II SA/Ke 221/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2017 r., na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. B. od postanowienia starszego referendarza sądowego z 20 lipca 2017 r. w sprawie ze skargi M. B., M. B., H. G. i A. C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: zmienić postanowienie referendarza sądowego z 20 lipca 2017 r. i ustanowić dla M. B. adwokata z urzędu, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w Kielcach.

M. B. złożyła formularz urzędowy PPF, wnosząc o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie adwokata w niniejszej sprawie. Ze złożonego formularza wynikało, że wnioskodawczyni ma 75 lat, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i utrzymuje się z emerytury w wysokości 1148,01 zł netto miesięcznie. Skarżąca nie wykazała innego majątku oprócz mieszkania wielkości 48 m² o wartości około 185000 zł. Wnioskodawczyni jest niepełnosprawna w stopniu znacznym, od 2004 r. zmaga się z chorobą nowotworową, nadciśnieniem, cukrzycą, jest pod stałą opieką lekarzy. Wskazała również następujące stałe wydatki i zobowiązania: koszty mieszkania -130 zł, opłaty za media – 180 zł, koszty leczenia, opieki, zakup leków – 250 zł. Zaskarżonym postanowieniem referendarz odmówił skarżącej przyznania adwokata z urzędu wskazując, że na etapie postępowania sądowoadministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, skarżąca może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być małżonek, rodzeństwo lub dorosłe dzieci i wnuki, inny skarżący czy uczestnik postępowania. W większości spraw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wydaje wyrok albo postanowienie kończące po przeprowadzeniu jednej rozprawy sądowej. Udział w rozprawie nie jest obowiązkowy. Wnioskodawczyni sama wspomniała, że do tej pory wspierali ją sąsiedzi i współwłaściciele innych nieruchomości, graniczących ze spornym chodnikiem. Skargę wniosły wspólnie cztery osoby zamieszkałe w tym samym budynku. Osoby te mogą reprezentować wnioskodawczynię w postępowaniu przed Sądem. Nie ma żadnych przeszkód, aby cztery skarżące, jak również uczestnicy postępowania kwestionujący budowę chodnika wspólnie złożyli się i sfinansowali honorarium profesjonalnego pełnomocnika. W rozpoznawanej sprawie skarżące uiściły solidarnie wpis sądowy od skargi w wysokości 500 zł. Ewentualne ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru nie przekracza więc ich możliwości finansowych. W sprzeciwie od powyższego postanowienia M. B. wskazała, że okoliczność, że w niniejszym postępowaniu występuje z grupą osób nie oznacza wcale, że jej interes będzie wystarczająco dobrze chroniony. Nie jest jej zadaniem nakłanianie innych uczestników niniejszego postępowania do "złożenia się" na fachowego pełnomocnika. Podniosła, że nie wie jakie są zamierzenia innych osób uczestniczących wraz z nią w tym postępowaniu. Natomiast ona nie ma środków do uzyskania pomocy prawnej od pełnomocnika z wyboru. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2017 r., poz. 369 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a." – sąd rozpoznając sprzeciw od postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 – 8 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Rozpoznając sprzeciw, sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Jednocześnie, Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), a zgodnie z zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawczyni zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie ustanowienia adwokata. W opinii Sądu skarżąca w niniejszej sprawie bez wątpienia zdołała wykazać, że spełnia przesłanki ustawowe, skutkujące uwzględnieniem jej wniosku. Przy dochodach bowiem w wysokości 1148,01 zł netto miesięcznie i stałych wydatkach w wysokości około 500 zł miesięcznie, poniesienie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru mogłoby spowodować uszczerbek w jej utrzymaniu w postaci braku środków na zaspokojenie bieżących potrzeb. Rację ma również skarżąca twierdząc w sprzeciwie, że w niniejszej sprawie dba ona o swój interes prawny i nie może odpowiadać za zamierzenia pozostałych uczestników postępowania oraz, że nie jest jej zadaniem nakłanianie innych uczestników do "złożenia się" na fachowego pełnomocnika z wyboru. Wobec wskazanych okoliczności Sąd zmienił zaskarżone postanowienie referendarza sądowego i uwzględnił wniosek skarżącej w żądanym przez nią zakresie, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.