II SA/Ke 1010/14

Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Dnia 12 stycznia 2015 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. R. zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych postanawia: I. zwolnić Z. R. od kosztów sądowych w całości, II. oddalić wniosek w pozostałym zakresie.

Z. R. złożyła formularz urzędowy PPF, wnosząc o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych. Ze złożonego formularza wynika, że skarżąca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i utrzymuje się z emerytury w wysokości 1814 zł miesięcznie brutto. Wnioskodawczyni nie wykazała innego majątku oprócz domu wielkości 132 m² i udziału 1/8 części nieużytków rolnych o powierzchni 0,88 ha. Skarżąca oświadczyła, że w związku z licznymi chorobami dużą część jej budżetu stanowią wydatki na zakup leków, wizyty lekarskie i rehabilitację. Wnioskodawczyni podała, że spłaca pożyczki zaciągnięte na zakup opału na zimę i remont domu. Ponadto oświadczyła, że opłaty za prąd i opał oraz inne koszty związane z utrzymaniem domu powodują, że niejednokrotnie brak jej pieniędzy na wyżywienie. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. , poz. 270), zwanej dalej "p.p.s.a." prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie kosztów sądowych i ustanowienie adwokata przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Za każdym razem na wnioskodawcy ciąży więc obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, tj. w sytuacji ubóstwa. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. W rozpatrywanej biorąc pod uwagę wysokość dochodu skarżącej i wydatki związane z jej bieżącym utrzymaniem, w tym na leczenie oraz opłaty za media, a także fakt, iż wnioskodawczyni nie posiada innego majątku poza domem i udziałem we współwłasności nieużytków rolnych, uznano, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Zatem jej wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Oddaleniu podlega natomiast wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (opublikowane w bazie http://orzecznictwo.nsa.gov.pl), ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowoadministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, skarżąca może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być małżonka, rodzeństwo lub dorosłe dzieci i wnuki. W większości spraw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wydaje wyrok albo postanowienie kończące po przeprowadzeniu jednej rozprawy sądowej. Należy podkreślić, że skarga została sporządzona w sposób prawidłowy, a z pism znajdujących się w aktach sprawy wynika, że Z. R. nie jest osobą nieporadną życiowo, zna bardzo dobrze okoliczności faktyczne sprawy. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.