II SA/Ke 684/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędzia WSA Krzysztof Armański, Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi L. W. i M. W. na postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 października 2025 r. znak: WOA.7722.58.2025 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę.

Postanowieniem z 27.10.2025 r. znak: WOA.7722.58.2025 Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach (dalej "ŚWINB"), po rozpatrzeniu zażalenia L. i M. W. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sandomierzu (dalej "PINB") z 29.08.2025 r. znak: PINB-NB.5143.57A.2025 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Podaniem z 21.07.2025 r. L. i M. W. zgłosili PINB naruszenie przez E. i P. S. oraz K. S. (zwani dalej "inwestorami") jako właścicieli działek przy ul. [...] o nr ewid. [...] (zwanych dalej "działkami") przepisów Prawa budowlanego oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1225 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem", oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiocie nakazu rozbiórki ogrodzenia posadowionego niezgodnie z § 14 ust. 2 tego rozporządzenia. Organ I instancji ustalił, że 25.06.2025 r. do Starosty Sandomierskiego wpłynęło zgłoszenie dotyczące częściowej budowy ogrodzenia na ww. działce o nr ewid. [...] - od strony działek o nr ewid. [...]- stanowiących drogę wewnętrzną - składającego się z siatki metalowej przymocowanej do zabetonowanych słupków o wysokości 150 cm, furtki oraz bramy przesuwnej – przyjęte bez sprzeciwu. Tego samego dnia wpłynęło zgłoszenia dotyczące budowy ogrodzenia na ww. działce o nr ewid. [...] od strony działki o nr ewid.[...] - stanowiącej drogę wewnętrzną - składającego się z siatki metalowej, przymocowanej do zabetonowanych metalowych słupków o wysokości 150 cm z bramą metalową, również przyjęte bez sprzeciwu. W dniu 25.08.2025 r. inspektorzy PINB przeprowadzili czynności kontrolne w sprawie legalności ww. budowy, stwierdzając że powstałe w lipcu 2025 r. ogrodzenie ww. działek zostało wykonane na podstawie wyszczególnionych wyżej zgłoszeń. Mając na uwadze powyższe PINB, działając na podstawie art. 61a w zw. z art. 123-125 K.p.a., postanowieniem z 29.08.2025 r. odmówił wszczęcia z ww. wniosku z 21.07.2025 r. postępowania dotyczącego sprawdzenia niezgodnego z przepisami prawa, zwłaszcza przywrócenia drogi do stanu poprzedniego, wstrzymania robót budowlanych budowy ogrodzenia na terenie ww. działek, stanowiących współwłasność inwestorów. W zażaleniu na powyższe postanowienie L. i M. W. podnieśli zarzuty rażącego naruszenia przepisów postępowania, mającego wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 6, 7, 7b, 8, 9, 11, i 16 K.p.a. oraz całkowite zignorowanie treści ostatecznej decyzji administracyjnej ŚWINB z 2.07.2019 r. znak: WINB-WOA.7721.9.7.2019, nakazującej rozbiórkę ogrodzenia – którego dotyczy zawiadomienie wnioskodawców z 21.07.2025 r. i uznanie, że budowa ogrodzenia – co do którego był wydany nakaz rozbiórki – po jego rzekomej rozbiórce 3 cm dalej (jeszcze bardziej w głąb ciągu pieszo-jezdnego, a więc jeszcze bardziej naruszającego ład przestrzenny i obowiązujące przepisy Prawa budowlanego) niż ogrodzenie objęte decyzją rozbiórki, jest zgodne z prawem i nie narusza ostatecznej decyzji administracyjnej. ŚWINB, utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia postępowania, stwierdził, że organ I instancji dokonał prawidłowej subsumpcji stanu faktycznego i wydał prawidłowe rozstrzygnięcie. Odnosząc się zastosowanej przez PINB podstawy prawnej tj. art. 61a K.p.a. powołano się na orzecznictwo sądów administracyjnych, w którym wyrażany jest pogląd, że przez "inne uzasadnione przyczyny" należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania administracyjnego. Taką przesłanką będzie przeszkoda wszczynania z wniosku postępowań legalizacyjnych i naprawczych, o których mowa w art. 53a ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2025 r. poz. 418), zwanej dalej "ustawą". Wykładnia tego przepisu wskazuje, że postępowania uregulowane w Rozdziale 5a ustawy są inicjowane wyłącznie na zasadzie oficjalności, tj. z urzędu, a złożenie wniosku o zainicjowanie takiego postępowania powinno zakończyć się wydaniem rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania w oparciu o art. 61 a § 1 K.p.a., przy uznaniu, że postępowanie nie może zostać wszczęte "z innych przyczyn". Z tych też względów pismo wnioskodawców z 21.07.2025 r. stanowiło dla organu I instancji impuls do wyjaśnienia podniesionej w podaniu sprawy, poprzez przeprowadzenie czynności kontrolnych w terenie, w trybie przepisów ustawy, z jednoczesnym porównaniem realizowanych robót budowlanych z dokonanymi zgłoszeniami. Przeprowadzone czynności nie wykazały nieprawidłowości w tym zakresie. W rezultacie PINB ustalił, że nie ma podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu i nie rozstrzygnie sprawy co do jej istoty. ŚWINB, podzielił tę argumentację, również ze względów ekonomiki procesowej. Ponadto, organ II instancji zwrócił uwagę na treść art. 29 ust. 2 pkt 20, akcentując że pomimo iż przedmiotowe ogrodzenie nie przekracza wysokości 2,2, m, to z uwagi na położenie ogrodzonych działek na obszarze wpisanym do rejestru zabytków inwestorzy zgłosili zamiar wykonania robót budowlanych polegających na budowie ogrodzenia właściwemu wojewódzkiemu konserwatorowi zabytków, stosownie do treści przepisu art. 29 ust. 7 pkt 2 ustawy, który wyraził w tym zakresie wymaganą zgodę. ŚWINB, odnosząc się do zażalenia, wskazał, że powołana w jego treści decyzja z 2.07.2019 r. oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11.05.2023 r. o sygn. akt II OSK 1435/20 dotyczyły innego stanu faktycznego (przedmiotowe ogrodzenie zostało rozebrane przez zobowiązanych, a następnie po dopełnieniu czynności formalnoprawnych wykonano od podstaw nowe ogrodzenie - w sposób legalny) i prawnego sprawy. W międzyczasie zapadły bowiem wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach (dalej "WSA") z 29.04.2024 r. o sygn. akt II SA/Ke 680/23 i z 29.01.2025 r. o sygn. akt II SA/Ke 587/24, którymi stwierdzono nieważność uchwały nr XXVII/288/2013 Rady Miasta Sandomierza z 27.03.2013 r. w sprawie Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego terenu osiedla "[...]" wraz z terenami przyległymi na obszarze miasta Sandomierza, w części graficznej i tekstowej dotyczącej ustaleń dla terenu oznaczonego symbolem 2CPD w odniesieniu do działek o nr ewid. [...], [...], [...] i [...], [...], [...]). Dodatkowo organ powołał się na uchwałę NSA z 8.09.2025 r. o sygn. akt II OPS 2/25. W skardze, skierowanej do WSA, L. i M. W. wnieśli o uchylenie postanowienia SKO i zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego, formułując zarzuty rażącego naruszenia: 1. art. 61a § 1 K.p.a., mającego wpływ na rozstrzygnięcie poprzez jego błędne zastosowanie i wydanie postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie PINB o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie niezgodnego z przepisami prawa posadowienia ogrodzenia na terenie działek - podczas gdy przedmiotowe ogrodzenie zostało posadowione niezgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa budowlanego, a to § 14 ust. 2 rozporządzenia oraz z ww. uchwałą nr XXVII/288/2013 Rady Miasta Sandomierza z dnia 27.3.2013 r. - w sprawie Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego terenu osiedla "[...]" wraz z terenami przyległymi na obszarze miasta Sandomierza, która to uchwała - pomimo wyroków WSA z 29.4.2024 r. o sygn. akt II SA/Ke 680/23 i z 29.1.2025 r. o sygn. akt II SA/Ke 587/24 - nadal obowiązuje dla ww. działek stanowiących ciąg pieszo-jezdny; 2. art. 81 i n. ustawy w związku z § 14 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jaki powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz w związku z ww. Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego, obowiązującego dla ww. działek o nr [...] oraz[...], mającego wpływ na rozstrzygnięcie - poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, pomimo że przedmiotowe ogrodzenie zostało posadowione niezgodnie z ww. przepisami prawa; 3. art. 6 i nast. K.p.a., mające wpływ na rozstrzygnięcie, a to w szczególności naruszenie zasady praworządności, zasady prawdy materialnej, a także ogólnej zasady logicznego rozstrzygania spraw poprzez przyjęcie, że posadowienie przez inwestorów przedmiotowego ogrodzenia w miejscu poprzedniego ogrodzenia, w stosunku do którego został wydany prawomocny nakaz rozbiórki (decyzją ŚWINB z 2.07.2019 r., utrzymaną w mocy wyrokiem WSA i wyrokiem NSA z 11.5.2023 r. sygn. akt II OSK 1435/20) jest zgodne z prawem i nowe ogrodzenie (posadowione w tym samym miejscu, co poprzednie, na tych samych "słupkach" [bo już tylko na marginesie nadmienić należy, że w toku postępowania rozbiórkowego z przedmiotowego ogrodzenia została zdjęta jedynie siatka, słupki zaś pozostały w tym samym miejscu]) zostało przez inwestorów posadowione w nowym stanie faktycznym, podczas gdy stan faktyczny cały czas pozostał taki sam, zaś stan prawny zmienił się tylko o tyle, że Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego został uchylony dla ww. działek, nie został natomiast uchylony dla działek [...] i[...] - stanowiących ciąg pieszo-jezdny, który przedmiotowym ogrodzeniem został zawężony wbrew postanowieniom tego Planu; nie został również uchylony przepis § 14 ust. 2 ww. rozporządzenia, a co za tym idzie, posadowienie przedmiotowego ogrodzenia w sposób rażący narusza przepisy prawa i fundamentalny ład prawny poprzez całkowite zignorowanie przez inwestorów ostatecznych decyzji o nakazie rozbiórki i prawomocnych wyroków sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 143), zwanej dalej "p.p.s.a.", zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sytuacja taka miała miejsce w rozpoznawanej sprawie i stąd orzeczenie zapadło na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie ŚWINB, utrzymujące w mocy postanowienie PINB o odmowie wszczęcia z wniosku skarżących postępowania dotyczącego "sprawdzenia niezgodnego z przepisami prawa, zwłaszcza przywrócenia drogi do stanu poprzedniego, wstrzymania robót budowlanych budowy ogrodzenia" na terenie wyszczególnionych działek. Rozpatrując skargę w ramach powyżej zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia, bądź stwierdzenia nieważności zakwestionowanego postanowienia. Utrzymane w mocy zaskarżonym rozstrzygnięciem postanowienie ma formalnoprawny charakter – jego podstawę prawną stanowi art. 61a K.p.a. Zgodnie z tą regulacją, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 K.p.a. (to jest żądanie wszczęcia postępowania – przyp. tut. Sądu), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (§ 1). W kontekście obowiązujących od 19.09.2020 r. przepisów ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418), dalej "ustawa", przewidujących wszczęcie postępowań przez organami nadzoru budowlanego z urzędu (art. 53a ust. 1, art. 72a) zarysowały się w orzecznictwie rozbieżne poglądy, co do tego, jak powinny zachować się organy nadzoru budowlanego otrzymawszy bądź to prośbę zainteresowanej osoby o podjęcie działań, bądź to nawet stanowcze i sprecyzowane żądanie wszczęcia konkretnego postępowania administracyjnego, w odniesieniu do konkretnej inwestycji i w oparciu o wskazaną podstawę prawną. W judykaturze kwestionowano zasadność wydawania przez organy nadzoru budowlanego postanowień o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w odniesieniu do postępowań objętych działaniem art. 53a ust. 1 p.bud. Taki pogląd opierano na ogólnym założeniu, że skoro postępowanie w danym przypadku wszczynane jest tylko z urzędu, to wniosek o jego wszczęcie nie może być niejako z gruntu skuteczny, a przez to nie może "wywołać" postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania (por. wyrok NSA z 16 lipca 2024 r., sygn. II OSK 1482/23, dostępny - jak wszystkie powołane orzeczenia – w CBOSA). Sąd w niniejszej sprawie podziela argumentację dopuszczającą nieco szerszą wykładnię przesłanki przedmiotowej z art. 61a § 1 K.p.a., wyrażonej słowami "z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte" i objęcie nią sytuacji, gdy organ nadzoru budowlanego z jednej strony nie widzi podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu, a zarazem daje wyraz temu, że ze względu na obowiązywanie art. 53a ust. 1 (czy art. 72a) ustawy nie ma możliwości skutecznego wszczęcia postępowania na wniosek zainteresowanego podmiotu. W takich przypadkach prawidłowe jest wydanie przez organ postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Odmowa wszczęcia postępowania przez organ nadzoru budowlanego, wobec stanowczego żądania zainteresowanego podmiotu, nie niweczy przy tym sensu art. 53a ust. 1 (art. 72a) ustawy, a wręcz poniekąd z nim koresponduje. Jest to bowiem formalny wyraz tego, że organ nie może "z innych uzasadnionych przyczyn" prowadzić postępowania na wniosek (por. wyroki NSA: z 5.02.2024 r., sygn. II OSK 2748/22; z 24.09.2024 r., sygn. II OSK 2058/23). W tym miejscu należy zarazem podkreślić, że wobec obowiązywania art. 53a ust. 1 (oraz art. 72a) ustawy z reguły nie występuje potrzeba, aby wymagać od organów nadzoru budowlanego formalnej reakcji na zgłoszenia zainteresowanych osób dotyczące naruszeń prawa budowalnego. Dopuszczalne prawnie i akceptowalne jest skierowanie do wnioskodawcy pisma, co w kategoriach prawnych powinno być traktowane jako załatwienie wystąpienia osoby w trybie skargi i wniosków stosownie do działu VIII k.p.a. (por. wyroki NSA: 27 lutego 2024 r., sygn. II OSK 1383/21; z 3 marca 2023 r., sygn. II OSK 378/22). Organ nadzoru budowlanego odpowiadający na wniosek zainteresowanej osoby w taki sposób nie dopuszcza się bezczynności. Nic jednak nie stoi na przeszkodzie – zwłaszcza gdy żądanie wszczęcia postępowania sformułowane jest przez profesjonalnego pełnomocnika, ze wskazaniem na interes prawny danej osoby oraz ze sprecyzowaniem podstawy prawnej i trybu postępowania administracyjnego, które ma być przeprowadzone – by reakcja organu na złożony wniosek miała postać formalną, tj. odmowy wszczęcia postępowania (por. wyroki NSA: z 2.03.2023 r., sygn. II OSK 1804/22; z 5.12.2023 r., sygn. II OSK 1513/22). W rozpoznawanej sprawie skarżący, reprezentowani przez adwokata, wystąpili z podaniem z 21.07.2025 r. pt. "Zgłoszenie naruszenia prawa budowlanego", z którego jasno wynika, że domagają się przeprowadzenia przez organ nadzoru budowlanego postępowania dotyczącego – ich zdaniem – samowolnej i sprzecznej z odpowiednimi przepisami prawa realizacji przez inwestorów ogrodzenia na działkach przy ul. [...] o nr ewid. [...] i natychmiastowego wstrzymania tych robót budowlanych – po raz kolejny uniemożliwiających skarżącym swobodne korzystania z drogi dojazdowej do ich domu. W złożonej obecnie skardze strony podnoszą, że posadowienie przez inwestorów przedmiotowego ogrodzenia zostało wykonane w miejscu poprzedniego ogrodzenia, w stosunku do którego został wydany prawomocny nakaz rozbiórki – co jest sprzeczne z treścią ich zażalenia, w którym sami przyznają, że budowa ogrodzenia (którego dotyczy zaskarżone postanowienie) nastąpiła 3 cm dalej. W tym zakresie należy wyjaśnić, że kwestia poprzednio wybudowanego ogrodzenia została rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem WSA z 21.11.2019 r., sygn. II SA/Ke 723/19, oddalającym skargę inwestorów na decyzję ŚWINB z 2.07.2019 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki tego ogrodzenia. Powoływanym przez skarżących wyrokiem z 11.05.2023 r. o sygn. akt II OSK 1435/20 NSA oddalił skargę kasacyjną inwestorów od ww. wyroku WSA. W tym zakresie, w odniesieniu do niezasadnego zarzutu z pkt 3 skargi, należy odwołać się do stanowiska tut. Sądu, wyrażonego w wyroku z 3.12.2025r. o sygn. akt II SA/Ke 482/25 (nieprawomocny), w sprawie ze skargi L. W. i M. W. na postanowienie ŚWINB w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczącego zagospodarowania ciągu pieszo-jezdnego przez inwestorów, w którym wskazano, że "na obecnym etapie pozostaje kwestia wyegzekwowania tego obowiązku, natomiast organ nadzoru budowlanego nie może ponownie prowadzić postępowania jurysdykcyjnego w kierunku orzeczenia nakazu rozbiórki ogrodzenia, ponieważ również tutaj naraziłby się na zarzut nieważności ewentualnej decyzji. Nie jest dopuszczalna sytuacja, w której strona mogłaby się domagać wszczęcia kolejnego postępowania administracyjnego w sprawie rozbiórki ogrodzenia mającego w istocie na celu wyegzekwowanie obowiązku wynikającego z ostatecznej i prawomocnej decyzji administracyjnej. Jeżeli organ I instancji uznaje, że obowiązek rozbiórki ogrodzenia został wykonany, a skarżący twierdzą przeciwnie, to powinni wnieść skargę uregulowaną w rozdziale 2. działu VIII k.p.a. tj. skargę na działalność PINB, który ich zdaniem, nie egzekwuje obowiązku wynikającego z ostatecznej i prawomocnej decyzji administracyjnej (art. 227 w zw. 229 K.p.a.)". Z treści art. 61a § 1 K.p.a. wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku pod kątem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Z uwagi na treść złożonego przez skarżących "Zgłoszenia naruszenia prawa budowlanego" PINB przeprowadził w oparciu o art. 80-84a ustawy kontrolę budowy spornego ogrodzenia i ustalił okoliczności istotne dla podjęcia postanowienia w trybie art. 61a K.p.a. Mianowicie, jak wynika z akt administracyjnych, co wyszczególniono w uzasadnieniach wydanych postanowień: 1. 25.06.2025 r. do Starosty Sandomierskiego wpłynęło zgłoszenie inwestorów, dotyczące częściowej budowy ogrodzenia na działce o nr ewid. [...] - od strony działek o nr ewid. [...]- stanowiących drogę wewnętrzną, składającego się z siatki metalowej przymocowanej do zabetonowanych słupków o wysokości 150cm, furtki oraz bramy przesuwnej; 2. przedmiotowe zgłoszenie zostało przyjęte przez organ administracji architektoniczno-budowlanej bez sprzeciwu - pismo z 27.06.2025 r. znak: AB.6743.2.48.2025; 3. 25.06.2025r. do Starosty Sandomierskiego wpłynęło zgłoszenia inwestorów, dotyczące budowy ogrodzenia na działce o nr ewid. [...] od strony działki o nr ewid.[...] stanowiącej drogę wewnętrzną - składającego się z siatki metalowej, przymocowanej do zabetonowanych metalowych słupków o wysokości 150cm z bramą metalową; 4. przedmiotowe zgłoszenie zostało przyjęte przez organ administracji architektoniczno-budowlanej bez sprzeciwu - pismo 27.06.2025 r. znak: AB.6743.2.47.2025 Starosta Sandomierski; 5. 25.08.2025 r. inspektorzy PINB przeprowadzili czynności kontrolne w sprawie legalności budowy ogrodzenia działek, stwierdzając że: - w lipcu 2025 r. działka o nr ewid. [...] została ogrodzona od strony działki o nr ewid. [...] i[...]; - wykonane ogrodzenie składa się z siatki metalowej, rozpiętej na słupkach o wysokości ok. 1,6m (słupki) zabetonowanych w gruncie oraz bramy przesuwnej z furtką; - roboty budowlane związane z wykonaniem ogrodzenia działki o nr ewid. [...] przeprowadzono na podstawie dokonanego zgłoszenia z 25.06.2025r znak: AB.6743.2.48.2025; - ogrodzenie działki o nr ewid. [...] realizowane było na podstawie skutecznego zgłoszenia dokonanego w organie administracji architektoniczno - budowlanej 25.06.2025 r. znak: AB.6743.2.47.2025, przyjętego bez sprzeciwu. Ponadto, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia trafnie zwrócono uwagę, że zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 20 ustawy nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa ogrodzeń o wysokości nieprzekraczającej 2,20 m – a przedmiotowe ogrodzenie nie przekracza tej wysokości. Natomiast z uwagi na fakt, że ogrodzone działki inwestorów są usytuowane na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wymagane było dokonanie zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na budowie ogrodzenia oraz uzyskanie pozwolenia właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków, stosownie do treści przepisu art. 29 ust. 7 pkt 2 Prawa budowlanego. Decyzją nr 252/A/24 z 4.06.2024 r. znak: DS.N.UR.5152.165.2024 Świętokrzyski Wojewódzki Konserwator Zabytków Delegatura w Sandomierzu zgodę taką wyraził. Dodatkowo, trafnie zauważono, że przeprowadzone czynności kontrolnych w terenie - polegające na porównaniu realizowanych robót budowlanych z dokonanymi zgłoszeniami - nie wykazały nieprawidłowości w tym zakresie. W tym kontekście PINB, wbrew zarzutom z pkt 1 i 2 skargi, zrealizował ciążące nań w świetle powszechnie obowiązujących przepisów prawa obowiązki, w rezultacie w prawidłowy sposób wydając postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania – na podstawie art. 61a K.p.a. W świetle art. 53a ust. 1 ustawy żądane przez skarżących postępowanie mogło być bowiem wszczęte wyłącznie z urzędu, a do tego w kontrolowanej sprawie nie doszło. Nota bene, czyni to chybionymi podniesione w pkt 3 skargi zarzuty naruszenia przepisów K.p.a., w tym prawdy materialnej. Wobec braku wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego skarżąca nie miała podstaw by oczekiwać od PINB prowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie. W orzecznictwie podkreśla się również, że postanowienie wydane na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., ma charakter proceduralny, co oznacza, że organ wydając postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, nie może odnosić się do meritum sprawy będącej przedmiotem wniosku (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 22.02.2012 r. o sygn. akt II SA/Kr 1356/11, wyrok WSA w Olsztynie z 13.12.2011r. o sygn. akt II SA/Ol 893/11, wyrok WSA w Poznaniu z 13.08.2014 r. o sygn. akt IV SA/Po 618/14, dostępne j.w.). Skutku nie mogły również osiągnąć zawarte w pkt 3 skargi twierdzenia o tym, że "Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego został uchylony dla ww. działek, nie został natomiast uchylony dla działek [...] i[...] - stanowiących ciąg pieszo-jezdny, który przedmiotowym ogrodzeniem został zawężony wbrew postanowieniom tego Planu". Mianowicie, prawomocnymi wyrokami z 29.04.2024 r. o sygn. II SA/Ke 680/23, oraz z dnia 29.01.2025 r. o sygn. II SA/Ke 587/24 WSA stwierdził nieważność uchwały Rady Miasta Sandomierza z dnia 27.03.2013 r. nr XXVII/288/2013 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – w części graficznej i tekstowej dotyczącej ustaleń dla terenu oznaczonego symbolem 2CPD, w odniesieniu do działek nr ewid. [...], [...] (miejsce spornej inwestycji), [...] i [...], położonych w obrębie [...], [...]. O ile zatem w § 13 ust. 3 pkt 2 tej uchwały wyznaczono ciąg pieszo - jezdny oznaczony jako 2CPD, o szerokości 5 m z wykorzystaniem istniejących dojazdów niepublicznych (jezdnia jednopasmowa o szerokości 3,5 m), o tyle w wyniku powyższych prawomocnych wyroków ten zapis uchwały nie odnosi się do działek będących przedmiotem niniejszego postępowania o nr ewid. [...] i [...], stanowiących współwłasność inwestorów. Należy przy tym podkreślić, że stwierdzenie nieważności planu miejscowego powoduje, że traci on moc obowiązującą ze skutkiem prawnym ex tunc, czyli od początku. Prowadzi to do następczego (z mocą wsteczną) uznania - na zasadzie fikcji prawnej - że akt ten nigdy nie wszedł w życie i od początku nie wywołał żadnych związanych z tym skutków prawnych (por. m.in. wyroki NSA z 8.10.2013 r. o sygn. akt II OSK 2646/12, z 25.02.2020 r. o sygn. akt II OSK 1018/18, wyrok WSA w Gliwicach z 29.09.2025 r. o sygn. II SA/Gl 657/25, wyrok WSA w Poznaniu z 14.12.2017 r. o sygn. akt IV SA/Po 768/17). Zdaniem Sądu, ustalenie, że kwestionowane przez skarżących ogrodzenie zostały wykonane przez inwestorów w sposób legalny uzasadniało przyjęcie stanowiska, że w niniejszym przypadku zachodziła "inna uzasadniona przyczyna", o której mowa w art. 61a § 1 K.p.a., co w konsekwencji skutkować musiało odmową wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie. Zaakcentować jednocześnie trzeba, że PINB, odmawiając wszczęcia postępowania - wbrew zarzutom skargi - nie miał także obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i ustosunkowywania się do merytorycznych zarzutów podnoszonych przez skarżących. Dopiero ustalenie, że zachodzą wątpliwości, co do legalności wykonanego ogrodzenia rodziłoby po stronie organu obowiązek rozpoznania sprawy co do istoty. Jak już wskazano wyżej, w sprawie niniejszej organy prawidłowo ustaliły, że wątpliwości takie nie występują, co uzasadniało wydanie zaskarżonego postanowienia. Nie mogła także odnieść skutku przedstawiona w pkt 2 argumentacja skargi odwołująca się do treści § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1225 ze zm.) – co zauważył już tut. Sąd w wyroku z 13.02.2026 r. sprawie o sygn. akt II SA/Ke 483/25 (nieprawomocny), dotyczącej legalności prac budowlanych polegających na utwardzeniu przez inwestorów podjazdu na terenie działki o nr ewid. [...]. Mianowicie, zgodnie z § 14 ust. 2 tego rozporządzenia dopuszcza się zastosowanie dojścia i dojazdu do działek budowlanych w postaci ciągu pieszo-jezdnego, pod warunkiem że ma on szerokość nie mniejszą niż 5 m, umożliwiającą ruch pieszy oraz ruch i postój pojazdów. Po pierwsze, co wyżej podniesiono, postanowienie uchwały Rady Miasta Sandomierza z dnia 27.03.2013 r. nr XXVII/288/2013 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, dotyczące urządzenia na terenie działek inwestorów nr ewid. [...] ciągu pieszo-jezdnego, nie obowiązuje. Po drugie, jak podniósł NSA w wyroku z 6.04.2018 r., sygn. II OSK 1494/17, pojęcie ciągu pieszo-jezdnego nie zostało zdefiniowane w ustawie o drogach publicznych. Z tego względu w ocenie Sądu nie można przyjąć, by powyższy przepis aktu podustawowego, jakim jest rozporządzenie, przewidujący kierowane do inwestora parametry ciągu pieszo-jezdnego mającego zapewnić dojście i dojazd do działki budowlanej, mógł być samodzielną podstawą ingerencji w prawo własności innej nieruchomości, którą w tym przypadku stanowią ww. działki inwestorów. Końcowo, odnosząc się do powołanego w skardze wyroku WSA w Lublinie z 23.01.2024 r. o sygn. akt II SA/Lu 1067/23 należy wskazać, że podnoszona w tym zakresie przez strony argumentacja co do tego, że niezależnie od treści art. 53a ust. 1 ustawy mają interes prawny w tym, aby postępowanie toczyło się zgodnie z przepisami, nie mogła odnieść skutku – zwłaszcza z uwagi na uchylenie tego orzeczenia wyrokiem NSA z 29.10.2025 r. o sygn. akt II OSK 794/24. Mianowicie, w uzasadnieniu tego ostatniego orzeczenia wskazano, że "motywy uchwały (NSA z 8.09.2025 r. o sygn. akt II OPS 2/25) rozwiewają również obawy Sądu a quo odnośnie braku zagwarantowania stronom właściwej kontroli nad przestrzeganiem prawa budowlanego oraz właściwej informacji o podjętych działaniach w sytuacji, gdy treść postanowienie wydanego w trybie art. 61a § 1 K.p.a. abstrahuje od realnych naruszeń prawa budowlanego. NSA w sposób kompleksowy i szczegółowy wyłuszczył możliwości obrony własnego interesu prawnego jednostki w ramach procedur określonych przez ustawodawcę w przypadku braku reakcji organu na skierowane do niego żądania usunięcia stanu naruszeń prawa budowlanego. Opieszałość bądź inne zaniedbania organu nadzoru w tym zakresie mogą stanowić przedmiot: 1. skargi w trybie skargowo-wnioskowym określonym w Dziale VIII K.p.a. (art. 227 i n.), 2. wniosku do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego o spowodowanie podjęcia działań przez właściwy organ nadzoru budowlanego, 3. wystąpienia do prokuratora, któremu służy prawo zwrócenia się do właściwego organu administracji publicznej o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem (art. 182 K.p.a), 4. wniosku do Rzecznika Praw Obywatelskich o podjęcie odpowiednich czynności, który po zbadaniu sprawy może zwrócić się do właściwego organu, na podstawie art. 14 pkt 6 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz. U. z 2024 r. poz. 1264), o wszczęcie postępowania administracyjnego. W świetle tego NSA uznało, że jednostka nie jest pozbawiona możliwości złożenia środka przeciwdziałającego brakowi reakcji lub opieszałości organu nadzoru budowlanego, a ochrona interesu prawnego jednostki powołującej się własny interes prawny może być realizowana w innych formach poza postępowaniem administracyjnym jurysdykcyjnym". W rezultacie NSA stwierdził, że WSA – uchylając postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania – dokonał wadliwej kontroli zaskarżonego postanowienia naruszając przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 61a § 1 K.p.a. i art. 53a ust. 1 ustawy. Powołując się dalej na ww. uchwałę (przytoczoną również w zaskarżonym postanowieniu przez ŚWINB) podkreślono, że formalny - a nie merytoryczny - charakter postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania oznacza, że organ administracji publicznej nie prowadzi postępowania administracyjnego. Na tym etapie postępowania, w fazie inicjatywnej, nie aktualizują się jeszcze ustawowe kompetencje organu do prowadzenia postępowania dowodowego, a jedynie do podjęcia czynności wyjaśniających poza formalnymi ramami procedury administracyjnej. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, skargę jako niezasadną należało oddalić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art.151 p.p.s.a.