podzielono następnie przez 10000 w celu uwzględnienia okoliczności wynikających z ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacji złotego (Dz. U. z 1994 r. Nr 84, poz. 386 ze zm.), a następnie przemnożono przez powierzchnię zwracaną. W efekcie przeprowadzenia waloryzacji we wskazanym okresie uzyskano kwotę 18 351,80 zł. Wobec powyższego, w związku ze zwrotem ww. nieruchomości wojewoda ustalił, że K. K.1 powinien zostać zobowiązany do zwrotu na rzecz Gminy K. zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości: 18 351,80 zł. Kolejno, organ II instancji wyjaśnił, dlaczego uchylił decyzje organu I instancji, a mianowicie ze względu na zmianę stanu faktycznego i prawnego sprawy z uwagi na śmierć strony. Równocześnie uzasadnieniem dla rozstrzygnięcia w zakresie pkt II decyzji organu II instancji była śmierć strony postępowania, tj. E. S., która zmarła 5 marca 2021 r. Organ odwoławczy wyjaśnił także, dlaczego nie uwzględnił jako strony postępowania T. R. (najemcy lokalu przy ul. [...] nr [...]). Bowiem postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 44/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił dopuszczenia T. R. do udziału w postępowaniu sądowym w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 31 października 2018 r., znak: WS-VI.7534.3.109.2018.MZ. Organ wypowiedział się także odnośnie wyznaczenia Starosty Krakowskiego do załatwienia sprawy i stwierdził, zgodnie z poglądem prawnym wyrażonym w uchwale siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 r., sygn. akt OPS 1/03, w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta, jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. Wobec tego, skoro przedmiotowa nieruchomość stanowi od 1990 r. własność Gminy K., było zasadne wyłączenie Prezydenta Miasta Krakowa od jej załatwienia. W takiej sytuacji sprawa została przekazana organowi wyższego stopnia - Wojewodzie Małopolskiemu (art. 26 § 2 pkt 1 k.p.a.), który skorzystał z uprawnienia do delegowania kompetencji przewidzianego w art. 26 § 2 k.p.a., wyznaczając Starostę Krakowskiego. Następnie, organ II instancji rozstrzygnął, że zwiększenie wartości nieruchomości spowodowane nakładami niezwiązanymi z realizacją celu wywłaszczenia, takimi jak wybudowanie pawilonów i linii przesyłowych nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu wysokości odszkodowania. Regułą jest, że wywłaszczona nieruchomość nie może być użyta na inny cel niż ten określony w decyzji o wywłaszczeniu, zatem wzrost wartości nieruchomości, spowodowany innymi działaniami, niż działania zmierzające do realizacji celu publicznego nie może wpływać na zwiększenie wartości nieruchomości. Zwiększenie wartości odszkodowania nie obejmuje wszystkich nakładów, ale tylko te, które mogą być poniesione na rachunek i ryzyko podmiotu wywłaszczonego, gdyż obciążają byłego właściciela. Zatem, aby mogły zostać uwzględnione, powinny być konieczne i usprawiedliwione, a więc powinny służyć polepszeniu rzeczy. Przeciwna wykładnia mogłaby prowadzić do sztucznego i celowego zawyżania wartości nieruchomości, celem zablokowania zwrotu, np. przez zabudowę. Z rozstrzygnięciem organu II instancji nie zgodziła się Gmina Miejska K. (dalej: skarżąca), która pismem z dnia 22 grudnia 2025 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję z dnia 28 listopada 2025 r., nr WS-VI.7534.3.109.2018.BK, której zarzuciła naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca stwierdziła, że zostały naruszone art. 7, 77 § 1, 78 § 1 i 80 k.p.a., ponieważ organ II instancji popełnił błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu zawartych w operacie szacunkowym wyliczeń, które budzą uzasadnione wątpliwości, a co za tym idzie rzutują na prawidłowość zaprezentowanych w nim kwot. Zdaniem skarżącej, organ przyjął niewłaściwie, że na działce nie znajdują się miejsca parkingowe, lecz pawilony handlowe, więc nieruchomość jest zbędna na cel wywłaszczenia. Ponadto, organ odwoławczy, według skarżącej naruszył art. 140 u.g.n. poprzez błędną jego wykładnie i rażąco nierówne traktowanie skarżącej. Wobec tak określonych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi, skarżąca podkreśliła, że zwrócona działka nr [...] o pow. 0,1993 ha położona jest u zbiegu ulic [...] i [...] w K. oraz zabudowana jest 10 pawilonami handlowo-usługowymi, które zostały wniesione przez prywatnych inwestorów. Ich powstanie poprzedziła decyzja z dnia 13 sierpnia 1991 r., zatwierdzającą plan urbanistyczno-architektoniczny. Zdaniem skarżącej, wartość nakładów poniesionych na gruncie nie została uwzględniona, ponieważ nakłady te zostały uznane za niezwiązane z realizacją celu wywłaszczenia. Powyższe wpływa na wartość i znaczenie gospodarcze zwracanej nieruchomości i stało się głównym motywem skargi. Zdaniem skarżącej, bowiem cel wywłaszczenia polegający na budowie osiedla mieszkaniowego ma charakter złożony i nie można postrzegać go jako zbiór przypadkowo połączonych ze sobą elementów, ale pewną całość funkcjonalną, w skład której wchodzą zarówno budynki mieszkalne, jak i tereny zielone, ciągi komunikacyjne, kotłownie, parkingi, ale także obiekty handlowe. Z kolei, realizacja celu wywłaszczenia nie oznacza budowy wszystkich obiektów zaplanowanych w obszarze inwestycji. Podkreśliła, że infrastruktura techniczna, w tym sieć wodociągowa, kanalizacyjna i elektryczna powiązana jest z realizowanym osiedlem. Wobec tak sformułowanych argumentów, skarżąca wskazała, że w jej ocenie organ II instancji w decyzji niedostatecznie wyjaśnił kwestie prawidłowości zwrotu nieruchomości, niedopuszczenia uczestnika – dzierżawcy oraz rozliczenia nakładów, które to elementy uzasadnienia zostały wyłącznie skwitowane zapadłymi rozstrzygnięciami sądów administracyjnych. Skarżąca zarzuciła również organowi odwoławczemu, że dokonał poważnych uchybień w zakresie wyliczenia kwoty zwaloryzowanego odszkodowania. Jej zdaniem, do wyliczenia kwoty użyto od roku 1981 do końca 2024 roku wskaźników rocznych, po czym kolejne 3 kwartały 2025 r. zostały wyliczone z uwzględnieniem wskaźników kwartalnych. Takie podejście jest błędne, bowiem roczny wskaźnik wzrostu cen towarów i usług wskazuje na relację ogólnego poziomu cen w danym roku do ogólnego poziomu cen w roku poprzednim. Wskaźnik miesięczny wskazuje natomiast na relacje ogólnego poziomu cen w danym miesiącu do ogólnego poziomu cen bądź to w miesiącu poprzednim, w ostatnim miesiącu poprzedniego roku, bądź takim samym miesiącu roku poprzedniego. Według skarżącej, połączenie zatem wskaźników rocznych i miesięcznych (kwartalnych) jest nieprawidłowe, ponieważ są one nośnikami zupełnie innych i nawzajem nieprzekładalnych informacji. W odpowiedzi na skargę z dnia 26 stycznia 2026 r. organ II instancji wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej oraz stwierdził, że argumenty przedstawione w skardze stanowią polemikę z oceną prawną wyrażoną w wyrokach sądowych. Pismem z dnia 2 stycznia 2026 r. do Sądu wpłynęła kolejna skarga na decyzję z dnia 28 listopada 2025 r., nr WS-VI.7534.3.109.2018.BK, którą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli K. B., A. K., D. K., K. K.1, R. K., I. G., J. K., M. P., F. S., P. W., A. W., P. M., R. S., A. D., K. B. (dalej: skarżący), wszyscy działając za pośrednictwem jednego profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wojewodzie, celem odmowy zwrotu przedmiotowej nieruchomości lub uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 10 lipca 2018 r. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, celem odmowy zwrotu przedmiotowej nieruchomości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy oraz nierozpatrzenie zebranego materiału dowodowego. Skarżący podnieśli, że wojewoda nie rozważył kwestii prawidłowości zwrotu nieruchomości, ponieważ zastosował błędną wykładnię art. 153 p.p.s.a. i uznał moc wiążącą wskazań zawartych w wyroku z dnia 4 czerwca 2020 r. Ponadto, nie została w ich ocenie zebrana dostateczna ilość materiału dowodowego, w szczególności nie przeprowadzono dowodów osobowych, oględzin nieruchomości i dowodu z opinii biegłego dla wyceny wartości dokonanych nakładów. Ponadto zdaniem skarżących organ II instancji naruszył prawo materialne, tj. art. 136 ust. 1 i 3 oraz art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez nieprawidłową wykładnię w zakresie oceny realizacji celu wywłaszczenia, a także art. 140 ust. 2 u.g.n. poprzez nieprawidłową wykładnię i przez to nie powiększył wypłacanego wnioskodawcy odszkodowania o wartość poniesionych na nieruchomości nakładów. W uzasadnieniu skargi, skarżący wskazali, że zasadniczo zgadzają się z ustaleniami organu II instancji co do przebiegu postępowania. Jednakże, w ich ocenie organ odwoławczy niesłusznie umorzył postępowanie po zmarłej E. S., gdyż jednocześnie nie poinformował skarżących o podjęciu postępowania wobec jej jedynego spadkobiercy F. S., który obecnie jest stroną umowy dzierżawy. W ich ocenie, organ powinien zawiesić postępowanie w sprawie na podstawie art. 97 par. 1 ust 1 k.p.a. i wezwać spadkobierców do wstąpienia do postępowania, ewentualnie umorzyć je po 3 latach od wezwania. Skarżący zgodzili się także, co do faktu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości i złożenia wniosku o zwrot przez podmiot legitymowany. Podważyli jednak konkluzję o niezrealizowaniu celu wywłaszczenia. Zdaniem skarżących, wybudowane pawilony handlowe wraz z miejscami parkingowymi są częścią osiedla R.-Z. i służą jego mieszkańcom. W ten sposób faktycznie został zrealizowany cel wywłaszczenia rozumiany jako powstanie osiedla mieszkaniowego (ogólny) i powstanie miejsc parkingowych (szczególny). Niemniej, skarżący podnieśli, że celem wywłaszczenia w decyzji wywłaszczeniowej nie określono budowy miejsc parkingowych, a zdefiniowano go jedynie późniejszych dokumentów. Ponieśli, że nie zostały także ustalone faktyczne intencje projektantów osiedla Z.-R., gdyż nie przesłuchano ich jako świadków. Organy rozpatrujące sprawę na każdym etapie postępowania ograniczały się wyłącznie do dowodów z dokumentów. Wobec tego, wciąż zachodzi konieczność ustalenia, czy nieruchomość była zbędna i jaki był faktyczny cel wywłaszczenia. Skarżący podkreślili następnie, że wskazania zawarte w wyroku sądu administracyjnego nie mogą narzucać sposobu rozstrzygnięcia konkretnych kwestii sprawy, z kolei w wyroku z dnia 4 czerwca 2020 r. przekroczono ich dopuszczalne granice i kontrolę instancyjną, wskazując, że przedmiotowa nieruchomość jest zbędna i należy orzec o jej zwrocie oraz rozliczeniach z tego tytułu. W ocenie skarżących, wskazania powinny określać jedynie pewien kierunek. Ponadto, skarżący zauważyli, że organ II instancji nie wyjaśnił istotnych okoliczności sprawy w zakresie ustalenia odszkodowania. Błędów w wyliczeniach upatrywali, w tym, że organ II instancji oparł się na orzeczeniu, w którego stanie faktycznym, nakładów na nieruchomości dokonał sam wywłaszczający, gdy tymczasem niniejsza sprawa dotyczy trzech grup podmiotów, tj. wywłaszczającego i wywłaszczanego oraz dzierżawców. Zdaniem skarżących, nakłady, które zostały poniesione zgodnie z prawem (na podstawie pozwolenia na budowę) i w porozumieniu z ówczesnym właścicielem gruntu, pozostawione bez jakiejkolwiek rekompensaty prowadzą do bezpodstawnego przysporzenia osoby trzeciej, gdyż zwiększają wartość gruntu i zostały dokonane przed złożeniem wniosku o zwrot. Wobec tego wskazali, że odszkodowanie powinno uwzględniać zwiększenie wartości nieruchomości związane z budową pawilonów handlowych oraz linii przesyłowych. Końcowo jednak, skarżący stwierdzili, że w zaskarżonej decyzji nie zostało wykazane w sposób jednoznaczny, że linie energetyczne i pawilony nie realizowały celu wywłaszczenia. W odpowiedzi z dnia 26 stycznia 2026 r. na skargę z dnia 2 stycznia 2026 r. organ II instancji wniósł także o jej oddalenie jako bezzasadnej oraz wskazał, że zarzuty skargi koncentrują się wokół wytycznych sformułowanych w wyrokach sądowych. Dodał także, że nie znajduje uzasadnienia zarzut dotyczący umorzenia postępowania wobec zmarłej E. S., bowiem F. S. jest stroną postępowania i do niego została również skierowana zaskarżona decyzja. Organ odwoławczy podkreślił, że nie przesądzał treści stosunku cywilnoprawnego, dotyczącego zwrotu poczynionych na nieruchomość nakładów. Na rozprawie Sąd połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a sprawy wszczęte na podstawie powyższych skarg o sygn. akt II SA/Kr 125/26 i sygn. akt II SA/Kr 126/26 i prowadzić je pod wspólną sygnaturą II SA/Kr 125/26. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swojej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych, które nie zostały podniesione w skardze, a są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem obowiązujących wówczas przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a., sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, w których zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Stosownie natomiast do treści art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Z kolei, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Według art. 136 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; dalej: u.g.n.), nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Z kolei, stosownie do art. 137 ust. 1 i 2 u.g.n. Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. Stosownie znów do art. 140 ust. 2 u.g.n. odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym, że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa. Z art. 5 ust. 1 i 4 u.g.n. wynika natomiast, że waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości dla nieruchomości sklasyfikowanych w rejestrze cen nieruchomości, z uwzględnieniem danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. W przypadku gdy dla danego rodzaju nieruchomości nie ogłoszono nigdy wskaźnika zmian cen nieruchomości, waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie w tym zakresie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. W rozpoznawanej sprawie, zarzuty skarg opierały się na dwóch zasadniczych argumentach. Po pierwsze, że w zaskarżonej decyzji nie zostało dostatecznie wykazane, że przedmiotowa nieruchomość nie została przeznaczona na cele wywłaszczenia, z kolei, organ II instancji przyjął wyłącznie ocenę prawną wyrażoną w poprzedzających rozstrzygnięcie wyrokach sądów administracyjnych i nie wykazał tym samym, że nieruchomość podlegała zwrotowi. Po drugie, że niewłaściwie zostały dokonane rozliczenia nakładów związanych ze zwrotem nieruchomości, w szczególności, że przyjęto niewłaściwe wskaźniki waloryzacji, dzieląc je na roczne i miesięczne. Wobec powyższego w odniesieniu do pierwszej grupy zarzutów, Sąd stwierdził, że organ II instancji prawidłowo uznał, że w sprawie zostały spełnione przesłanki zwrotu nieruchomości. Organ II instancji podkreślił bowiem, że zastosowanie w sprawie znalazły art. 136 ust. 3 i n. u.g.n., gdyż jej przejęcie na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło na podstawie decyzji Naczelnika Dzielnicy K.-P. z dnia 31 grudnia 1979 r., znak: DZGT.82211/1/9/14/79 o wywłaszczeniu nieruchomości położonych w b. gm. kat. Z. i o odszkodowaniu. Ponadto, wykazał, że z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości wystąpił podmiot uprawniony, czyli K. K.. Z kolei, nie znajdują uzasadnienia zarzuty dotyczące naruszenia art. 153 p.p.s.a. Jeśli natomiast chodzi o zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. zauważyć należy, że w wyroku WSA w Krakowie z dnia 4 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 44/19, utrzymanym w mocy wyrokiem NSA z dnia 7 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 1178/23 przesądzono, że na przedmiotowej nieruchomości nie został zrealizowany ani szczególny cel wywłaszczenia, jakim była budowa miejsc parkingowych, ani też ogólny cel – budowa osiedla mieszkaniowego. W orzeczeniach tych mieliśmy do czynienia nie tyle z oceną prawną, ile z wytycznymi, co do dalszego postępowania. Ocena prawna polegała więc na tym, że dotychczasowe postępowanie dowodowe nie dawało podstaw do odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Sąd I instancji stwierdził jednoznacznie w wytycznych powyższe okoliczności, dodając, że kolejne czynności prawne na nieruchomości wskazują, że aktualne zagospodarowanie nieruchomości tj. pawilony handlowe nie stanowią realizacji celu wywłaszczenia, bowiem podjęte były w ramach całkowicie odrębnych projektów inwestycyjnych, niezwiązanych z budową osiedla oraz przez inny podmiot niż ten, który pierwotnie miał prowadzić budowę osiedla. W powołanym orzeczeniu NSA wykazał i przedstawił szczegółowe rozważania na temat tego, dlaczego w wyroku WSA w Krakowie prawidłowo przyjęto, że nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia i podlegała zwrotowi. Podniesiono bowiem, że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło decyzją z dnia 31 grudnia 1979 r. na cele budowy osiedla mieszkaniowego R. – Z. w K.. Pomimo, że nie odnaleziono planu realizacyjnego z kwietnia 1979 r., powołanego w decyzji wywłaszczeniowej, to w planie realizacyjnym osiedla z dnia 31 października 1979 r. przedmiotowa nieruchomość przeznaczona była pod miejsca parkingowe w ramach osiedla mieszkaniowego. Wobec tego, celem ogólnym wynikającym z aktu wywłaszczenia była budowa osiedla mieszkaniowego, z kolei celem szczególnym – budowa parkingu w ramach tegoż osiedla. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że przeznaczenie to było aktualne w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej, który był wystarczająco precyzyjny i wynikał z konkluzji po ocenie dokumentów związanych z projektowaną budową osiedla mieszkaniowego, co jest zgodne z utrwaloną linią orzeczniczą. Cel więc został dostatecznie zrekonstruowany na podstawie dokumentacji poprzedzającej proces inwestycyjny, planu zagospodarowania przestrzennego i na podstawie całokształtu okoliczności sprawy. Sądy administracyjne wykazały więc, że przedmiotowa nieruchomość pozostawała w tym czasie niezagospodarowana na cele osiedla mieszkaniowego, w szczególności nie urządzono na tym terenie parkingu. Osiedle mieszkaniowe powstało w latach 80-tych XX wieku jako zamknięta koncepcja urbanistyczna, poza granicami której znalazła się niezagospodarowana przedmiotowa nieruchomość, a praw do gruntu zrzekła się spółdzielnia, wobec czego zaniechano realizacji celu wywłaszczenia. Pozwolenia na budowę pawilonów handlowo – usługowych wydano dopiero na podstawie decyzji z dnia 13 sierpnia 1991 r. Pawilony powstały więc w oderwaniu od decyzji wywłaszczeniowej w ramach całkowicie odrębnego projektu inwestycyjnego. W tym zakresie, powołując się na stanowisko orzecznictwa sądowego, NSA zwrócił także uwagę na podnoszoną przez skarżących w ich ocenie zespoloną z realizacją inwestycji funkcję pawilonów handlowych i podkreślił, że realizacja osiedla mieszkaniowego ma wielofunkcyjny i złożony charakter przejawiający się w postaci mikroorganizmu urbanistycznego, który uwzględnia zmieniające się potrzeby jego mieszkańców, jednakże sprecyzował, że nie każde przedsięwzięcie powstałe na terenie wywłaszczonym pod budowę osiedla mieszkaniowego, inne niż to wynikające z celu wywłaszczenia stanowi o realizacji osiedla mieszkaniowego, a budowę ww. pawilonów uznał za zupełnie nowe zamierzenie gospodarcze i niezrealizowanie w jakichkolwiek terminach wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. Sąd rozpoznający niniejsze skargi stwierdza, że organ II instancji w zaskarżonej decyzji, powołując się na stanowisko zaprezentowane w orzeczeniach sądów administracyjnych wystarczająco na gruncie danej sprawy rozstrzygnął o konieczności zwrotu przedmiotowej nieruchomości, skoro nie podlegało to wątpliwości i nie przedstawiono nowych dowodów, które świadczyłyby o możliwości zmiany stanu faktycznego sprawy. Należy podkreślić, że na gruncie art. 153 p.p.s.a., w pojęciu ocena prawna mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Jedynie w przypadku, gdy ulegnie zmianie podstawa prawna danego stosunku prawnego lub gdy zmienią się okoliczności faktyczne, będziemy mieli do czynienia z nową sprawą, do której zasada z art. 153 p.p.s.a. nie będzie miała już zastosowania. Postępowanie administracyjne w danej sprawie jest więc objęte oddziaływaniem art. 153 p.p.s.a. i nie można zasadniczo formułować rozstrzygnięć sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Bowiem sąd oceniając prawidłowość wydanej decyzji powinien reagować konsekwentnie w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania. W rozpoznawanej sprawie, należy więc ocenić, że wyrażając stanowisko o tym, że w poprzedzających decyzję orzeczeniach sądów administracyjnych przesądzono już o dopuszczalności zwrotu nieruchomości, organ administracji prawidłowo przyjął, że jego stanowisko jest zbieżne z wyrażonym w orzeczeniach i dostatecznie wyjaśniono tam okoliczności, z których wynika, że ziściły się przesłanki zwrotu nieruchomości, więc odstąpił od szczegółowych rozważań w tym zakresie. Jednakże, wskazał także na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11 i decyzję wywłaszczeniową oraz skrótowo ocenił, że wystąpiły przesłanki zwrotu nieruchomości. Podkreślił, że nieruchomość była niezbędna na cele budowy osiedla mieszkaniowego i miejsc parkingowych, a nie pawilonów handlowych. Sądy administracyjne przesądziły bowiem i wykazały, że przedmiotowe pawilony handlowe nie stanowiły celu wywłaszczenia. Wobec powyższego, skład rozpoznający sprawę ocenił, że organ II instancji prawidłowo wyjaśnił, także przez odesłanie do wydanych w sprawie orzeczeń sądowych, że niezaprzeczalnie przedmiotowa nieruchomość podlegała zwrotowi. Nie znalazły więc uzasadnienia zarzuty skarg związane z tym, że organ II instancji niedostatecznie wyjaśnił kwestie prawidłowości zwrotu nieruchomości i w szczególności nie naruszono w tym zakresie art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. oraz prawidłowo zastosowano się do dyspozycji wynikającej z art. 153 p.p.s.a. Przechodząc, z kolei do oceny drugiej grupy zarzutów, dotyczących naruszenia art. 140 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 4 u.g.n. poprzez przyjęcie, że właściwym jest ustalenie kwoty zwaloryzowanego odszkodowania przy pomocy łącznego zastosowania wskaźników rocznych i miesięcznych należy wskazać, że przy dokonywaniu waloryzacji odszkodowania ustalonego w decyzji organ, który ją wydał, jest zobowiązany do dokonania waloryzacji z uwzględnieniem kryteriów określonych w art. 5 ust. 1 u.g.n., tj. przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości dla nieruchomości sklasyfikowanych w rejestrze cen i wartości nieruchomości, z uwzględnieniem danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. W przypadku, gdy tak jak w niniejszej sprawie dla danego rodzaju nieruchomości nie ogłoszono nigdy wskaźnika zmian cen nieruchomości, waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie w tym zakresie należało dokonać przy zastosowaniu wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Obowiązek waloryzacji prowadzić ma do urealnienia ustalonego, lecz jeszcze niewypłaconego odszkodowania z zastosowaniem wskaźników, których określenie, jako że stanowią podstawowy element mechanizmu waloryzacyjnego jest rolą ustawodawcy (a nie organów administracji). Zatem, wobec nieogłoszenia przez Prezesa GUS wskaźnika zmiany cen nieruchomości, kryterium przeliczenia stanowią zgodnie z art. 5 ust. 4 u.g.n. wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych, które są ogłaszane przez Prezesa GUS na mocy odrębnych przepisów (wyrok NSA z dnia 15 listopada 2024 r., sygn. akt I OSK 1654/21; wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 724/19). Waloryzacja oznacza więc przerachowanie wysokości odszkodowania. Dotyczy ona okresu między datą wydania decyzji o wywłaszczeniu, kiedy ustala się wysokość odszkodowania, a datą wypłaty tego odszkodowania. To przerachowanie ma na celu przywrócenie ekonomicznego znaczenia odszkodowania. Stąd obok ustalenia właściwego wskaźnika waloryzacji istotne jest także ustalenie ramowych granic czasowych, które wyznaczą punkt odniesienia dla dokonywanych rachunków (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 853/20). Z kolei, żaden ze wskazanych przepisów tej kwestii nie rozstrzyga, ani też w żaden sposób nie odnoszą się one do tego, jakie wskaźniki waloryzacyjne (roczne czy miesięczne) powinny być stosowane w sytuacji, gdy mamy do czynienia z okresem mierzonym w latach i miesiącach. Skoro tak, to zastosowanie do okresu liczonego w latach rocznych wskaźników waloryzacyjnych, a do końcowego okresu liczonego w miesiącach, wskaźników miesięcznych, nie nasuwa zastrzeżeń (por. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2024 r., sygn. akt I OSK 718/23). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stwierdził więc, że organ II instancji przyjął prawidłowo kwoty do rozliczeń zwaloryzowanego odszkodowania i nie naruszył, w szczególności powołanych w zarzutach przepisów: art. 7, 77 § 1, 78 § 1 i 80 k.p.a. W związku z tym, należy skonstatować, że dokonanie poważnych uchybień w zakresie wyliczenia kwoty zwaloryzowanego odszkodowania, w tym użycia do wyliczenia od roku 1981 do końca 2024 roku wskaźników rocznych, a za kolejne 3 kwartały 2025 r. wyliczeń z uwzględnieniem wskaźników kwartalnych nie znajdują uzasadnienia Ponadto, należy podkreślić, że zwiększenie wartości nieruchomości na skutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości, powiększające wysokość odszkodowania zwracanego Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego przez byłego właściciela lub jego spadkobierców, określonego według zasad wskazanych w art. 140 ust. 2 u.g.n., może obejmować tylko te nakłady, które zostały poczynione dla realizacji celu, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie. Dlatego też przyjęte przez organ II instancji kwoty, pomijające nakłady związane z budową pawilonów handlowych zostały przyjęte w sposób prawidłowy. Zwiększenie wartości nieruchomości spowodowane nakładami nie związanymi z realizacją celu wywłaszczenia, nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu wysokości odszkodowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 1323/13, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Lu 156/18, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 grudnia 2018 r., I sygn. akt I SA/Lu 702/18 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/GD 274/18; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 1711/13). Ponadto, interes prawny dzierżawców, co do udziału w postępowaniu dotyczącym zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wynika z treści art. 138 ust. 2 u.g.n. Zgodnie z tym przepisem najem, dzierżawa lub użyczenie zwracanej nieruchomości wygasa z upływem 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna. Oznacza to, że umowa dzierżawy, której przedmiotem jest nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w przypadku wydania ostatecznej decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, wygaśnie z mocy prawa. Tym samym wynik postępowania zwrotowego wpłynie bezpośrednio na dotychczasową sytuację prawną tych podmiotów (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 3237/14). Jednakże, zarzut dotyczący niewłaściwego umorzenia postępowania po zmarłej E. S. nie znajduje uzasadnienia, skoro stroną postępowania, do której została skierowana zaskarżona decyzja był następca prawny zmarłej F. S., zatem nie zostały naruszone prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. i nie zachodziła potrzeba zawieszenia postępowania administracyjnego do czasu ustalenia następców prawnych zmarłego. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skarg jak w sentencji.