II SA/Ke 316/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Ł. M. na postanowienie Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 12 maja 2025 r. [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Wojewody Świętokrzyskiego na rzecz Ł. M. kwotę [...](sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

UZASADNIENIA Wojewoda Świętokrzyski zaskarżonym postanowieniem z 12 maja 2025 r., znak: [...], na podstawie art. 58 i art. 59 § 1 oraz art. 123 § 1 i art. 124 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1197), odmówił Ł. M. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty Jędrzejowskiego z 3 lutego 2025 r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów. W uzasadnieniu Wojewoda powołując treść art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów wskazał, że decyzją z 3 lutego 2025 r. Starosta Jędrzejowski zatwierdził projekt scalenia gruntów wsi Ł. P. [...]. Decyzja ta została podana do publicznej wiadomości poprzez wywieszenie jej na tablicach ogłoszeń: we wsi Ł. P. [...] od 7 do 24 lutego 2025 r., w Urzędu Miejskiego w Jędrzejowie, od 4 lutego 2025 r. do 18 lutego 2025 r., w Starostwa Powiatowego w Jędrzejowie od 3 lutego 2025 r. do 4 marca 2025 r. oraz poprzez zamieszczenie w Biuletynie Informacji Publicznej Starostwa Powiatowego w Jędrzejowie w dniu 3 lutego 2025 r. Wobec powyższego Wojewoda uznał, że najpóźniej 21 lutego 2025 r. decyzja z 3 lutego 2025 r. została doręczona wszystkim uczestnikom scalenia. Tym samym ostatnim dniem do złożenia odwołania był 7 marca 2025 r. Organ zaznaczył, że przywrócenie terminu może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Natomiast analizując treść wniosku z 28 kwietnia 2025 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania należy stwierdzić, że brak w nim uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego oraz że złożył on wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Organ podkreślił że wnioskodawca podał argumentację, dlaczego nie zgadza się z decyzją z 3 lutego 2025 r. oraz wskazuje na uchybienia w postępowaniu scaleniowym. Natomiast nie podaje w żaden sposób, że niedochowanie terminu do złożenia odwołania nastąpiło bez jego winy. Tym samym nie można uznać, by warunek, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a., został spełniony. W skardze na powyższe postanowienie (na skutek błędnego pouczenia organu nazwanej zażaleniem skierowanym do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi), Ł. M., domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia wskazał, że w okresie od 26 września do 18 października 2024 r. przebywał na zwolnieniach lekarskich poprzedzonych 17 września 2024 r. wieczorną wizytą w u lekarza. Kolejny okres chorobowy miał miejsce od 27 stycznia do 2 marca 2025 r. Dalej wnoszący skargę zarzucił, że nie został skutecznie zawiadomiony o okazaniu geodezyjnym, wyraził sprzeciw wobec zmian i scalania jego gruntów, a mimo to powierzchnia i wartość jego działek została pomniejszona, nie uzyskał kompletu dokumentacji scaleniowej, a jedynie decyzję bez załączników, a także otrzymał zaniżony ekwiwalent. Ponadto skarżący podkreślił, że w czasie, gdy decyzja została "doręczona" poprzez obwieszczenie (luty 2025), przebywał na L4. Nie miał świadomości, że decyzja została wydana - tym bardziej że nie otrzymał żadnego indywidualnego powiadomienia. Decyzję uzyskał dopiero w kwietniu 2025 r. na skutek osobistej interwencji. Po otrzymaniu informacji o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, niezwłocznie złożył wniosek o jego przywrócenie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Nie odniósł się natomiast do powołania się w skardze na chorobę jako przyczynę uniemożliwiającą zachowanie terminu do wniesienia odwołania. W piśmie z 3 lipca 2025 r. skarżący podał, że decyzja została "doręczona" poprzez wywieszenie na tablicy ogłoszeń we wsi Ł. [...] [...] od 7 do 24 lutego 2025 r. W tym czasie był na zwolnieniu lekarskim (od 27 stycznia do 2 marca 2025 r.). co uniemożliwiło mu zapoznanie się z obwieszczeniem. O istnieniu decyzji dowiedział się dopiero 25 marca 2025 r. - po otrzymaniu pisma informującego o wycenie odebranych mu gruntów, a trzy dni po otrzymaniu tego pisma złożył pierwsze odwołanie od decyzji, którą otrzymał 15 kwietnia 2025 r. po wcześniejszym złożeniu żądania jej wydania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Na wstępie należy podnieść, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej zwanej: "p.p.s.a." i dlatego sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niniejsza sprawa dotyczy postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, z powodu nieuprawdopodobnienia przez zainteresowanego braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Należy zgodzić się z poglądem Wojewody, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona uprawdopodobni brak swojej winy w przekroczeniu terminu. Niemniej należy jednak podkreślić, że aby można w ogóle mówić o uprawdopodobnieniu braku winy, organowi muszą być znane okoliczności, które leżą u podstaw żądania przywrócenie terminu. Jak wynika z treści wniosku o przywrócenie terminu z 28 kwietnia 2025 r., skarżący w ogóle nie wskazał przyczyn (okoliczności) uchybienia terminu do wniesienia odwołania - na co zresztą wskazuje sam organ, w zaskarżonym postanowieniu. We wniosku tym skupił się bowiem na takich kwestiach jak: zaniżenie wartości szacunkowej gruntów, brak skutecznego doręczenia decyzji scaleniowej, brak zawiadomienia o okazaniu geodezyjnym, nieprzejrzystość i przewlekłość postępowania scaleniowego, czy brak udostępnienia pełnej dokumentacji oraz trudności w dostępie do dokumentów zawierających informację o potrąceniach z jego gruntów. Natomiast odnośnie samego wniosku o przywrócenie terminu zainteresowany jedynie podał, że składa go w związku z doręczeniem mu 24 kwietnia 2025 r. postanowienia Wojewody Świętokrzyskiego, stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania oraz, że wniosek ten składa z zachowaniem 7-dniowego terminu liczonym od dnia doręczenia postanowienia. Tak więc skarżący w żaden sposób nie przedstawił okoliczności, o których mowa w art. 58 § 1 i 2 k.p.a. W tej sytuacji stanowisko Wojewody, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy i w konsekwencji odmówienie mu przywrócenia tego terminu jest, zdaniem Sądu, przedwczesne. Z uwagi na brak wskazania we wniosku przyczyn uchybienia terminowi, organ nie mógł bowiem zająć merytorycznego stanowiska wobec zgłoszonego żądania i stwierdzić, czy uchybienie terminu nastąpiło z winy skarżącego, czy może bez jego winy. Istotą postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu jest dokonanie przez organ oceny, czy podniesione przez zainteresowanego okoliczności uprawdopodabniają brak winy, a więc czy mogą być podstawą do przywrócenia terminu. Tym samym brak takich okoliczności we wniosku uniemożliwia dokonanie takiej oceny i czyni postępowanie w sprawie przywrócenia terminu iluzorycznym (por. wyrok WSA w Gdańsku z 20 maja 2021 roku, III SA/Gd 1207/20, wyrok NSA z 28 kwietnia 2022 r., I OSK 1522/21, dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli wniosek nie zawiera danych, które pozwalają na jego merytoryczną ocenę, tj. okoliczności potwierdzających, lub nie, uprawdopodobnienie braku winy strony w uchybieniu terminu, organ powinien podjąć działania wyjaśniające. Tego rodzaju działanie nie byłoby przy tym wyręczaniem skarżącego w wykonywaniu obowiązku, jaki na podstawie art. 58 § 1 k.p.a. na nim spoczywa, czy też wręcz przerzuceniem tego obowiązku na organ, ale wyrazem dążenia organu do realizacji zasad określonych w: art. 7 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej, uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli), 8 k.p.a. (zasada zaufania do władzy publicznej), 9 k.p.a. (zasada informowania stron) i 79a § 1 k.p.a. (obowiązek wskazania niespełnionych przesłanek do wydania decyzji zgodnej z żądaniem strony; przedkładanie dodatkowych dowodów). Nieuprawnione jest bowiem działanie organu, który rozpoznaje wniosek o przywrócenie terminu nie dysponując informacjami, od których zależy ocena winy wnioskodawcy w uchybieniu terminu (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2018 r., I OSK 1613/18, dostępny: jw.). Istotnym w kontekście niewywiązania się przez organ z wskazanych powyżej obowiązków jest również zaznaczenie, że w skardze Ł. M. twierdzi, że nie dochował terminu z powodu choroby, która miała miejsce w okresie podawania do publicznej wiadomości w drodze obwieszczeń informacji o decyzji z 3 lutego 2025 r., a także w innych okresach. Okoliczność tę przy tym skarżący uprawdopodobnił wydrukiem z platformy usług elektronicznych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Do okoliczności tych organ w odpowiedzi na skargę się nie odniósł. Tym bardziej więc podjęcie przez organ czynności wyjaśniających i weryfikacja twierdzeń strony jest konieczna, gdyż może doprowadzić do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia odwołania od powyższej decyzji. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że wydanie zaskarżonego postanowienia nastąpiło z naruszeniem art. 58 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sytuacji jak miała miejsce w niniejszej sprawie organ winien bowiem wezwać stronę do wskazania okoliczności, o których mowa w art. 58 § 1 k.p.a., pod rygorem odmowy przywrócenia terminu. Odnosząc się do zarzutów skargi należy zaznaczyć, że przedmiotem badania w niniejszej sprawie było wyłącznie postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Dlatego też zarzuty dotyczące postępowania scaleniowego i wydania decyzji kończącej ten proces, nie mogły być przedmiotem rozpoznania. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie związany przedstawioną oceną prawną zgodnie z art. 153 p.p.s.a. i ponownie rozpozna wniosek o przywrócenie terminu. Organ oceni okoliczności wskazane przez Ł. M. w skardze, a w szczególności to, czy przy specyfice postępowania scaleniowego polegającej między innymi na niedoręczaniu stronom decyzji zatwierdzającej projekt scalenia, lecz na podawaniu takiej decyzji do publicznej wiadomości w sposób wskazany w art. 28 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1197), choroba, na którą powołuje się skarżący trwała w takim czasie i była tego rodzaju, że uniemożliwiła mu powzięcie wiadomości o wydaniu i treści decyzji Starosty Jędrzejowskiego z 3 lutego 2025 r. W razie potrzeby organ wezwie stronę do stosownego uzupełnienia podawanych w skardze okoliczności mających uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.