Sygnatura
II SA/Ke 466/26
Wyrok WSA w Kielcach z 7 października 2026 r., II SA/Ke 466/26
Wynik
Stwierdzono nieważność uchwały w części Oddalono skargę w pozostałej części
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
- Data orzeczenia
- 7 października 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach, Asesor WSA Emilia Czarnecka (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Karolina Chrapkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2026 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Opatowie na uchwałę Rady Miejskiej w Opatowie z dnia 25 kwietnia 2019 r. nr VlII/68/2019 w przedmiocie wyodrębnienia Środowiskowego Domu Samopomocy ze struktur Ośrodka Pomocy Społecznej w Opatowie I. stwierdza nieważność § 6 zaskarżonej uchwały w zakresie słów: "po upływie 14 dni od daty jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Świętokrzyskiego z mocą obowiązującą od" oraz § 19 załącznika do zaskarżonej uchwały; II. oddala skargę w pozostałej części.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
W dniu 25 kwietnia 2019 r. Rada Miejska w Opatowie, na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h, art. 40 ust. 2 i art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 506), art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2077 z późn. zm.), art. 6 pkt 5, art. 18 ust. 1 pkt 5, art. 51 ust. 2, art. 51a ust. 1, art. 111a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 z późn. zm.), art. 9 ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 roku o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1878), oraz § 3 i § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 grudnia 2010 roku w sprawie środowiskowych domów samopomocy (Dz. U. z 2010 r. Nr 238, poz. 1586 z późn. zm.), podjęła uchwałę Nr VIII/68/2019 w sprawie wyodrębnienia Środowiskowego Domu Samopomocy ze struktur Ośrodka Pomocy Społecznej w Opatowie i utworzenia odrębnej jednostki organizacyjnej Miasta i Gminy Opatów pod nazwą Środowiskowy Dom Samopomocy w Opatowie i nadania jej statutu. W § 1 uchwały postanowiono, że z dniem 1 lipca 2019 roku wyodrębnia się ze struktur Ośrodka Pomocy Społecznej w Opatowie dzienny ośrodek wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi pod nazwą Środowiskowy Dom Samopomocy w Opatowie i tworzy się odrębną jednostkę organizacyjną Miasta i Gminy Opatów działającą w formie jednostki budżetowej pod nazwą: Środowiskowy Dom Samopomocy w Opatowie, z siedzibą: ul. Sienkiewicza 5, 27 - 500 Opatów, nadając jej statut, stanowiący załącznik do niniejszej uchwały. W § 19 Statutu Środowiskowego Domu Samopomocy w Opatowie, stanowiącego wyżej wskazany załącznik postanowiono, że w sprawach nieuregulowanych w statucie zastosowanie mają odpowiednie przepisy ustaw, w szczególności o pomocy społecznej i przepisy wykonawcze do tej ustawy, przepisy kodeksu pracy oraz inne obowiązujące akty prawne. W § 6 uchwały zapisano z kolei, że uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od daty jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Świętokrzyskiego z mocą obowiązującą od 1 lipca 2019 roku. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą uchwałę wniósł Prokurator Rejonowy w Opatowie, zaskarżając ją w części, tj. co do § 6 uchwały oraz § 19 załącznika do uchwały. Zarzucił istotne naruszenie prawa, a to: 1. art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (t.j. Dz.U.2000.62.718 ze zm., dalej "u.o.a.n."), art. 2 oraz art. 88 ust. 1 Konstytucji RP - poprzez wewnętrzną sprzeczność w treści § 6 uchwały, polegającą na wyznaczeniu dwóch rozbieżnych dat wejścia w życie uchwały, tj. "po upływie 14 dni od daty jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Świętokrzyskiego z mocą obowiązującą od 1 lipca 2019 r.", 2. art. 7, art. 87 ust. 1 i 2, art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ustanowienie w § 19 załącznika do uchwały zasady pierwszeństwa stosowania jego przepisów względem przepisów ustaw, w szczególności o pomocy społecznej i przepisów wykonawczych do tej ustawy, przepisów kodeksu pracy oraz innych obowiązujących aktów prawnych, czym wykroczono poza zakres upoważnienia ustawowego oraz naruszono hierarchiczny system źródeł prawa określony w art. 87 Konstytucji RP. Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności § 6 zaskarżonej uchwały oraz § 19 załącznika do uchwały. W uzasadnieniu wyjaśnił, że uchwała opublikowana została w Dzienniku Urzędowym Województwa Świętokrzyskiego z dnia 30 kwietnia 2019 r. pod poz. 2028. Jest aktem prawa miejscowego. Nie ulega wątpliwości, że treść § 6 zaskarżonej uchwały w połączeniu z faktem, że przedmiotowa uchwała została opublikowana w dzienniku urzędowym z dnia 30 kwietnia 2019 r. oznacza, że można mieć wątpliwości, czy weszła ona w życie po upływie 14 dni od daty jej ogłoszenia, czyli z dniem 14 maja 2019 r., czy też z dniem 1 lipca 2019 roku. Należy wskazać, że początek mocy obowiązującej uchwały oznacza jej wejście w życie. Uchwała w zaskarżonej części zawiera nie tylko wewnętrzną sprzeczność, ale także narusza art. 4 ust. 1 u.o.a.n. W ocenie skarżącego, taka regulacja jest nie do pogodzenia z zasadami demokratycznego państwa prawa, gdy chodzi o przepisy prawa miejscowego. Drugi z podniesionych zarzutów polega na ustanowieniu w § 19 załącznika do uchwały pierwszeństwa stosowania jego przepisów względem przepisów ustaw, w szczególności o pomocy społecznej i przepisów wykonawczych do tej ustawy, przepisów kodeksu pracy oraz innych obowiązujących aktów prawnych, co w sposób oczywisty sprzeczne jest z art. art. 7, art. 87 ust. 1 i 2 oraz art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Hierarchiczne uporządkowanie aktów prawnych umocowane w art. 87 Konstytucji RP nie dopuszcza sytuacji, gdy akt prawny niższego rzędu wyłącza stosowanie aktu prawnego wyższego rzędu, a w taki właśnie sposób sformułowano § 19 załącznika. W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w Opatowie podniosła, że skargę co do zasady uznaje za uzasadnioną i wniosła o stwierdzenie nieważności § 6 uchwały wyłącznie w zakresie słów "po upływie 14 dni od daty jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Świętokrzyskiego z mocą obowiązującą od". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga Prokuratora jest częściowo zasadna. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 oraz art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, przy czym uwzględniając skargę na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Na wstępie zauważyć należy, że zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego. Stosownie do art. 40 ust. 1 u.s.g., na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Zgodnie zaś z art. 40 ust. 2 u.s.g., na podstawie niniejszej ustawy organy gminy mogą wydawać akty prawa miejscowego w zakresie wewnętrznego ustroju gminy oraz jednostek pomocniczych (pkt 1), organizacji urzędów i instytucji gminnych (pkt 2). Do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych gminy, przekraczających zakres zwykłego zarządu, dotyczących tworzenia, likwidacji i reorganizacji przedsiębiorstw, zakładów i innych gminnych jednostek organizacyjnych oraz wyposażania ich w majątek, o czym stanowi art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h) u.s.g. Akty prawa miejscowego jako akty prawa powszechnie obowiązującego (art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji RP) mają charakter generalny i abstrakcyjny i obejmują swoim zasięgiem wszystkie podmioty funkcjonujące na obszarze swojego obowiązywania (w tym przypadku na terenie gminy). Przedmiotem zaskarżonej uchwały jest § 6 uchwały i § 19 statutu, stanowiącego załącznik uchwały. W § 6 zaskarżonej uchwały organ postanowił, że uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od daty jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Świętokrzyskiego z mocą obowiązującą od 1 lipca 2019 roku. W dzienniku tym opublikowana została w dniu 30 kwietnia 2019 r. Zdaniem Sądu, taki zapis jest wadliwy, gdyż określenia: "wchodzi w życie" i "z mocą obowiązującą od" są synonimiczne (tożsame) - początek mocy obowiązującej uchwały oznacza jej wejście w życie. Ponadto tak określony termin promulgacji może wskazywać i w okolicznościach niniejszej sprawy właśnie wskazuje, na dwie różne daty wejścia w życie uchwały: daty 14 maja 2019 r. wynikającej z upływu 14 dni od daty jej ogłoszenia w dniu 30 kwietnia 2019 r., i daty 1 lipca 2019 r. wynikającej z § 6 uchwały. Powoduje to, że kwestionowany zapis zawiera nie tylko wewnętrzną sprzeczność, ale także narusza art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (t. j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1461 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, akty normatywne, zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych, wchodzą w życie po upływie czternastu dni od dnia ich ogłoszenia, chyba że dany akt normatywny określi termin dłuższy. Należy podkreślić, że data wejścia w życia aktu prawa miejscowego nie może budzić wątpliwości, czy też wprowadzać w błąd, godząc jednocześnie w wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP zasadę demokratycznego państwa prawnego. W konsekwencji zaskarżoną regulację - jako istotnie sprzeczną z prawem - należy usunąć z obrotu prawnego w zakresie słów "po upływie 14 dni od daty jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Świętokrzyskiego z mocą obowiązującą od". O taki zakres stwierdzenia nieważności wnosił również organ w odpowiedzi na skargę. Należy zgodzić się z jej twierdzeniami, że pozostała część § 6 uchwały, tj. "uchwała wchodzi w życie 1 lipca 2019 roku" pozwoli jednoznacznie ustalić datę wejścia w życie niniejszej uchwały, a nowe brzmienie postanowienia § 6 uchwały będzie spójne z pozostałą treścią uchwały. Jak bowiem wynika z § 1 uchwały, "z dniem 1 lipca 2019 roku wyodrębnia się ze struktur Ośrodka Pomocy Społecznej w Opatowie dzienny ośrodek wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi pod nazwą Środowiskowy Dom Samopomocy w Opatowie (...)". Ponadto w § 2 uchwały postanowiono, że "Pracownicy zatrudnieni w Środowiskowym Domu Samopomocy przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Opatowie z dniem 1 lipca 2019 roku stają się pracownikami Środowiskowego Domu Samopomocy w Opatowie (...)". Argumenty Rady Miejskiej w Opatowie należało zatem uznać za uzasadnione. Co więcej, na wejście w życie aktu normatywnego w terminie dłuższym, niż czternaście dni od dnia jego ogłoszenia, pozwala powołany wyżej art. 4 ust. 1 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych. Skarga Prokuratora trafnie też zakwestionowała zgodność uchwały z prawem w zakresie § 19 załącznika do uchwały. Stosownie do treści tego przepisu, w sprawach nieuregulowanych w statucie zastosowanie mają odpowiednie przepisy ustaw, w szczególności o pomocy społecznej i przepisy wykonawcze do tej ustawy, przepisy kodeksu pracy oraz inne obowiązujące akty prawne. Zauważyć należy, że przepis ten narusza art. 87 w zw. z art. 94 Konstytucji RP. Z przepisu tego wynika bowiem, że w sprawach w nim nieuregulowanych stosować należy inne akty prawne. A contrario oznacza to, że w sprawach w niej uregulowanych, w pierwszej kolejności zastosowanie znajdować ma kontrolowany statut. Tym samym przyznano pierwszeństwo przepisom tego statutu przed ustawami, a nawet Konstytucją RP. Niezgodne z Konstytucją jest stawianie przepisów aktu prawa miejscowego nad przepisami ustawy i przepisami wykonawczymi. Stanowi to istotne naruszenie prawa i powoduje konieczność eliminacji z obrotu prawnego takich regulacji (por. wyroki: NSA z 2 sierpnia 2023 r. III OSK 1789/22, WSA w Kielcach: z 23 listopada 2021 r. II SA/Ke 856/21, z 1 grudnia 2021 r. II SA/Ke 856/21, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tego typu zastrzeżenie dopuszczalne jest jedynie w ramach aktów prawnych tego samego rzędu (§ 143 w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej). Wykładnia analizowanego przepisu prowadzi w efekcie do wniosku, że w sprawach uregulowanych w zaskarżonej uchwale odmiennie niż w ustawie adresaci tej uchwały będą mogli stosować regulację statutową przed przepisami ustawowymi. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie podkreśla się, że uchwała rady gminy nie może regulować jeszcze raz tego, co zostało już wcześniej przez ustawodawcę unormowane i stanowiło przepis powszechnie obowiązujący. Ponadto porządek prawny narusza modyfikowanie przepisu ustawowego przez akt wykonawczy niższego rzędu - co dopuszczalne jest tylko w granicach wyraźnie przewidzianego upoważnienia (por. m.in. wyrok WSA w Kielcach z dnia 13 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Ke 770/19, lex nr 2748084 i powołane tam orzecznictwo, m.in. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 2114/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższy wniosek wynika zarówno z istoty upoważnienia ustawowego, jak i z prawa adresatów norm prawnych do dobrej legislacji. Z tych wszystkich powodów Sąd ocenił, że § 19 załącznika do zaskarżonej uchwały istotnie narusza prawo, co powodowało konieczność stwierdzenia jego nieważności. Wobec powyższego należało wyeliminować z obrotu prawnego § 6 zaskarżonej uchwały w zakresie słów "po upływie 14 dni od daty jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Świętokrzyskiego z mocą obowiązującą od" oraz § 19 statutu Środowiskowego Domu Samopomocy w Opatowie, stanowiącego załącznik do uchwały, jako sprzecznych z prawem. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Ponieważ Sąd nie uwzględnił zarzutu skargi o konieczności uchylenia całego § 6 uchwały, skarga w tym zakresie podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie II sentencji wyroku.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 6 sierpnia 2026
- Symbol z opisem
- 6269 Inne o symbolu podstawowym 626 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
- Hasła tematyczne
- Samorząd terytorialny
- Skarżony organ
- Rada Miasta
- Sędziowie
- Agnieszka Banach Beata Ziomek /przewodniczący/ Emilia Czarnecka /sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 147 § 1 , art. 151 · Dz.U. 2026 poz. 143
- Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych - t.j.
art. 4 ust. 1 · Dz.U. 2019 poz. 1461
Powiązane dokumenty
Sygnatura: III SA/Po 919/26 · 7 października 2026
Postanowienie WSA w Poznaniu z 7 października 2026 r., III SA/Po 919/26
Sygnatura: III OSK 1494/26 · 6 października 2026
Postanowienie NSA z 6 października 2026 r., III OSK 1494/26
Sygnatura: III SA/Po 674/26 · 1 października 2026
Wyrok WSA w Poznaniu z 1 października 2026 r., III SA/Po 674/26
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny