II SA/Go 271/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka – Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi "C." spółki z o.o. w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazu uśmiercenia zwierząt oddala skargę.

Powiatowy Lekarz Weterynarii w [...] (dalej: organ I instancji), działając na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1, art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2024 r., poz. 12), art. 48a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2023 r., poz. 1075 z późn.zm.), art. 5 ust. 1 lit. a) pkt (iv) oraz art. 65 ust. 1 lit i, ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie przenośnych chorób zwierząt oraz zmieniającego i uchylającego niektóre akty w dziedzinie zdrowia zwierząt ("Prawo o zdrowiu zwierząt") (Dz. U. UE. L. z 2016 r., Nr 84, str. 1, z późn. zm.), art. 22 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2020/687 z dnia 17 grudnia 2019 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 w odniesieniu do przepisów dotyczących zapobiegania niektórym chorobom umieszczonym w wykazie oraz ich zwalczania (Dz.U.UE.L.2020,174.64 z późn.zm., dalej: rozporządzenie 2020/687) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 z późn.zm., dalej: k.p.a.), w związku ze wystąpieniem ogniska grypy ptaków w miejscowości [...] gmina [...], decyzją z dnia [...] listopada 2025 r., nr [...], nakazał "C." sp. o.o. (dalej: spółka, skarżąca) prowadzącej gospodarstwo (zakład) zlokalizowane w [...] w którym utrzymywany jest drób (indyki): 1) uśmiercenie całego znajdującego się w gospodarstwie drobiu (indyków) w ilości ok. 36012 sztuk - na terenie gospodarstwa i pod nadzorem organu I instancji; 2) usunięcie zwłok wszystkich padłych lub uśmierconych zgodnie z pkt 1 indyków znajdujących się w gospodarstwie i przekazanie ich do unieszkodliwienia zgodnie z przepisami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określające przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego) i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego) (Dz. Urz. UE L 300 z 14.11.2009, str. 1, z późn. zm.), - w zakładzie wskazanym przez organ I instancji. Na podstawie art. 108 k.p.a. decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Uzasadniając decyzję organ I instancji wskazał, że w związku z potwierdzeniem wystąpienia w gospodarstwie zlokalizowanym pod adresem w [...] ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HAPI) decyzją z dnia [...] listopada 2025 r., nr [...], organ I instancji urzędowo uznał to gospodarstwo za skażone wysoce zjadliwą grypą ptaków i objął ją nadzorem, wprowadzając określone nakazy i zakazy. Jak wyjaśnił organ I instancji, gospodarstwo spółki znajduje się w odległości 200 m od ww. gospodarstwa uznanego za skażone wysoce zjadliwą grypą ptaków (ogniska choroby). Dalej wskazano, że rozporządzeniem Wojewody [...] z dnia [...].11.2025 r. w sprawie zwalczania wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) na terenie powiatu [...], gospodarstwo spółki znalazło się w obszarze zagrożonym wyznaczonym od ogniska HPAI w miejscowości [...]- zostało tym samym objęte obszarem objętym ograniczeniem zgodnie z art. 21 rozporządzenia 2020/687. W dalszej części uzasadnienia organ I instancji wskazał, że wysoce zjadliwa grypa ptaków jest zakaźną chorobą wirusową, która występuje u drobiu utrzymywanego w gospodarstwach i u ptactwa dzikiego i może mieć poważny wpływ na populację zwierząt i rentowność hodowli, powodując zakłócenia w przemieszczaniu przesyłek drobiu i pozyskanych od nich lub z nich produktów na terenie Polski, Unii Europejskiej oraz w wywozie do państw trzecich. W przypadku wystąpienia ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków istnieje ryzyko, że czynnik chorobotwórczy może rozprzestrzeniać się między gospodarstwami utrzymującymi drób, w związku z ruchem ludzi, zwierząt (w tym gryzoni i ptaków), środków transportu i maszyn, oraz w populacji ptactwa dzikiego na danym terenie. Rozprzestrzenianie się choroby może znacząco wpłynąć na działalność innych gospodarstw, w których jest utrzymywany drób i zakładów zajmujących się ubojem drobiu i wytwarzaniem produktów z mięsa drobiowego. Z uwagi na ryzyko szerzenia się zakażenia wirusem HPAI na drób utrzymywany w gospodarstwach zlokalizowanych w sąsiedztwie gospodarstwa, wyznaczonego jako ognisko choroby, mając na uwadze że odległość w linii prostej między gospodarstwem spółki a najbliższym ogniskiem choroby zakaźnej drobiu objętej obowiązkiem zwalczania wynosi ok. 200 m, zabicie i likwidacja stada w celu ograniczenia szerzenia się zakażenia drobiu wirusem HPAI są w pełni uzasadnione z przyczyn epizootycznych. Opierając się na danych epizootycznych dotyczących rozwoju choroby w powiecie [...] i analizę ryzyka, organ I instancji uznał, że zabicie drobiu utrzymywanego w gospodarstwie strony, znajdującym się na obszarze objętym ograniczeniami, w odległości 200 m od ogniska choroby, jest jedynym środkiem służącym do szybkiego zwalczenia choroby wysoce zjadliwej grypy ptaków oraz zapobieżenia jej szerzeniu się. Środek ten jest niezbędny do zwalczenia tej choroby i powstrzymania rozszerzania się epizootii, która zagraża populacji drobiu i może spowodować poważne straty materialne dla gospodarki kraju. W powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się spółka i wniosła od niej odwołanie do [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji). Spółka zaskarżyła decyzję organu I instancji w części, tj. w zakresie pominięcia rozstrzygnięcia w przedmiocie nakazania izolacji wszystkich potencjalnie skarżonych produktów, materiałów lub substancji, które znajdują się gospodarstwie (zakładzie). Zaskarżonej decyzji spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 12 ust. 1 lit d w zw. z art. 22 ust. 2 rozporządzenia 2020/687 poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że przepis art. 22 ust. 1 ww. rozporządzenia jako jedyny środek o charakterze prewencyjnym uznaje uśmiercenie lub ubój zwierząt, a izolacja wszystkich potencjalnie skarżonych produktów, materiałów lub substancji, które znajdują się w zakładzie do czasu ich unieszkodliwienia, o której mowa w art. 12 ust. 1 lit d jest środkiem przewidzianym wyłącznie w przypadku urzędowego potwierdzenia wystąpienia ogniska choroby kategorii A w zakładzie. Stawiając powyższe zarzuty spółka wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji w zaskarżonej części i w tym zakresie orzeczenie co do istoty poprzez nakazanie spółce izolacji wszystkich potencjalnie skarżonych produktów, materiałów lub substancji, które znajdują się gospodarstwie (zakładzie), a jako wniosek ewentualny – uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonej części i przekazanie w tym zakresie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] lutego 2026 r., nr [...] – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że z przepisu art. 22 ust. 2 rozporządzenia 2020/687 nie wynika konieczność izolacji wszystkich potencjalnie skarżonych produktów, materiałów lub substancji, które znajdują się w gospodarstwie (zakładzie), a w szczególności pasz. Organ odwoławczy zaznaczył, że powyższy przepis wskazuje w ust. 2, iż "właściwy organ może zastosować prewencyjne uśmiercenie, zgodnie z art. 12 ust. 1 i 2, lub ubój zwierząt utrzymywanych należących do gatunków umieszczonych w wykazie w zakładach znajdujących się na obszarze objętym ograniczeniami". Zgodnie z powyższym odesłanie do art. 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia 2020/687 dotyczy wyłącznie prewencyjnego uśmiercenia zwierząt. Skargę na powyższą decyzję złożyła spółka, zarzucając jej: 1. mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 12 ust. 1 lit d w zw. z art. 22 ust. 2 rozporządzenia 2020/687, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że zawarte w przepisie art. 22 ust. 2 odesłanie do art. 12 ust. 1 i 2 dotyczy wyłącznie prewencyjnego uśmiercenia zwierząt, a nadto, iż organ I instancji wydając decyzję zastosował przepisy art. 22 rozporządzenia 2020/687 w sposób prawidłowy i w zakresie, jakiego ten przepis dotyczy; 2. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy nie istnieją podstawy faktyczne i prawne do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji w części, tj. w zakresie pominięcia przez zaskarżoną decyzję rozstrzygnięcia w przedmiocie nakazania skarżącej izolacji wszystkich potencjalnie skarżonych produktów, materiałów lub substancji, które znajdują się w gospodarstwie (zakładzie) do czasu ich unieszkodliwienia lub przetworzenia, wdrożenia środków związanych z oczyszczaniem i dezynfekcją oraz zakończenia procesu unieszkodliwiania pod nadzorem lekarzy weterynarii w przypadku pasz i innych materiałów nienadających się do oczyszczenia i dezynfekcji. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania, tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie, w myśl art. 135 p.p.s.a., następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie. Sądy administracyjne nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził naruszeń, które uzasadniałyby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Stan faktyczny rozpoznawanej sprawy jest niesporny. W szczególności skarżąca nie kwestionuje, że w związku z potwierdzeniem wystąpienia w gospodarstwie zlokalizowanym w [...], ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HAPI), decyzją z dnia [...] listopada 2025 r., nr [...], organ I instancji uznał to gospodarstwo za skażone wysoce zjadliwą grypą ptaków i objął ją nadzorem, wprowadzając określone nakazy i zakazy. Gospodarstwo spółki znajduje się natomiast w odległości 200 m od ww. gospodarstwa uznanego za skażone wysoce zjadliwą grypą ptaków (ogniska choroby). Rozporządzeniem zaś Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2025 r. w sprawie zwalczania wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) na terenie powiatu [...], gospodarstwo skarżącej znalazło się w obszarze zagrożonym wyznaczonym od ogniska HPAI w miejscowości [...]. Zostało tym samym objęte obszarem objętym ograniczeniem zgodnie z art. 21 rozporządzenia 2020/687. Spór w sprawie dotyczy natomiast tego czy organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego w zakresie przyjęcia – zdaniem skarżącej błędnego – że zawarte w przepisie art. 22 ust. 2 odesłanie do art. 12 ust. 1 i 2 dotyczy wyłącznie prewencyjnego uśmiercenia zwierząt, w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 22 rozporządzenia 2020/687, właściwy organ niezwłocznie sporządza i aktualizuje spis wszystkich zakładów, w których trzyma się zwierzęta należące do gatunków umieszczonych w wykazie oraz które znajdują się na obszarze objętym ograniczeniami, z uwzględnieniem gatunków, kategorii i liczby zwierząt w poszczególnych zakładach; w przypadku drobiu liczba zwierząt może być szacunkowa (ust. 1). Aby zapobiec rozprzestrzenianiu się choroby, opierając się na informacjach epidemiologicznych lub innych materiałach dowodowych, właściwy organ może zastosować prewencyjne uśmiercenie, zgodnie z art. 12 ust. 1 i 2, lub ubój zwierząt utrzymywanych należących do gatunków umieszczonych w wykazie w zakładach znajdujących się na obszarze objętym ograniczeniami (ust. 2). Właściwy organ nakazuje, aby wszelkie przemieszczanie całych ciał lub części martwych zwierząt dzikich lub zwierząt utrzymywanych należących do gatunków umieszczonych w wykazie z obszaru objętego ograniczeniami odbywało się w celu ich przetworzenia lub unieszkodliwienia zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1069/2009, oraz sprawuje nadzór nad działaniami w tym zakresie: a) na terytorium danego państwa członkowskiego; lub b) w zakładzie zatwierdzonym do tego celu w innym państwie członkowskim zgodnie z art. 48 ust. 1 i 3 rozporządzenia (WE) nr 1069/2009, jeżeli nie ma możliwości przetworzenia lub unieszkodliwienia całych ciał lub części martwych zwierząt w zatwierdzonym zakładzie na terytorium państwa członkowskiego, gdzie wystąpiło ognisko choroby (ust. 3). Właściwy organ ustanawia szczegółowe warunki w zakresie transportu zwierząt i produktów przez obszar objęty ograniczeniami w celu zapewnienia, aby był on realizowany: a) bez zatrzymywania lub rozładunku na obszarze objętym ograniczeniami; b) w pierwszej kolejności z wykorzystaniem głównych autostrad lub głównych połączeń kolejowych; oraz c) unikając przejazdu w pobliżu zakładów, w których utrzymywane są zwierzęta należące do gatunków umieszczonych w wykazie (ust. 4). Produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego od lub ze zwierząt należących do gatunków umieszczonych w wykazie pochodzące z obszaru objętego ograniczeniami i przemieszczane poza tym obszarem muszą posiadać świadectwo zdrowia zwierząt wydane przez urzędowego lekarza weterynarii oraz potwierdzające, że produkty te mogą być przemieszczane poza obszar objęty ograniczeniami na warunkach określonych przez właściwy organ zgodnie z niniejszym rozdziałem (ust. 5). Właściwy organ może zdecydować, że świadectwa, o którym mowa w ust. 5, nie trzeba wydawać przy przemieszczaniu produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego w obrębie terytorium danego państwa członkowskiego, jeżeli organ ten uzna, że istnieje alternatywny system zapewniający identyfikowalność przesyłek zawierających takie produkty oraz że produkty te spełniają wymagania w zakresie zdrowia zwierząt dotyczące takiego przemieszczania (ust. 6). Wszelkie przypadki pobierania próbek w zakładach na obszarze objętym ograniczeniami, w których utrzymywane są zwierzęta należące do gatunków umieszczonych w wykazie, do celów innych niż stwierdzenie lub wykluczenie wystąpienia odpowiedniej choroby kategorii A wymagają zgody właściwego organu (ust. 7). Z powyższego przepisu – jak słusznie wskazał organ II instancji – nie wynika konieczność izolacji wszystkich potencjalnie skarżonych produktów, materiałów lub substancji, które znajdują się w zakładzie skarżącej, a w szczególności pasz (o której mowa jest w art. 12 ust. 1 lit. d ). W przepisie tym zawarty jest obowiązek izolacji wszystkich potencjalnie skarżonych produktów, materiałów lub substancji, które znajdują się w zakładzie. Wskazać jednak należy, że aby zapobiec rozprzestrzenianiu się choroby, właściwy organ, zgodnie z treścią art. 22 ust. 2 rozporządzenia 2020/687, może zastosować prewencyjnie uśmiercenie, zgodnie z art. 12 ust. 1 i 2, lub ubój zwierząt utrzymywanych należących do gatunków umieszczonych w wykazie w zakładach znajdujących się na obszarze objętym ograniczeniami. Zgodnie z powyższym – jak zasadnie przyjął to organ odwoławczy – odesłanie do art. 12 ust. 1 i 2 dotyczy wyłącznie prewencyjnego uśmiercenia zwierząt. Zastosowanie art. 22 ust. 2 rozporządzenia 2020/687 dotyczyć może zatem uśmiercenia zwierząt a nie zastosowania pozostałych, wymienionych w art. 12 rozporządzenia środków. Wskazać także należy, że zawarty w decyzji organu I instancji nakaz usunięcia zwłok wszystkich padłych lub uśmierconych zwierząt, jest zgodny z wykazem środków, jakie mają być zastosowane na obszarze objętym ograniczeniami, zawartymi w art. 22 rozporządzenia 2020/687. Zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego okazał się zatem nieuzasadniony. W sprawie nie zachodziły też inne naruszenia prawa, czy to wskazane w skardze, czy te, które sąd bierze pod uwagę z urzędu, dotyczące także naruszenia przepisów i zasad postępowania. Decyzje są trafne i prawidłowo uzasadnione, a najistotniejszy zarzut odwołania został przez organ II instancji rozpoznany. W tym stanie sprawy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.