II SA/Kr 1236/17

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2018r na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia 4 sierpnia 2017r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowanego i udzielenia pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a oddalić wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu .

W dniu 20 lutego 2018r. skarżąca złożyła wniosek o ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia 4 sierpnia 2017r. wydaną w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego. W uzasadnieniu swego wniosku podaje, iż została już w niniejszej sprawie w całości zwolniona od kosztów sądowych , jest w podeszłym wieku i nie posiada umiejętności oraz wiedzy prawnej , w związku z czym zachodzi konieczność przyznania jej pomocy w formie pełnomocnika z urzędu do sporządzenia kasacji. Zdaniem orzekającego, wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżąca jest osobą samotną, samodzielnie prowadzącą gospodarstwo domowe. Zamieszkuje w domu o pow. ok. 100m2 i wartości ok. 150 000 zł. Posiada również nieruchomość rolną o pow. 1,42 ha. Wnioskodawczyni utrzymuje się z emerytury ZUS w kwocie 901 zł. Jako miesięczne zobowiązania podaje ratę kredytową 1000 zł oraz kredyt na karcie debetowej 150 zł. Na wezwanie orzekającego do uzupełnienia braków złożonego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez : wyjaśnienie z kim skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe, przedstawienie wysokości i źródeł dochodów ew. członków rodziny, przedłożenie zeznania podatkowego za 2016 ew. 2017r. jeśli takowe składa, wyjaśnienie czy posiada samochód, oświadczenie jaki dochód osiąga z prowadzonego gospodarstwa rolnego wraz z dopłatami z UE, ARiMR, wyjaśnienie, z jakich środków pokrywane są koszty utrzymania oraz raty kredytowe skoro ich wysokość przewyższa wysokość zadeklarowanych dochodów z emerytury, przedstawienie aktualnego stanu konta bankowego. Strona na powyższe wezwanie nie odpowiedziała wcale. Wezwanie do uzupełnienia braków, wysłane w dniu 5 marca 2018r. skarżąca osobiście odebrała 13 marca 2018r.( potwierdzenie w aktach sprawy ). Instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Po analizie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy orzekający uznał, iż strona nie wykazała w sposób niewątpliwy, iż nie jest w stanie pokryć kosztów ustanowienia radcy prawnego bądź adwokata we własnym zakresie. Dane zwarte w złożonym przez nią oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie mają cechy dokładności, o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a wezwanie do uzupełnienia danych nie zostało wykonane przez skarżącą w żadnym zakresie. Stosownie do treści art. 255 cyt. ustawy – strona obowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenia lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli jej oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub też gdy budzi wątpliwości. Wezwanie skierowane do strony o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów i oświadczeń oznaczało, iż dane, którymi dysponował orzekający nie wystarczały do wolnej od wątpliwości oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a tym samym nie umożliwiły uwzględnienia wniosku. Orzekający nie dysponował danymi dotyczącymi zarówno wysokości uzyskiwanych przez stronę dochodów potwierdzonych stosownymi dokumentami skarbowymi, szczegółowych danych majątkowych, okoliczności związanych z ew. członkami rodziny wnioskodawczyni i ich dochodami, majątkiem, oszczędnościami, jak również ponoszonymi kosztami utrzymania – w szczególności wobec rozbieżności między zadeklarowanymi dochodami z tytułu emerytury a przewyższającymi je wydatkami ( sama rata kredytowa wynosi 1000 zł przy dochodach z emerytury w wysokości 901 zł ). Okoliczności tych strona nie wyjaśniła w żaden sposób. Nie przedstawiła danych, dokumentów czy oświadczeń dotyczących własnego dochodu i jego źródeł, kosztów utrzymania, posiadanego majątku, oszczędności. Nieudzielanie przez A. S. informacji w tym zakresie spowodowało, iż niewyjaśnione zostały podstawowe okoliczności dotyczące jej sytuacji majątkowej. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż strona nie wykazała, że faktycznie znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na marginesie należy zaznaczyć, iż orzekający nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów czy oświadczeń w tym przedmiocie, albo odpowiedzi udziela enigmatycznie i niejasno – co budzi wątpliwości. Jak już bowiem wskazano, to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie, wobec wykazanych powyżej faktów nie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w formie przyznania pełnomocnika. Szczególnie wobec okoliczności, iż strona korzysta już z przyznanego jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. Orzekający ma bowiem wątpliwości i brak wiedzy co do aktualnego , faktycznego stanu majątkowego wnioskodawczyni, dochodów rodziny, obciążeń budżetu domowego i środków na jego pokrycie. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).