II SA/Ke 636/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi G. B. na postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach z dnia 10 października 2022 r., znak: WIG.II.7221.56.2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę.

II SA/Ke 636/22 Uzasadnienie Postanowieniem z 10 października 2022 r., znak: WIG.II.7221.56.2022 Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej ŚWINGiK), po rozpatrzeniu zażalenia G. B. na postanowienie Starosty Skarżyskiego z 24 sierpnia 2022 r., znak: GG-III.6620.5.67.2022, o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie sprostowania oczywistej omyłki na opisie i mapie z dnia 21 kwietnia 1983 r. I ks.ewid.[...] - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kpa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. ŚWINGiK wskazał, że G. B. pismem z 12 czerwca 2022 r. zwrócił się do Starosty Skarżyskiego o sprostowanie oczywistej omyłki popełnionej przez organ na opisie i mapie z dnia 21 kwietnia 1983 r. I Ks.[...], gdzie na wypisie z rejestru gruntów błędnie powołano, że zawarte w nim dane dotyczą jednostki rejestrowej [...], a powinno być jednostki rejestrowej nr [...], jak również błędnie powołano, że ujawniony stan prawny w tej jednostce rejestrowej dokonano tylko na podstawie AWZ [...], a powinna być również powołana decyzja Wojewody Kieleckiego nr [...]. Organ I instancji ustalił, że faktycznie na ww. mapie błędnie został wpisany numer jednostki rejestrowej tj.: "[...]", podczas, gdy w rejestrze gruntów dla obrębu K. gmina B. założonym w 1982 r. działka nr [...] figurowała w jednostce rejestrowej nr "[...]", a rejestr gruntów z 1982 r. kończył się na jednostce rejestrowej nr [...]. Natomiast Akt własności ziemi nr [...] stwierdza własność gospodarstwa rolnego położonego we wsi K. gmina B., obejmującego działki nr [...] na rzecz H. i M. małż. L. Działka nr [...] przedstawiona na przedmiotowym wypisie została wykazana w rejestrze gruntów obrębu K. utworzonym w 1982 r., po przeprowadzonym scaleniu gruntów w tym obrębie. Księga wieczysta dla działki [...] o nr [...], której aktualnym właścicielem jest G. B., została założona na podstawie mapy ewidencyjnej z 21 kwietnia 1983 r., w oparciu o dane z rejestru gruntów. Postanowieniem z 10 października 2022 r. Starosta Skarżyski odmówił na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. wszczęcia postępowania administracyjnego z wniosku skarżącego z 12 czerwca 2022 r. uznając, że brak jest możliwości zastosowania w sprawie art. 113 K.p.a. dotyczącego instytucji sprostowania, ponieważ wydawane przez Starostę Skarżyskiego wypisy i wyrysy nie stanowią decyzji administracyjnej. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie G. B. podnosił, że w jego ocenie opis i mapa służąca do założenia księgi wieczystej stanowi zaświadczenie, gdyż urzędowo potwierdza stan prawny nieruchomości ujawnionej w operacie ewidencyjnym, zgodnie z wymogami przepisów wieczysto-ksiegowych. Przepisy te nakazują organowi, który wydał dokument, sprostowanie wszystkich błędów i oczywistych omyłek poczynionych w dokumencie złożonym do akt księgi wieczystej. Sąd bowiem nie posiada uprawnień wynikających z przepisów prawa do usunięcia wskazanych niezgodności w dokumencie wydanym przez inny organ. Zdaniem skarżącego, jeżeli oczywista omyłka poczyniona w dokumencie urzędowym nie może być sprostowana w trybie art. 113 K.p.a., a inne przepisy tego nie regulują wówczas organ, który wydał ten dokument winien sprostować zaistniałą omyłkę poprzez ponowne wydanie tego dokumentu z poprawionymi danymi. Organ zobowiązany jest do takiego działania z chwilą otrzymania wniosku o sprostowanie oczywistej omyłki w danym dokumencie. Starosta Skarżyski odmawiając wszczęcia postępowania w tej sprawie obchodzi prawo i uchyla się od odpowiedzi. Rozpatrując zażalenie ŚWINGiK nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że wypis i wyrys z ewidencji gruntów z 21 kwietnia 1983 r. I ks.ewid.[...] sporządzony w roku 1983 r. został wydany w oparciu o dekret z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków oraz o Zarządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (Mon. Pol Nr 11, poz.98). Obecnie wyrysy i wypisy z ewidencji gruntów i budynków wydawane są w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r. poz. 1990 ze zm.) i rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 393 ze zm.). Organ II instancji podzielił stanowisko Starosty Skarżyskiego, że obowiązujące przepisy nie zawierają regulacji umożliwiającej prostowanie omyłek w wydawanych wypisach i wyrysach. Takie dokumenty nie stanowią też decyzji administracyjnej w rozumieniu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, zatem brak jest możliwości zastosowania art. 113 tej ustawy, z którego wynika, że organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Przytaczając brzmienie art. 61a § 1 K.p.a. organ odwoławczy uznał, że żądanie zawarte we wniosku G. B. z 12 czerwca 2022 roku, nie może być rozpatrzone, ponieważ brak jest przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną do wydania decyzji, co stanowi uzasadnioną przesłankę do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach G. B. wniósł o uchylenie postanowienia ŚWINGiK z 10 października 2022 r i poprzedzającego je postanowienia Starosty Skarżyskiego z 24 sierpnia 2022 r. zarzucając organowi naruszenie art. 27 pkt 1 i 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Powyższe przepisy, zdaniem skarżącego, nakładają na organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków obowiązek wydania dokumentu (za który skarżący zdaje się uważać decyzję Starosty Skarżyskiego wydaną na podstawie art. 113 K.p.a.), w sytuacji, gdy tak jak to ma miejsce w jego przypadku, wypis z ewidencji gruntów zawierał błędne dane, na skutek oczywistej omyłki popełnionej przez organ na opisie i mapie z 21 kwietnia 1983 r. W odpowiedzi na skargę ŚWINGiK wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W piśmie procesowym z 5 stycznia 2023 r. skarżący nie wyraził zgody na skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, gdyż jego zdaniem, Sąd błędnie uznał, że taki wniosek został przez niego złożony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa). Na wstępie podnieść należy, że zgodnie z art. 119 pkt 3 Ppsa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postepowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, albowiem skargą objęto postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Formę postanowienia dla odmowy wszczęcia postępowania przewiduje art. 61 a § 1 K.p.a., a ustawodawca przewidział możliwość weryfikacji tego postanowienia na drodze zażalenia (art. 61 a ust. 2 K.p.a.). Nie ma zatem wątpliwości, że zarówno przedmiot jak i forma postanowienia kwalifikowały sprawę do kategorii o jakich mowa w art. 119 pkt 3 Ppsa. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie przepisu 119 pkt 3 Ppsa, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17). Sąd nie mógł zatem przyjąć, jak sugeruje skarżący, że skierowanie skargi do rozpoznania w trybie uproszczonym nastąpiło na jego wniosek. Z tych względów zawarty w piśmie procesowym z 5 stycznia 2023 r wniosek skarżącego o skierowanie sprawy do rozpoznania na rozprawie, nie zasługiwał na akceptację. Jak już wyżej wspomniano, podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia stanowił w rozpoznawanej sprawie art. 61a § 1 K.p.a. zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postepowania. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie (§ 2 art. 61a). Ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, natomiast drugą zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane, jednakże w orzecznictwie przyjmuje się, że inną uzasadnioną przyczyną odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego są sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie toczy się już postępowanie administracyjne, czy też zapadło już w takiej sprawie rozstrzygnięcie. Generalnie przyjmuje się, że uzasadnioną przyczyną odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego jest oczywisty brak podstaw prawnych do wydania w jego toku decyzji załatwiającej wniesione żądanie (por. wyrok NSA z 22.07.2014 r., sygn. akt I OSK 1635/14, I SA/Bk 731/19, IV SA/Po 773/19, II SA/Łd 405/19). Przechodząc do kwestii oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia ŚWINGiK z 10 października 2022 r. wskazać należy, że ewidencja gruntów i budynków, jak stanowi art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r. poz. 1990) - dalej u.p.g.i.k., jest to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Starosta - jako organ administracji geodezyjnej i kartograficznej (art. 6a ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z art. 22 ust. 2 u.p.g.i.k. jest organem właściwym do prowadzenia ewidencji gruntów i budynków. Starosta udostępnia informacje zawarte w operacie ewidencyjnym w formie wypisów z rejestrów, kartotek i wykazów tego operatu oraz wyrysów z mapy ewidencyjnej (art. 24 ust. 3 pkt 1 i 2 u.p.g.i.k). Zgodnie z § 36 pkt 1 obowiązującego rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i technologii z dnia 27 lipca 2021 r. (Dz.U. 2021, poz. 1390), dalej rozporządzenie, wypisy i wyrysy, o których mowa w art. 24 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy, udostępnia się w postaci dokumentu elektronicznego lub w postaci papierowej. Wniosek z 12 czerwca 2022 r., w którym skarżący zwrócił się o "sprostowanie oczywistej omyłki popełnionej przez organ na opisie i mapie z dnia 21 kwietnia 1983 r. I Ks.[...]", zarówno organ I jak i II instancji potraktował jako złożony w trybie art. 113 § 1 K.p.a., stosownie do którego, organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Z uwagi na formę w jakiej następuje udostępnienie wypisu i wyrysu (dokument elektroniczny lub w postaci papierowej - § 36 pkt 1 rozporządzenia) brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego. Rację ma organ podnosząc, że art. 113 § 1 K.p.a. znajduje zastosowanie do decyzji, a taka sytuacja nie występuje w niniejszej sprawie. Należy jednakże podkreślić, że zaistniałe w sprawie okoliczności nie umożliwiały także zastosowanie szczególnej regulacji, o której mowa w art. 24 ust. 2a pkt 1 lit d u.p.g.i.k. Przepis ten wprowadza obowiązek aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w przypadku wykrycia błędnych informacji. Niewątpliwie z ustaleń organów wynikało, że faktycznie w opisie i na mapie stanowiącym podstawę wypisu wydanego w 1983 r. dla działki nr ewid. [...], błędnie wskazano nr jednostki rejestrowej "nr [...]", a powinno być zgodnie z rejestrem gruntów dla obrębu K., założonym w 1982 r.: "nr [...]". Powyższe nie oznacza jednak obowiązku Starosty Skarżyskiego sprostowania w 2022 r. tj. na dzień złożenia wniosku skarżącego, błędnych danych w zakresie jednostki rejestrowej tej działki. Trzeba zauważyć, że sprostowanie dotyczyłoby danych historycznych, co nie odpowiadałoby obowiązkowi aktualizacji danych, o którym stanowi art. 24 ust. 2a pkt 1 lit d u.p.g.i.k i nie odzwierciedlałoby aktualnego stanu ewidencyjnego. Mapa z 1983 r. jest pierwszym dokumentem stanowiącym podstawę oznaczenia nieruchomości w zakładanej Księdze wieczystej nr [...] natomiast jak wynika z działu I opisanej Księgi, nieruchomość jest oznaczona na podstawie wypisu z rejestru gruntów i mapy z 18 czerwca 2010 r., co należy rozumieć jako aktualny stan ewidencyjny tej nieruchomości. Przepis art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, na który powołuje się skarżący, nie stanowi podstawy materialnej do sprostowania danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z treścią tego przepisu: "W razie niezgodności danych katastru nieruchomości z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej sąd rejonowy dokonuje - na wniosek właściciela nieruchomości lub wieczystego użytkownika - sprostowania oznaczenia nieruchomości na podstawie danych katastru nieruchomości (ust. 1); Sprostowanie, o którym mowa w ust. 1, może być dokonane także z urzędu, na skutek bezpośredniego sprawdzenia danych w bazie danych katastru nieruchomości lub zawiadomienia jednostki prowadzącej kataster nieruchomości (ust. 2)". Wbrew twierdzeniom skarżącego, cytowany wyżej przepis odnosi się do działań sądu, który może na wniosek właściciela bądź użytkownika wieczystego danej nieruchomości bądź z urzędu dokonać sprostowania oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej, nie oznacza zaś obowiązku organu sprostowania danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Skoro w analizowanej sprawie przepisy nie dawały podstaw do prowadzenia postępowania tak w zakresie przewidzianym w art. 113 § 1 K.p.a., jak również art. 24 ust 2a pkt 1 lit d u.p.g.i.k i art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, procedujące w sprawie organy obu instancji zasadnie uznały, że w sprawie wystąpiła "inna uzasadniona przyczyna" uniemożliwiająca wszczęcie postępowania administracyjnego z wniosku strony złożonego w dniu 12 czerwca 2022 r. Powyższe obligowało organy do odmowy wszczęcia postępowania w drodze postanowienia, w oparciu o art. 61a § 1 K.p.a. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa.